Rusiyanın büdcə kəsiri üçqat artacaq PROQNOZ

Hesablamalar göstərir ki, hökumətin planı ilə müqayisədə 2026-cı ildə neft və qaz gəlirlərində 18% azalma mümkündür ki, bu da kəsirin ÜDM-in planlaşdırılan 1,6%-i əvəzinə 3,5-4,4%-ə qədər artmasına gətirib çıxarır.

Business Day qəzetinin məlumatına görə, hökumətə yaxın mənbə bildirib ki, Rusiyanın dövlət büdcə kəsiri 2026-cı ilin sonuna qədər rəsmi hədəfini təxminən üçqat artıra bilər, çünki Hindistan neft alışının azalması və genişlənən endirim gəlirlərə mənfi təsir göstərir. Bundan əlavə, dövlət xərcləri gözləniləndən daha yüksək ola bilər.

Mənbə hökumətə bağlı beyin mərkəzinin iqtisadçılarının hesablamalarına istinad edib və onlar bu hesablamaları dərc etməyi planlaşdırmırlar. Nəşr qeyd edir ki, bu məlumatlar Qərb sanksiyaları, yüksək faiz dərəcələri və işçi qüvvəsi çatışmazlığı ilə üzləşən Rusiya iqtisadiyyatına artan təzyiqin daha bir əlamətidir. Hesablamalar göstərir ki, 2026-cı ildə neft və qaz gəlirlərində hökumətin planı ilə müqayisədə 18% azalma mümkündür ki, bu da kəsirin ÜDM-in planlaşdırılan 1,6%-i əvəzinə 3,5-4,4%-ə qədər artmasına gətirib çıxarır. Hesablamalar həmçinin xərclərin 4,1-8,4%-lik artımını proqnozlaşdırır.

Ümumi büdcə gəlirlərinin planlaşdırılan rəqəmlə müqayisədə 6% azalaraq 37,9 trilyon rubla (494,78 milyard dollar) çatacağı gözlənilir. "Büdcə vəziyyəti kəskin şəkildə pisləşir. Gəlirlər daha aşağı, xərclər isə daha yüksək olacaq", - deyə anonimlik şərti ilə mənbə bildirib. Çərşənbə günü dərc olunan son hökumət məlumatları göstərir ki, neft və qaz büdcə gəlirləri yanvar ayında iki dəfə azalaraq 2020-ci ilin iyul ayından bəri ən aşağı səviyyəyə çataraq 393,3 milyard rubl təşkil edib.
Riski ilə bağlı xəbərdarlıq

Maliyyə nazirinin müavini Vladimir Kolıçev xəbərdarlıq edib ki, Rusiyanın 2026-cı il üçün büdcəsinin neft gəlirləri planlaşdırılandan "əhəmiyyətli dərəcədə aşağı" ola bilər. Səbəb Urals xam neftinin aşağı qiymətləridir: dekabr ayında bir barel 39 dollar, yanvar ayında isə 35-37 dollar idi, büdcədə isə qiymət 59 dollar nəzərdə tutulurdu. Yanvar ayında Rusiya Maliyyə Nazirliyi neft və qaz vergilərindən 420 milyard rubl toplamağı gözləyir ki, bu da ötən illə müqayisədə 46% azdır. İtirilmiş icarə haqqının Milli Rifah Fondu tərəfindən kompensasiya edilməsi planlaşdırılır.

Nəticədə, analitiklər yazır ki, "Milli Rifah Fondunun pulu bu il tükənə bilər". 1 yanvar tarixinə fondun 4,1 trilyon rubl likvid aktivləri, yəni mövcud, xərclənməmiş vəsaitləri var idi. Müharibənin əvvəlindən bəri Milli Rifah Fondundakı qızıl ehtiyatları 71% azalaraq 554 tondan 160 tona düşüb. Qalan yeganə valyuta ehtiyatları təxminən 30 milyard dollar dəyərində olan Çin yuanıdır ki, bu da Milli Valyuta Fondunun 2008-ci ildə yaradılmasından bəri ən aşağı səviyyədir.

Beləliklə, Rusiya Maliyyə Nazirliyi Milli Valyuta Fondundan təxminən 3 trilyon rubl çıxarmalı olacaq, daha 700 milyard rubl isə investisiya xərclərinə yönəldiləcək, analitiklərin fikrincə. Bu, fonda yalnız 400 milyard rubl qalacaq - bu məbləğ federal büdcənin təxminən 3-4 günlük xərclərini ödəmək üçün kifayət edəcək. 2025-ci ilin sonuna qədər Rusiya büdcəsinin kəsiri 5,7 trilyon rubl təşkil edib ki, bu da ilkin plandan beş dəfə çoxdur. 2026-cı il üçün Rusiya hökuməti vergilər və cərimələr vasitəsilə kəsiri 3,8 trilyon rubla endirməyi planlaşdırırdı, lakin Qazprombank analitikləri yüksək dövlət xərcləri və aşağı ixrac gəlirləri səbəbindən kəsirin 5-5,5 trilyon rubl olacağını təxmin edirlər.

Xatırladaq ki, sanksiyalı neft daşıyan tankerlər bayraqlarını Rusiya bayraqlarına dəyişdirməyə başlayıblar və bunun guya onları ABŞ tərəfindən həbsdən "xilas edəcəyinə" ümid ediblər.

V.VƏLİYEV