Qlobal nüvə münaqişəsi riski yenidən artır

Çin ABŞ-ı nüvə siyasətini dəyişdirmək planlarına görə tənqid edib və böyük arsenalların saxlanmasının münaqişə riskini artırdığını bildirib.
Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə məlumatı “Bloomberg” yayıb.
Bu açıqlama Vaşinqtonun ABŞ-ın rəqiblərinə nüvə silahı sınaqlarının bərpası ilə xəbərdarlığından sonra verilib.
Dövlət İnformasiya Bürosunun cümə axşamı dərc edilən silah nəzarəti üzrə sənədində deyilir: “Bəzi ölkələr nüvə siyasətlərini tənzimləməyə davam edir, inadkarlıqla böyük nüvə arsenalları saxlayır, nüvə çəkindirmə və döyüş qabiliyyətlərini gücləndirir, bununla da qlobal nüvə münaqişəsi riskini artırır”.
Bu sənəd, ABŞ prezidenti Donald Trampın Rusiyanın nüvə enerjisi ilə işləyən sualtı dron və nüvə başlıqlı “Kruiz” raketinin sınaqlarını elan etdikdən sonra rəqiblərinə nüvə silahı sınaqlarında çatacağına söz verməsindən sonra dərc edilib. Tramp ABŞ-ın bu cür sınaqları “kifayət qədər tezliklə” keçirəcəyini bildirib.
“Trampın nüvə başlıqlarını partlatmağı ABŞ-ın onilliklər boyu davam edən siyasətindən imtinasını və faktiki olaraq qlobal qadağanı pozması, yoxsa sadəcə, nüvə başlıqları daşıya bilən qitələrarası ballistik raketlər kimi çatdırılma sistemlərinin sınaqlarını genişləndirməsini nəzərdə tutduğu bəlli deyil”, - deyə nəşir vurğulayır.
Qeyd edək ki, Şimali Koreya bu əsrdə nüvə bombalarını sınaqdan keçirdiyi bilinən yeganə ölkədir. Şimali Koreya bunu sonuncu dəfə 2017-ci ildə edib.
Nəşr xatırladır ki, 2019-cu ildə ABŞ Rusiya ilə “Soyuq Müharibə” dövründə bağlanmış nüvənin tərki-silahı ilə bağlı müqavilədən çıxıb. O zaman Amerika Moskvanın qadağan olunmuş raketlər istehsal etməklə müqaviləni pozduğunu iddia edirdi. Trampın sözlərinə görə, müqavilə inkişaf edən və nüvə gücü olan Çini əhatə etmədiyi üçün qüsurludur.
“Çinin nüvə başlıqlarının ABŞ və Rusiyadan daha az olmasına baxmayaraq, ABŞ hökuməti ehtiyatları sürətlə genişləndirdiyini və modernləşdirdiyini təxmin edir. Çin sonuncu dəfə 1996-cı ildə nüvə bombası sınaqdan keçirsə də, keçən il qitələrarası ballistik raket də daxil olmaqla, nüvə başlığı daşıya bilən raketləri və yüksək sürət, manevr qabiliyyətindən istifadə edərək ələ keçirilmədən yayınan hipersəs başlıqlarını sınaqdan keçirməyə davam edir”, - “Bloomberg” yazıb.
Eyni zamanda, Çin özünün ağ kitabında nüvə silahlarının hazırlanmasına “son dərəcə təmkinli” yanaşmanı saxladığını və heç vaxt nüvə silahlanması yarışına qatılmayacağını vurğulayıb. Oktyabr ayında Çinin hakim partiyasının ali orqanı növbəti beş il ərzində “strateji çəkindirməni” - nüvə qüvvələrini əhatə edən hərbi termini - genişləndirməyi planlaşdırdığını açıqlayıb.
Onu da qeyd edək ki, bundan əvvəl “Airbus” sədri Rene Obermann Avropanı Rusiyanın təxribatlarına cavab olaraq nüvə silahı əldə etməyə çağırmışdı. Onun fikrincə, Almaniya, Fransa, Böyük Britaniya və digər maraqlı Avropa ölkələri ortaq, mərhələli nüvə çəkindirmə proqramı barədə razılığa gəlməlidirlər.
Həmçinin Çinin nüvə enerjisi ilə işləyən təyyarədaşıyan gəmi inşa etdiyi bildirilir. İndi Çinin başqa bir təyyarədaşıyan gəmi üzərində işləyə biləcəyi barədə məlumatlar var, lakin bunun ənənəvi mühərriklə olması mümkündür.
“Pentaqon Çinin hərbi gücünə dair son qiymətləndirməsində birbaşa nüvə enerjisi ilə işləyən təyyarədaşıyan gəmidən bəhs etməsə də, bildirir ki, Çinin “növbəti nəsil daşıyıcıları” daha yüksək dözümlülüklə xarakterizə olunacaq və bu, Çinin yaxın ətraflarından kənar ərazilərə yerləşdirildikdə potensial ÇXAO daşıyıcı döyüş qrupunun zərbə gücünü artıracaq”, - deyə “The War Zone” qəzeti qeyd edib.
E. KAMAL