Rza Pəhləvinin İranı idarə etmək gücü varmı?

İranın sonuncu şahının oğlu Rza Pəhləvi yenidən İran hakimiyyətinə qarşı müxalifət simvolu kimi diqqət mərkəzinə düşüb.

Azpost.info bildirir ki, iqtisadi problemlər, etirazlar və ABŞ ilə artan gərginlik fonunda o, hakimiyyət dəyişikliyini fəal şəkildə müdafiə edir və özünü mümkün keçid fiquru kimi təqdim edir. Lakin İslam Respublikasının süqutu halında onun İranı həqiqətən idarə edə biləcəyi məsələsi hələ də mübahisəlidir.

Bu barədə Wionews nəşri məlumat verir.

İctimai rəy sorğuları göstərir ki, Rza Pəhləvinin daxili dəstəyi olsa da lakin bu, geniş yayılmayıb. Respondentlərin təxminən üçdə biri onu potensial lider kimi görür. Bunlar daha çox yaşlı, az təhsilli və daha millətçi vətəndaşlardır. Gənclər, etnik azlıqlar və respublikaçı idarəetmə formasının tərəfdarları Rza Pəhləviyə daha artıq şübhə ilə yanaşırlar. Bu, onun imicinin birləşdirici fiqur olmaqdan daha çox simvolik olduğunu göstərir.

İnqilabdan əvvəlki İran üçün nostalji həqiqətən mövcuddur, lakin bu, əsasən şah dövrünü xatırlayan yaşlı nəsillər üçün xarakterikdir. Gənc iranlılar üçün monarxiya uzaq bir tarixdir və bir çoxları keçmişə qayıtmaq əvəzinə yeni siyasi modelləri müdafiə edirlər. Pəhləvi özü monarxiyanı bərpa etməyə çalışmadığını və özünü demokratik keçidin tərəfdarı kimi gördüyünü vurğulayır. Lakin bu, onun siyasi kursu ilə bağlı narahatlıqları aradan qaldırmır.

Əlavə bir problem Pəhləvinin uzun illər sürgün həyatında yaşamasıdır. Onun İran daxilində demək olar ki, sabit siyasi strukturları, ordu və ya hökumət aparatı daxilində öz təşkilati bazası və ya dəstəyi yoxdur. Tənqidçilər həmçinin onun Qərb siyasi dairələri ilə sıx əlaqələrinə də işarə edirlər. Bu da xarici qüvvələrdən asılılıq kimi qəbul edilə bilər və ölkə daxilində inamsızlığı artırır.

Hazırkı rejim çöksə belə, keçid dövrünün xaotik olacağı ehtimal olunur. Monarxistlərdən tutmuş solçulara və etnik hərəkatlara qədər müxtəlif müxalifət qüvvələrinin tez bir zamanda konsensusa gəlməsi ehtimalı azdır. Belə bir ssenaridə hərbi qüvvələr, dini liderlər və ya silahlı qruplar hakimiyyəti ələ keçirməyə cəhd edə bilər. Bu da sabit demokratiyaya gedən yolu ciddi şəkildə çətinləşdirə bilər.

Nəticə etibarilə Rza Pəhləvi xüsusən də diaspora və beynəlxalq ictimaiyyətin dəstəyi ilə dəyişiklik simvolu və milli barışıq prosesində vasitəçi rolunu oynaya bilər. Lakin onun İranın tamhüquqlu hakimi  olmaq üçün real şansları məhdud görünür. Bunu etmək üçün ona geniş daxili dəstəyə, güclü siyasi infrastruktura və həll olunmamış çətinliklərlə üzləşmiş yüksək dərəcədə parçalanmış cəmiyyəti birləşdirmək bacarığı tələb olunur.

AzPost.az

Paylaş