Icma.az
close
up
RU
Qorxulu şəkillər, oyunlar... Bizə nə mesaj ötürür?

Qorxulu şəkillər, oyunlar... Bizə nə mesaj ötürür?

Demokrat.az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Bakının Binəqədi rayonu, Rəsulzadə qəsəbəsində baş verən bədbəxt hadisə bir daha vəziyyətin ciddiliyini gündəmə gətirib. 13 yaşlı yeniyetmə qızın meyiti valideynləri tərəfindən mənzildə aşkarlanıb. Araşdırmalar nəticəsində məlum olub ki, yeniyetmə gecə hamı yatdıqdan sonra telefonda qorxulu videolar, cin, şeytan, qəbiristanlıq kimi dəhşətli görüntülərə baxırmış. Bu, qorxulu videoların təsirindən baş verən ilk uşaq ölümü deyil. Bəs bu mövzuda valideynlərin üzərinə hansı məsuliyyət düşür?
Mövzu ilə bağlı Pravda.az-a açıqlama verən psixoloq Firəngiz Ağayevanın sözlərinə görə, bu, uşağın daxili dünyası, emosional ehtiyacları, təhlükəsizlik hissi və valideynlə münasibəti ilə bağlı dərin bir psixoloji məsələdir: “Uşaqların psixikasını ən çox yoran şeylər qorxu, qaranlıq və qorxulu səslərlə dolu videolardır. Bunlar uşağın beynində “təhlükə siqnalını” aktivləşdirir və narahatlıq, gecə qorxusu, aqressiya kimi hallar yaradır. Bu tip videolarda uşaq həmişə bir təhlükə varmış kimi hiss edir. Uşağa telefon vermək, onu bütün dünya ilə tanış etmək üçün müəyyən yaş aralığı var. 0–6 yaş qrupu üçün şəxsi telefon qətiyyən uyğun deyil. Bu dövrdə beynin inkişafı çox sürətlidir və ekran təsiri sinir sistemini həssaslaşdırır. 7–10 yaş üçün yalnız valideynə aid cihazdan məhdud istifadə mümkündür. Sosial şəbəkələr deyil, oyunlar valideyn nəzarəti ilə oynanıla bilər. 11–14 yaş qrupuna sadə və ya məhdudiyyətli smartfon verilə bilər, amma gündə maksimum 1–1.5 saat istifadə, gecə telefonu əlində saxlamamaq, təhlükəsiz tətbiqlər və nəzarət olmalıdır. 15+ yaş qrupuna daha geniş məsuliyyət verilə bilər, amma yenə də açıq dialoq və davranış nəzarəti vacibdir. Burada əsas şərt uşağın telefonun sahibi yox, istifadəçisi olmasıdır. Ailə qaydaları telefonu idarə etməlidir”.
Valideyn nəzarətinin əhəmiyyət kəsb etdiyindən bəhs edən psixoloq, uşağı qorumağın ən sağlam yolunun onu özündən uzaqlaşdırmaq deyil, ona təhlükəsizlik çərçivəsi yaratmaq olduğunu bildirib: ““Telefonuna gizli baxıram” demək əvəzinə, “Telefonuna baxacam, çünki təhlükəsiz qalmağın mənim üçün vacibdir” söyləmək daha doğrudur. Uşaq özü təhlükəsizliyin səbəbini başa düşsə, gizlətməyə ehtiyac duymur. Gecə telefonu otaqda qalmamalıdır. Saat 22:00-dan sonra bütün cihazlar mətbəx və ya salonda qalmalıdır. Uşaqların 90%-i qorxulu məzmunları gecə tənha olanda izləyir. Qadağa uşağı gizlənməyə, qayda isə əməkdaşlığa aparır. “Bu sənin təhlükəsizliyin üçündür” deyərək qayda tətbiq edilməlidir. Gündəlik dialoq vərdişi mühümdür. Uşağa hər gün çox sadə sual verilməlidir. “Bu gün internetdə səni narahat edən bir şey gördün?” “Hansı musiqilər xoşuna gəlmir?” “Hansı oyun səni qorxudub?” Bu suallar həm uşağı rahatladır, həm də valideynə siqnal verir. Uşağın hisslərinə, qorxularına, daxili dünyasına nəzarət etmək lazımdır. Biz onları dinləsək, qorumadan uzaqlaşdırmadan yanında dursaq, onların qaranlıq dünyasında işıq yandırmış olarıq”.
F.Ağayeva uşağın çəkdiyi şəkillərin onun psixoloji vəziyyətindən məlumat verə biləcəyini vurğulayıb: “Rəsm uşağın dilidir. O, danışmadığını çəkir. Son hadisədə qızın dəftərində qorxulu obrazların olması da təsadüf deyil. Həddindən artıq qara, boz, qırmızı tonların çoxluğu, tikanlı, dişli, qaranlıq varlıqlar, çıxışsız yerlər, qapısız otaqlar, insan fiqurlarının çox balaca çəkilməsi, özünü ailədən kənarda göstərməsi, ağlayan gözlər, kəsilmiş fiqurlar, təkrarlanan kabus obrazları, həddindən artıq aqressiv, qarışıq xətlər risk siqnalı ola bilən rəsmlərdir. Bu cür rəsmlər bəzən uşağın içindəki qorxu, çarəsizlik, tək qalmaq hissi, narahatlıq və ya travma izlərini əks etdirə bilər. Şəkil uşağın “mən yaxşıyam” deməsinə baxmayaraq içində nələrin baş verdiyini göstərən pəncərədir. Cəmiyyət olaraq çox vaxt “problemi olan” uşağı hiperaktiv və ya intizamsız uşaq kimi təsəvvür edirik. Amma ən böyük risk qrupunda sakit, tərbiyəli və həddindən artıq mükəmməlliyyətçi uşaqlar olur. Çünki onlar duyğularını gizlədir, “problem yaratmamalıyam” deyə düşünür, valideyni üzməmək üçün susur, hərəkətlərinə görə deyil, iç dünyasına görə yorulurlar. Valideyn isə bu uşaqda problem olduğunu hiss etmir, çünki xaricdə hər şey qaydasındadır. Amma daxildə fırtına ola bilər”.
Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:287
embedMənbə:https://demokrat.az
archiveBu xəbər 04 Dekabr 2025 10:14 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see300

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see297

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see292

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see275

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see274

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see268

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see266

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see247

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see232

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see216

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see215

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see213

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see209

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see203

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see199

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see192

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see188

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see187

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri