Icma.az
close
up
RU
Rusiya və Ukraynanı küncə sıxışdıran sülh planı: Qazanan kimdir?

Rusiya və Ukraynanı küncə sıxışdıran sülh planı: Qazanan kimdir?

Bakupost saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.


Trampın 28 maddəlik “sülh planı” münaqişə tərəflərinin heç birinə mütləq üstünlük vermir.

Ukrayna üçün ən ağrılı məsələ ərazi güzəştləridir. Plana görə,

- Krım, Donetsk və Luqansk de-fakto Rusiyanın tərkibində tanınır;

- Xerson və Zaporojye vilayətlərində cəbhə xətti “dondurulmuş” vəziyyətdə qalır;

- Rusiya beş bölgədən kənarda işğal etdiyi ərazilərdən imtina edir;

- Donetskin bir hissəsi neytral, demilitarizasiya olunmuş zona kimi tanınır;

Lakin sənəddə Ukraynanın suverenliyi təsdiqlənir. Bu o deməkdir ki, Rusiyanın xeyrinə olacaq ərazi güzəştləri müvəqqəti xarakter daşıyır. Hərçənd, davamında Ukraynanın ərazilərini güc yolu ilə qaytarmaq perspektivləri də sual altına düşür. Çünki sənəddə qeyd olunur ki, “Ukrayna və Rusiya razılaşdırılmış sərhədləri güc yolu ilə dəyişməyəcəklərinə dair öhdəlik götürəcəklər”.

Münaqişə dondurulur və gələcəkdə həlli üçün güc tətbiqi variantını həm Ukrayna, həm Rusiya üçün sıradan çıxarır.

Ukrayna üçün müəmmalı məqamlardan biri təhlükəsizlik zəmanəti ilə bağlıdır. Sənəddə “Ukraynaya etibarlı təhlükəsizlik zəmanətləri veriləcək” qeydi yer alır, lakin necə?

- Ukraynanın NATO-ya üzvlüyünə icazə verilmir;

- NATO qoşunları Ukraynaya yerləşdirilmir;

Bu, rəsmi Kiyevin ümid etdiyi iki təhlükəsizlik zəmanətinin – ya NATO-ya üzvlük, ya da Avropa qoşunlarının “təmas xəttinə” yerləşdirilməsi, olmaması deməkdir. Yeganə zəmanət ABŞ-ın mümkün sülh sazişindəki öhdəliklərə nəzarətindən ibarətdir.

Sənəd Ukraynaya müəyyən dividentlər vəd edir.

1. Avropa İttifaqına üzv ola və Avropa bazarına güzəştəli çıxış əldə edəcək;

2. Ölkənin bərpası qlobal maliyyə paketi çərçivəsində həyata keçiriləcək, hətta Rusiyanın dondurulmuş aktivlərinin 100 milyard dolları bu istiqamətdə sərf olunacaq;

Bu plan Ukraynada Finlandiya modelinin – ərazi güzəştləri hesabına iqtisadi inkişaf – tətbiqi ilə nəticələnə bilər.

Plan Rusiyanın iki strateji hədəfinə uyğun gəlir.

Birincisi, Ukrayna hədəfidir;

- Ərazi məsələsində üstünlük qazanır;

- Ukraynanın NATO-ya qoşulmamasına nail olur;

İkincisi, “qlobal güc” hədəfidir;

Müharibə başlanmamışdan öncə Rusiyanın ABŞ və NATO-ya təqdim etdiyi Şimal Alyansının genişlənməməsini özündə əks etdirən “təhlükəsizlik sazişi” Moskvanın qlobal güc kimi qəbul edilməsi məqsədi daşıyırdı. Çünki Moskva “soyuq müharibə”dən sonra yaranmış qobal şərtlərlə bir gün dəyişdirmək ümidi ilə razılaşmışdı, 2020-ci ildən sonra başlanan geosiyasi proseslərdə Rusiyanın mövqeləri böyük ölçüdə nəzərə alınmırdı. ABŞ və NATO-ya təqdim olunan saziş, ardınca Ukraynada müharibənin başlanmasının Rusiyanın maraqları kontekstində buna hesablanmışdı. Trampın planında Rusiyanın bu istəkləri nəzərə alınır:

- ABŞ vasitəçiliyi ilə Rusiya və NATO arasında təhlükəsizlik məsələlərinin həlli və qlobal sabitliyin təmin edilməsi üçün dialoq baş tutacaq;

- Rusiya qonşu ölkələrə müdaxilə etməyəcək, NATO isə daha da genişlənməyəcək;

Bu, ABŞ və NATO-nun Rusiyanı “qlobal güc tərəfi” kimi qəbul etməsi deməkdir. Plan Mokvanın siyasi və iqtisadi təcridini də aradan qaldırır.

Hərçənd, əldə etdiyi qazanc Rusiyaya mütləq üstünlük vermir.

- İşğal etdiyi ərazilər üzərində nəzarəti de-fakto tanınsa da, suveren olaraq Ukrayna torpağı hesab olunur. Ki, bu Moskvanın müharibədə hədəfinə tam nail ola bilməməsi deməkdir;

- NATO-nun genişlənməməsi ilə bağlı tələbi qəbul olunsa da, Rusiyanın “qlobal güc tərəfi” rolu ABŞ-ın nəzarəti altında olur;

Trampın 28 bəndlik sülh planının mütləq qazananı ABŞ-dır. Vaşinqton zəmanətçi kimi həm Avropa, həm Rusiya üzərində nəzarət imkanı əldə edir.

Sülh planının qəbul olunacağı, ən azı bu formada qəbul olunacağı sual altındadır. Cenevrə danışıqları da Kiyevin avropalı tərəfdaşları ilə müqavimətinin nəticəsidir. Vaşinqton Kiyevi və avropalıları razı salmaq üçün müəyyən loyallıq sərgiləyə, planda bəzi maddələri Ukraynanın istəyinə uyğunlaşdıra bilər. Hərçənd, prinsipial məsələlərin - ərazi və NATO-ya qoşulmamaq, Şimal Alyansının genişlənməməsi və s. dəyişəcəyi ehtimalı azdır.

Asif Nərimanlı


Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:217
embedMənbə:https://www.bakupost.az
archiveBu xəbər 24 Noyabr 2025 21:29 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see292

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see284

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see283

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see268

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see265

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see260

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see259

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see239

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see230

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see221

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see212

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see209

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see209

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see208

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see208

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see206

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see203

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see198

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see194

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see183
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri