Qlobal istiləşmə qlobal taxıl məhsullarını təhdid edir

Qlobal temperaturun artması həşərat zərərvericilərinin çoxalması və yayılması üçün əlverişli şərait yaradır. Tədqiqatın nəticələri Nature Reviews Earth & Environment jurnalında dərc olunub.

Alimlər qeyd ediblər ki, zərərvericilər və xəstəliklər orta hesabla dünya taxıl ehtiyatlarının təxminən 40%-ni məhv edir. Temperaturun hər bir dərəcə artması əsas məhsulların məhsuldarlığında təxminən 10% azalma ilə müşayiət olunur.

Daha iki dərəcə artımla qlobal buğda istehsalı 46%, düyü 19% və qarğıdalı 31% azalacaq.
İqlim dəyişikliyi həşəratların həyat dövrünü sürətləndirir. Bundan əlavə, soyuq havanın müddəti qısalır və zərərvericilərin fəaliyyəti və çoxalma müddətini uzadır. Bu zərərvericilər Avropa və ABŞ da daxil olmaqla mülayim bölgələrə fəal şəkildə nüfuz edir və əvvəllər çox soyuq olduğu yüksəkliklərdə məskunlaşırlar. Mütəxəssislər qeyd ediblər ki, bitlərin, yarpaq diyircəklərinin, tırtılların və çəyirtkələrin populyasiyaları ən sürətlə artır.

Vəziyyət bir sıra antropogen amillərlə mürəkkəbləşir. Əkin sahələri üçün, xüsusən də tropiklərdə meşələrin qırılması bu həşəratlar üçün yeni yaşayış yerləri yaradır. Qlobal ticarət onların bölgələr arasında yayılmasını asanlaşdırır. Pestisidlərin və gübrələrin intensiv istifadəsi onların təbii düşmənlərinin sayını azaldır.

Alimlər risklərin azaldılması üçün hərtərəfli yanaşma hazırlamağı təklif ediblər. Məsələn, müxtəlif sortları birlikdə yetişdirməklə kənd təsərrüfatı bitkilərinin şaxələndirilməsi.
Bu, monokulturaların həssaslığını azaltmağa kömək edəcək. Bu tədbirlərə həmçinin parazit arıları və zərərvericiləri məhv edən digər təbii yırtıcılar üçün təbii yaşayış mühitinin bərpası da daxil edilməlidir.

Tədqiqatçılar həmçinin əkinçilik və heyvandarlığın inteqrasiyasını təklif ediblər. Məsələn, Yaponiyada ördəklər ənənəvi olaraq düyü zərərvericilərinə nəzarət etmək üçün istifadə olunur, Böyük Britaniyada isə qoyunlar göbələklə yoluxmuş yarpaqları təmizləmək üçün qış buğda tarlalarına buraxılır.

Əziz Mustafa