Risk qrupundakı uşaqlar tədbirlərdən KƏNAR QALIR Ekspertdən ilginc AÇIQLAMA

Yeniyetmələrin narkotik vasitələrə meyilli olması cəmiyyətdə ciddi narahatlıq doğuran əsas məsələlərdəndir.

Mütəxəssislər bu asılılığın səbəbləri sırasında ətraf mühitin təsirini, ailədaxili problemləri və sosial çətinlikləri önə çəkirlər.

Xüsusilə yeniyetmələr bu dövrdə emosional cəhətdən zəif olur və asanlıqla təsir altına düşə bilirlər.

Valideynlərin uşağa nəzarət imkanları azaldıqda isə məktəblərin rolu daha da ön plana çıxır.

Bəs məktəblərdə risk qrupuna daxil olan uşaqlara yönəlik real və təsirli tədbirlər geniş şəkildə tətbiq edilirmi?

Gununsesi.info-ya danışan Regional Sosial Təşəbbüslərə Dəstək İctimai Birliyinin sədri, ekspert Emil Maqalov məsələni belə şərh edib:

“Bəzən valideynin uşağa nəzarət etməyə nə vaxtı, nə də imkanı olur. Bu səbəbdən məktəblər bu sahədə daha ciddi rol almalıdır. Valideynə hansısa qanuni tələbi tətbiq etmək çətin olsa da, məktəblərdə bu istiqamətdə müəyyən sistemlər qurmaq mümkündür.

Məsələn, hər 100 şagirdə bir psixoloq təyin edilsə və həmin mütəxəssis məktəbdə daimi fəaliyyət göstərsə, bu, azı 50% müsbət nəticə verə bilər. Çünki problemli, savadsız və ya maddi çətinliklərlə üzləşən ailələrdən gələn uşaqların sayı az deyil – təxminən 70–80%-i risk qrupuna daxil olanlar məhz belə ailələrdən çıxır. İllərdir müşahidə edirik ki, bəzi valideynlər nə uşağa baxa bilir, nə də vəziyyəti dəyişmək üçün resursları və ya bilgiləri var.

Bu səbəbdən məktəblərdə psixoloqların sayı artırılmalı, onlara layiqli maaş verilməli, işə motivasiya yaradılmalıdır. Mən bu sistemin xarici ölkələrdə necə işlədiyini görmüşəm və effektiv olduğunu təsdiq edə bilərəm. Hətta bəzi hallarda bizim mental dəyərlərimiz uşaqları bu cür yollardan qorumaqda müəyyən üstünlüklər də yaradır.

Ən vacib məsələ isə uşaqlarla düzgün ünsiyyət qurmaq, onlarla açıq və səmimi diskussiya aparmaq, güvənli mühit yaratmaqdır. Gənclərlə dialoq aparmaq, onları dinləmək və yönləndirmək problemin əsas həll yollarındandır.

Amma elə valideynlər də var ki, əslində onlarla da kiminsə məşğul olması vacibdir. İndi elə bir dövrdür ki, hamı işləyir. Bəzən valideyn səhər işə gedir, axşam qayıdır və hansısa səbəbdən uşağı ilə kifayət qədər maraqlana bilmir. Əsas problem də məhz buradan qaynaqlanırş”.

Narkomaniya ilə bağlı keçirilən tədbirlərin vəziyyətinə toxunan Emil Maqalov qeyd edib ki, belə tədbirlərdə ancaq eyni kontingent iştirak edir.

“Daima eyni uşaqlar, eyni valideynlər və ya el arasında “mama uşaqları” deyilənlər. Mən heç bir tədbirdə risk qrupuna daxil olan, küçələrdə vaxt keçirən, davranış problemi olan və ya narkomaniyaya meyilli uşaqların dəvət olunduğunu görməmişəm. Əgər əsas problem həmin uşaqlardırsa, niyə biz bu təlimləri artıq düzgün davranış sərgiləyən, tərbiyəli uşaqlara keçiririk? Biz mütləq şəkildə risk qrupundakı uşaqları müəyyənləşdirib onlara yönəlməliyik.

Məktəbdə və ya sinifdə nüfuzu olan, əhatəsi geniş olan, yoldaşlarına təsir gücü olan uşaqları seçib onlara təlim keçmək lazımdır ki, onlar da öz təsir imkanlarından istifadə edərək ətraflarına müsbət təsir göstərə bilsinlər. Amma təəssüf ki, hazırda keçirilən təlimlər belə formatda deyil.

Bunun əsas səbəbi odur ki, tədbirlərdə iştirak edən tərbiyəli uşaqlar sakit dayanır, qaydalara əməl edir, müəllimi narahat etmir. Əgər tədbirə hansısa hiperaktiv, davranış problemi olan uşaq dəvət olunsa, o, sakit oturmayacaq. Bu zaman müəllim də istəmir ki, onun tədbirinə söz gəlsin və nəticədə həmin uşaqlar tədbirlərdən kənarda qalır.

Tərbiyəli uşaq onsuz da özünü dərk edir, dərsini oxuyur, məktəbə gedib-gəlir, özünü maarifləndirir. Amma elə uşaqlar da var ki, onlara valideyndən çox müəllimin sözü keçir. Məhz belə uşaqlara çatmaq, onlarla ünsiyyət qurmaq və düzgün istiqamət vermək çox vacibdir.

Çünki həqiqətən də uşağın ətraf mühitinin necə olduğunu əvvəlcədən müəyyən etmək mümkün deyil. Valideyn evdə nə qədər diqqət və qayğı göstərsə də, bəzən hər şeyi tam nəzarətdə saxlamaq olmur”– deyə ekspert fikirlərini yekunlaşdırıb.

Şəbnəm Rəhimova

Gununsesi.info