Qlobal temperatur kritik həddi aşır Dünyanı nə gözləyir?

BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş deyir ki, qlobal temperatur 1,5 dərəcəni aşarsa, fəlakət yaşanar. Tədqiqatlar göstərir ki, 2030-cu illərin əvvəllərində qlobal temperatur artımının 1,5 dərəcə Selsi həddinin üzərinə çıxması qaçılmazdır. Bəs qlobal temperatur artımının 1,5°C həddini aşması hansı fəsadlara səbəb ola bilər? Bu prosesin qarşısını necə almaq olar?

Meteoroloq Cavid Hüseynov Metbuat.az-a açıqlamasında bildirib ki, bir çoxları iqlim dəyişikliyi zamanı daha isti temperaturlar olduğunu düşünür. Ancaq temperaturun yüksəlməsi hekayənin yalnız başlanğıcıdır:

“Yer kürəsivahid bir sistem olduğu üçün hər hansı dəyişiklik bütün digər komponentlərə müxtəlif formalarda öz təsirini göstərir. İqlim dəyişikliyininmənfi təzahürlərinə güclü quraqlıqlar, su qıtlığı, şiddətli yanğınlar, okean (dəniz) səviyyəsinin dəyişməsi, daşqınlar, qütb buzlaqlarının əriməsi, fəlakətli tufanlar və biomüxtəlifliyin azalması da daxildir. Təbii bitki örtüyünün və ekoloji tarazlığın pozulması da iqlim dəyişikliyinin yaratdığı mənfi təsirlərindəndir. İqlim dəyişikliyi səbəbindən vegetativ və reproduktiv fazaların müddəti arasında dəyişiklik baş verir, əksər meyvə bitkilərində yüksək temperatur vegetativ fazanı azaltmaqla çiçəkləmə üçün tələb olunan gün intervalını azaldır və s”.

C.Hüseynov qlobal temperatur artımının yarada biləcəyi fəsadlardan danışıb:

“Dünyanın orta illik temperatur artımının 1,5°C həddini aşması su ehtiyatlarımızı azaltmaqla həyatımıza böyük təsir göstərə bilər. Yüksək temperatur, quraqlıq və su stresi, xəstəliklər və ekstremal hava şəraiti fermerlər üçün problemlər yaradacaq, iqlim və hava şəraitindən asılı olanərzaq təminatımız pisləşəcək. Hava və iqlim modellərindəki dəyişikliklər insanların həyatını bir çox cəhətdən risk altına ata bilər. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) tövsiyələrinə əsasən, insan sağlamlığı üçün nisbi rütubətin optimal səviyyəsi 40-60% təşkil edir. İnsanın özünü rahat hiss etməsi üçün optimal temperatur diapazonu 20-24° C-dir. 18°C-dən aşağı və ya 26°C-dən yuxarı temperatur narahatlığa səbəb ola bilər. Okeanın temperaturu yüksəldikcə qasırğalar güclənir və rütubətli olur ki, bu da qasırğanın fəlakətli olmasına səbəb ola bilər. Quru şərait daha çox meşə yanğınlarına səbəb olur ki, bu da bir çox sağlamlıq riski yaradacaq. Daşqınlar su ilə yoluxan xəstəliklərin, yaralanmaların, ölümlərin və kimyəvi təhlükələrin yayılmasına səbəb ola bilər. Ağcaqanadların, gənələrin və digər zərərvericilərin coğrafi diapazonu genişləndikcə xəstəlikləri başqa yerlərə daşıyacaq. Temperatur artmı bütün canlılara və ya orqanizmlərə və onların yaşadıqları mühitə müxtəlif dərəcədə təsir edəcək”.

Ekspertin sözlərinə görə, iqlim dəyişikliyinin təsirlərini və şiddətini azaltmaq üçün hələ də vaxtımız var:

“Bəzi mütəxəssislər istixana effekti yaradan emissiyaları mümkün qədər tez sıfıra endirməklə ən pis nəticələrdən qaça biləcəyimizə inanırlar ki, bu da istiləşməni məhdudlaşdıracaq. Bu məqsədə çatmaq üçün yeni texnologiya və infrastruktura sərmayə qoymalıdır. Emissiyaların azaldılması həm də insan sağlamlığına fayda verəcək. Həm meşələr, həm də okeanlar iqlimimizi tənzimləməkdə həyati əhəmiyyətli rol oynadığından, meşələrin və okeanların karbon dioksidi udmaq üçün təbii qabiliyyətinin artırılması da qlobal istiləşməni dayandırmağa kömək edə bilər”.

Sevinc İbrahimzadə / Metbuat.az