Quşlar Yer kürəsində dinozavrlardan daha əvvəl peyda olmuş ola bilər...

Qədim qayalarda tapılan qeyri-adi izlər alimləri ənənəvi təkamül nəzəriyyəsini şübhə altına almağa vadar edib...

...Edinburq Universitetinin alimləri dinozavrların ayaq izlərini şərh etməyə kömək edən süni intellektlə işləyən bir tətbiq yaratdılar.

Proqram 200 milyon il əvvəl qoyulmuş ayaq izlərini təhlil edir və onları minlərlə məlum nümunə ilə müqayisə edir.

...Və nəticə gözlənilməz olub.

SİA xəbər verir ki, Daily Mail-in məlumatına görə, bəzi ayaq izləri dinozavrlar tərəfindən deyil, quşlar tərəfindən və ya çox oxşar bir şey tərəfindən qoyulmuş kimi görünür.

Bu ayaq izlərində nə problem var?

Tədqiqatçılar "qəribə" xüsusiyyətlərə malik bütöv ayaq izləri aşkar ediblər. Onlar qədim kərtənkələlərin və müasir quşların xüsusiyyətlərini birləşdirir.

Bu, aşağıdakıları ifadə edə bilər:

-Quşlar Yer kürəsində əvvəllər düşünüləndən təxminən 60 milyon il əvvəl peyda olub;

-Bəzi dinozavrların təsadüfən forma və yeriş baxımından quşların ayaqlarına bənzəyən ayaqları olub.

Hər iki ehtimal təkamülün ənənəvi mənzərəsini alt-üst edir.

Niyə bu əvvəllər fərq edilməyib?

...Dinozavr izləri bir əsrdən çoxdur ki, öyrənilir, lakin bu, həmişə çətin olub. Alimlər izləri əl ilə müqayisə ediblər, yəni onların işində həmişə subyektivliyə yer var idi.

DinoTracker adlı yeni proqram bu çatışmazlığı aradan qaldırır. O, "təxmin etmir", əksinə sayır və müqayisə edir. Təlim üçün ona təxminən iki min real fosil izi və onların milyonlarla variasiyası - təhriflər, çatlar və kənar yerdəyişmələri daxil olmaqla - verilib. Nəticədə, şübhəli hallarda belə tanıma dəqiqliyi təxminən 90 faizə çatıb.

"Dünyanın ən qədim quşlarını tapa bilərik."

Tədqiqatın müəlliflərindən biri, paleontoloq Stiv Brusatte kəşfi həqiqətən əhəmiyyətli hesab edir.

...Bu, dinozavr izlərini anlamaq üçün obyektiv və məlumatlara əsaslanan bir yoldur - bir əsrdən çoxdur ki, elm adamlarını çaşdıran bir problemdir, - deyə o qeyd edib.

O, əlavə edib ki, texnologiya yeni imkanlar açır.

...Bu sistem planetin ən qədim quşlarını kəşf etməyə kömək edə bilər. Bu, süni intellektin fantastik tətbiqidir, - deyə alim bildirib.

Hər kəsi çaşdıran izlər Şotlandiyanın Skay adasında tapılan izlər xüsusi maraq doğurub. Onlar uzun müddət naməlum qalıb. Təhlillər göstərib ki, onlar təxminən 170 milyon il əvvəl ördəkdimdikli dinozavrların əcdadları ilə yaxın qohum olan, lakin quşlarınkına çox bənzər xüsusiyyətlərə malik canlılar tərəfindən yaradıla bilər.

Bu nəyi dəyişir?

Əgər tapıntılar təsdiqlənərsə, uçuşun təkamülü yenidən nəzərdən keçirilməli olacaq. Quşlar təkamülünə bu gün bildiyimiz dinozavrlar ortaya çıxmazdan çox əvvəl başlaya bilərdilər.

Tədqiqatın həmmüəllifi Qreqor Hartmann metodun praktik dəyərini vurğulayır.

...Yanaşmamız izləri kimin yaratdığını qərəzsiz şəkildə yoxlamağa imkan verir. Bu, təkcə elm üçün deyil, həm də tədris və qazıntılarda birbaşa iş üçün faydalıdır, - deyə o izah edib.

Gələcəyə baxış

Alimlər ümid edirlər ki, bu cür texnologiyalar qədim heyvanların necə hərəkət etdiyini, yaşadığını və təkamül etdiyini daha yaxşı başa düşməyə kömək edəcək. Ən əsası isə, bəzən bir pəncə izi keçmiş haqqında bütöv bir skeletdən daha çox məlumat verə bilər.

Nazlı Almuradova