Reper, müsəlman, Kommunist Nyu Yorkun yeni meri kimdir?

Nyu-York şəhərinin yeni meri ilk dəfə olaraq müsəlman olan Zöhran Mamdani seçilib. O, 2026-cı il yanvarın 1-də vəzifəsinin icrasına başlayacaq.

BAKU.WS-in məlumatına görə, siyasətçi "yaşayış xərcləri böhranı" ilə mübarizə aparmaq niyyətindədir və ABŞ prezidenti Donald Trampla açıq qarşıdurması ilə tanınır.

Ağ Evin rəhbəri Mamdanini deportasiya etməklə, hətta Nyu-Yorku "ələ keçirməklə" hədələyib. Yeni seçilmiş merin əleyhdarları isə hesab edirlər ki, o, şəhəri "cihadçıların hökm sürdüyü müsəlman cənnətinə" çevirmək istəyir.

Yeni Nyu-York meri kimdir?

Noyabrın 4-də keçirilən seçkilərdə 34 yaşlı demokrat-sosialist Zöhran Mamdani qalib gəlib. Mamdani Nyu-York tarixində ilk müsəlman mer, ilk cənubi asiyalı mənşəli mer və Afrikada doğulan ilk şəhər başçısı olacaq. O, həm də 1892-ci ildən bəri şəhərin ən gənc meri sayılır.

Seçkilərdə iki milyondan çox sakin iştirak edib ki, bu da son 50 ildə rekord göstəricidir. Mamdani keçmiş Nyu-York qubernatoru Endryu Kuomonu və respublikaçı Kurtis Sliovanı geridə qoyub. O, 2026-cı il yanvarın 1-də and içəcək.

Amerika mediası Mamdaninin qələbəsini geniş işıqlandırıb. "New York Post" qəzetinin 5 noyabr buraxılışının üz qabığında siyasətçi qırmızı kostyumda, şəhər fonunda çəkilmişdi. Əlində isə oraq və çəkic təsvir olunmuşdu. Qəzet şəhərin "Böyük alma" (Big Apple) ləqəbini dəyişərək "Qırmızı alma" adlandırmışdı.

Mamdani kimdir və nə ilə məşğuldur?

Zöhran Mamdani 1991-ci il 18 oktyabrda Uqandanın paytaxtı Kampalada doğulub. Onun ailəsi ugandalı-hindistanlı müsəlmandır. Anası - "Oskar" mükafatına namizəd rejissor Mira Nair, atası isə Kolumbiya Universitetinin professoru Mahmud Mamdanidir.

Beş yaşında ailəsi ilə Cənubi Afrikanın Keyptaun şəhərinə, daha sonra Nyu-Yorka köçüb. Orada orta məktəbi bitirib və 2014-cü ildə Meyn ştatındakı "Bowdoin" kollecini afrikanistika ixtisası üzrə bitirib. Daha sonra ipoteka borcluları ilə işləyərək onların evsiz qalmasının qarşısını almaqla məşğul olub.

Mamdani həm də reperdir - Young Cardamom və Mr. Cardamom ləqəbləri ilə çıxış edib. Onun sosial mövzulu "Nani" mahnısının klipində hind əsilli aktrisa və televiziya aparıcısı Madxur Ceffri çəkilib.

2018-ci ildə ABŞ vətəndaşlığı alıb, 2025-ci ilin əvvəlində isə suriyalı rəssam Rama Duvaci ilə evlənib.

Mamdaninin baxışları və maraqları

O, şiə müsəlmandır (on iki imamçı məzhəbinə mənsubdur). Futbolda İngiltərənin "Arsenal" klubunun, eləcə də "New York Giants" və "New York Mets" komandalarının azarkeşidir.

Zöhran Mamdani Amerika Demokrat Sosialistləri Təşkilatının (DSA) üzvüdür. 2020-ci ilin noyabrında Nyu-York ştatının qanunverici məclisinə seçilib və bu orqanın tarixində ilk ugandalı, həm də üçüncü müsəlman üzv olub.

2025-ci ildə Demokrat Partiyasının ilkin seçkilərində namizədliyini irəli sürərək Endryu Kuomonun favorit hesab olunduğu yarışı gözlənilmədən udub.

Sosial şəbəkələrdə fəallığı ona xüsusilə gənclər arasında böyük dəstək qazandırıb. O, TikTok-da müxtəlif etnik qruplara - benqal, ispan və digər dillərdə müraciət edərək seçiciləri səfərbər edib. Həmçinin soyuq okeana tullanarkən çəkilmiş videosunda "kirayə qiymətlərinin dondurulması" təşəbbüsünü simvolik şəkildə təbliğ edib.

Tramp ilə münasibətləri

Mənbələrin yazdığına görə, Donald Trampla Mamdani arasında ciddi qarşıdurma mövcuddur. Mamdani özünü "Trampın ən qorxulu kabusu" adlandırıb və onu "amerikalı işçi sinfini satmaqda" ittiham edib.

Tramp cavabında bildirib: "ABŞ prezidenti olaraq, bu kommunist dəlini Nyu-Yorku məhv etməyə qoymayacağam. Mənim əlimdə bütün kartlar var".

Tramp Mamdanini həbs etdirməklə, deportasiya etdirməklə və şəhərin federal maliyyələşdirilməsini kəsməklə hədələyib.

Mamdaninin cavabı sərt olub. O, seçki gecəsindəki çıxışında Trampa səslənərək deyib: "Əgər Donald Tramp kimi birini necə məğlub etməyi bu ölkəyə göstərə biləcək bir şəhər varsa, o da onu doğan şəhərdir. Odur ki, Tramp, səsini bir az aç".

Almaniyanın Der Spiegel nəşri bunu "Trampa qarşı siyasi müharibənin elan olunması" kimi qiymətləndirib.

Yeni merin planları

Zöhran Mamdani "yaşayış xərcləri böhranı" ilə mübarizəni prioritet hesab edir. Onun proqramında bunlar yer alır:

Avtobuslarda pulsuz gediş haqqı,

Varlılardan əlavə verginin tətbiqi,

Kirayə qiymətlərinin dondurulması,

5 yaşadək uşaqlar üçün pulsuz məktəbəqədər təhsil.

Seçkidən sonra Mamdani deyib: "Nyu-York - immiqrantların şəhəridir. Onlar bu şəhəri qurdular, inkişaf etdirdilər və indi bu şəhəri immiqrant idarə edəcək."

Bəzi müxalif qüvvələr Mamdanini "Nyu-Yorku müsəlman cənnətinə çevirmək" niyyətində ittiham ediblər, lakin siyasətçi heç vaxt belə fikirlər səsləndirməyib.

Bundan əlavə, Mamdani İsraili Qəzza zolağında "aparteid və soyqırım siyasəti" aparmaqda günahlandırıb, ABŞ-ı Təl-Əvivlə maliyyə əlaqələrini kəsməyə çağırıb və İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunun həbsinə order verməyə hazır olduğunu bildirib.

Onun qələbəsindən sonra sabiq ABŞ prezidenti Barak Obama Mamdanini təbrik edib və dəstəyini ifadə edib. Qərb mediası hesab edir ki, Mamdani gələcəkdə Demokrat Partiyasının əsas simalarından birinə çevriləcək, baxmayaraq ki, prezident ola bilməz, çünki ABŞ-da doğulmayıb.