Rusiya Ukrayna danışıqlarının ikinci raundu: Sülhə doğru, yoxsa müharibəyə fasilə?

2022-ci ildə Rusiya tərəfindən başlanan işğalçı müharibədən sonra ilk dəfə 2024-cü il mayın 16-da Rusiya və Ukrayna arasında birbaşa danışıqlar İstanbulda baş tutdu. İlk raundun nəticəsi olaraq tərəflər arasında “1000-ə 1000” hərbi əsir mübadiləsi həyata keçirildi. Eyni zamanda atəşkəslə bağlı ilkin konturlar da müəyyənləşdi. İndi isə dünya növbəti – ikinci raundu gözləyir. Lakin bu dəfə ümidlər daha az, şübhələr isə daha çoxdur.

Rusiya: “Sülh istəyirik, amma döyüşə də davam edəcəyik”

Rusiya Federasiyasının BMT-dəki daimi nümayəndəsi Vasili Nebenzya Təhlükəsizlik Şurasında bəyan edib ki, Moskva atəşkəs dövründə Qərbin Ukraynaya silah tədarükünü və Kiyevin səfərbərliyini dayandırmasını tələb edir. Onun sözlərinə görə, Rusiya danışıqlara hazırdır və ikinci raundun 1 iyun tarixində yenə İstanbulda keçirilməsi planlaşdırılır. Lakin Nebenzya əlavə edib: “Biz lazım gəldiyi qədər döyüşməyə davam edəcəyik.”
Bu ritorika Rusiya tərəfinin ziddiyyətli mövqeyini və real sülh iradəsinin zəifliyini göstərir.

ABŞ: Moskva hərbi yolla nəticə əldə etmək istəyir

ABŞ nümayəndəsi bildirib ki, Rusiyanın sülh ritorikasına baxmayaraq, bir çox ölkə Moskvanın əsl məqsədinin atəşkəs deyil, hərbi qələbə olduğundan narahatdır. Bu narahatlıq səbəbsiz deyil: Rusiya hələ də danışıqlara dair təklif etdiyi memorandum layihəsini Ukrayna tərəfinə təqdim etməyib. Halbuki rəsmi şəxslər “sənəd demək olar ki, hazırdır” bəyanatını dəfələrlə səsləndiriblər.

Ukrayna: “Sənəd təqdim olunmadan danışıqlar mümkün deyil”

Ukrayna Prezident Aparatının rəhbəri Andrey Yermak bildirib ki, Kiyev ikinci raundda iştirak etməyə hazırdır. Lakin bunun üçün Moskvanın konkret sənəd – memorandum təqdim etməsi vacibdir:
“Biz konstruktiv danışıqlarda maraqlıyıq, amma bu yalnız hüquqi sənəd əsasında mümkündür. Ukrayna öz layihəsini artıq təqdim edib.”

Ukraynanın təqdim etdiyi memorandumda quruda, dənizdə və havada eyni vaxtda atəşkəs, habelə beynəlxalq tərəfdaşların vasitəçiliyi ilə monitorinq nəzərdə tutulur.

Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin nümayəndəsi Mariya Zaxarova isə bildirib ki, Rusiya danışıqlara təkcə memorandumla deyil, digər təkliflərlə də qatılacaq. Amma bu təkliflərin detallarını açıqlamayıb. Kreml sözçüsü Dmitri Peskov da bəyan edib ki, tərəflər danışıqlara qədər öz sənədlərini ictimaiyyətə təqdim etməyəcək.

Sülhə ümid, yoxsa siyasi manevr?

İstanbulda keçiriləcək ikinci raund sülhə doğru simvolik bir addım kimi təqdim olunsa da, tərəflərin verdiyi ziddiyyətli bəyanatlar, sənədlərin gizli saxlanması və xüsusilə də Rusiyanın “döyüşməyə davam edəcəyik” mesajı bu prosesin uğurla nəticələnəcəyinə dair inamı zəiflədir.

Ukrayna isə açıq şəkildə danışıqların imitasiyaya çevrilməməsini, real nəticəyə gətirib çıxaran hüquqi çərçivədə aparılmasını istəyir.

Növbəti günlər göstərəcək: İstanbul tərəflər üçün sülh meydanı olacaqmı, yoxsa sadəcə növbəti siyasi testə çevriləcək?

Rasim Əliyev

AzPolitika.info