Rutte: “Biz “NATO 3.0” a keçirik...”

...NATO-nun baş katibi Mark Rutte bildirib ki, alyansın dərin transformasiya mərhələsinə qədəm qoyur və burada əsas məsələ artıq yeni öhdəliklərin formalaşdırılması deyil, mövcud olan bütün öhdəliklərin yerinə yetirilməsidir. Ankarada keçiriləcək qarşıdan gələn sammit bu prosesin mərkəzi hadisəsi olmalıdır.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə Atlantic Council yazır.

Ruttenin sözlərinə görə, NATO "NATO 3.0" kimi təsvir etdiyi modelə doğru irəliləyir: Avropa ənənəvi silahlı qüvvələr üçün məsuliyyətin əhəmiyyətli dərəcədə daha böyük payını öz üzərinə götürür, ABŞ isə nüvə silahından çəkindirmə də daxil olmaqla əsas qarant rolunu saxlayır. O, bunun alyansın zəifləməsi deyil, daha balanslı bir sistem daxilində funksiyaların yenidən bölüşdürülməsi olduğunu vurğulayıb.

Baş katib müdafiə xərclərinə xüsusi diqqət yetirib. Müttəfiqlər 2035-ci ilə qədər ÜDM-in 5 faizə qədər səviyyəsinə çatmaq barədə razılığa gəliblər və investisiyalar artıq kəskin artım - ildə təxminən 20 faizə çatır.

Rutte bunu onilliklər ərzində maliyyə çatışmazlığından sonra "tarixi dəyişiklik" adlandırıb.

Rutte ABŞ Prezidenti Donald Trampın rolunu xüsusi olaraq qeyd edərək, Avropa müttəfiqlərinin və Kanadanın müdafiə xərclərini kəskin şəkildə artırdığını və NATO daxilində yükü effektiv şəkildə bərabərləşdirməyə başladığını bildirib.

Onun sözlərinə görə, onilliklər ərzində Vaşinqtonda müzakirə edilən məsələlər Trampın rəhbərliyi altında praktik həllərə və konkret büdcələrə çevrilib.

O, sənaye inkişafını ikinci əsas sahə kimi müəyyən edib.

Rutte bildirib ki, bu gün NATO-nun əsas problemi büdcə deyil, silahları tez bir zamanda istehsal etmək qabiliyyətidir. Alyans ABŞ-dan Avropaya və Türkiyəyə qədər özəl texnologiya şirkətləri və yeni startaplar da daxil olmaqla vahid transatlantik müdafiə sənayesi yaratmağa çalışır. O qeyd edib ki, sifarişlərdə artım artıq yüz milyardlarla dollarla ölçülür, lakin ABŞ və Avropada istehsal həmişə tələbata uyğun gələ bilmir.

Buna cavab olaraq ölkələr istehsal gücünü artırır, fabrikləri genişləndirir və sursat və hava hücumundan müdafiə sistemlərinin istehsalını sürətləndirir.

Ayrı bir bölmə Ukraynaya həsr olunub. Baş katib vurğulayıb ki, Kiyevə dəstək, xüsusən də hava hücumundan müdafiə və pilotsuz texnologiyalar sahəsində gücləndiriləcək.

O, həmçinin bildirib ki, Moskva artan iqtisadi və hərbi çətinliklərlə üzləşir.

Daxili fikir ayrılıqlarından danışan Rutte qeyd etdi ki, ittifaq daxilində gərginlik qaçılmazdır, lakin NATO-nu daha dayanıqlı edən məhz demokratik ölkələr arasında açıq müzakirələrdir.

Avtoritar sistemlərdən fərqli olaraq, müttəfiqlər müzakirə aparmağa və sonradan birliyə qadirdirlər.

Onun sözlərinə görə, Ankara sammitinin nəticəsi yeni siyasi bəyanat deyil, əvvəllər qəbul edilmiş qərarların faktiki həyata keçirilməsinin nümayişi olmalıdır.

...Nəticə etibarilə, söz vermək deyil, yerinə yetirmək vacibdir, - Rutte vurğulayıb.

Əli Babayev