Icma.az
close
up
RU
Sadə köp, yoxsa ciddi xəstəlik əlaməti? SN nin mütəxəssisindən XƏBƏRDARLIQ

Sadə köp, yoxsa ciddi xəstəlik əlaməti? SN nin mütəxəssisindən XƏBƏRDARLIQ

Icma.az, Bakivaxti saytına istinadən bildirir.

Mədə-bağırsaq sistemi ilə bağlı ən çox rast gəlinən şikayətlərdən biri köp (meteorizm) problemidir. Bir çox hallarda sadə qidalanma vərdişlərindən qaynaqlansa da, bəzən daha ciddi xəstəliklərin əlaməti kimi də ortaya çıxa bilər.

Bakıvaxtı.az xəbər verur ki, mövzu ilə bağlı ətraflı Səhiyyə Nazirliyi Sanator-Kurort Reabilitasiya Mərkəzinin qastroenteroloqu Saniyə Şahverənova nazirliyin saytına müsahibə verib.

Müsahibəni təqdim edirik.

- Köp nədir və necə əmələ gəlir?

- Köp insanın mədə bağırsaq sistemində artıq miqdarda qazların toplanması nəticəsində yaranan haldır. Səbəblər əksər vaxt karbohidratların, daha az hallarda isə yağların, zülalların düzgün parçalanmaması və yoğun bağırsağın bakteriyalarının fəailiyyətinin nəticəsi olur. Tərkibi və yaranma mexanizmindən asılı olaraq nitrogen, oksigen, karbon dioksid, hidrogen, metan və digər ola bilər. Daha pis qoxu tərkibində hidrogen sulfidin olmasına dəlalət edir, az hallarda isə metanetriol və dimetilsulfidə rast gəlinir.

- Normada insanın mədə-bağırsaq sistemində qaz olurmu və köp özünü hansı şikayətlərlə göstərir?

- Normada insanın bağırsağında 200 ml-dək qaz olur və gündəlik 14-25 dəfə ümumi 600-700 ml həcmində qazın xaric olması norma variantı kimi sayılır. Daha böyük qaz kütlələri yeməkdən sonra hərəkət etməyə başlayır, amma asta sürətlə yuxu zamanı belə davam edir. Gəyirmə, köp, şişkinlik, qazın çox xaric olması və bəzi hallarda qarın nahiyəsində ağrı, ağızdan pis qoxu gəlmə, iştahasızlıq, erkən doyma, ürəkbulanma, qurultu şəklində səslərin olması və qəbizlik. Bu simptomlar xəstələrdə qazın çox əmələ gəlməsi, bağırsağın hərəki funksiyasının dəyişməsi nəticəsində qazın tranzitinin pozulması və ya xəstənin normal qaz miqdarına olan aşırı həssas hissiyyatı nəticəsində əmələ gəlir. Qazın çox əmələ gəlməsinin əsas səbəbləri isə ilk növbədə sorula bilməyən karbohidratlardır. Yoğun bağırsağa çatdıqda bakteriyalar üçün qida rolunu oynayır, bu proses isə çoxlu miqdarda qaz istehsalı ilə nəticələnir. Karbohidratlar sorulmamasının əsas səbəbləri kimi nazik bağırsağın normal selikli qişasında ferment çatışmazlığını, tam sorulmamış karbohidratların transportunun pozulmağını, selikli qişanın orqanik dəyişikliyini göstərə bilərik.

- Ferment çatışmazlıqları haqqında nə deyə bilərsiniz?

- Ən çox rast gəlinən laktaza çatışmazlığıdır. Süd məhsulları qəbul etdikdə ağır hallarda ishalla birgə rast gəlsə də, yüngül dərəcədə, çox miqdarda qəbul etdikdə təkcə köplə müşayiət olunur. Digər ferment defisitlərindən sadə şəkərlərin sorulmasında iştirak edən bir çox fermentləri göstərmək olar. Meyvə suları, meyvələr, pəhriz qidalarında dadlandırıcı kimi istifadə olunan sorbitol, şokolad (sukraza-izomaltaza defisiti) həzmdə çətinlik törətdiyi üçün köpə gətirib çıxara bilir. Mürəkkəb karbohidratlar və bitki lifləri də qaz ifrazını artıra bilər. Bu siyahıda paxlalı, dənli bitkilər (buğda, yulaf və digər), kartof, qarğıdalı, düyü, bir çox tərəvəzləri göstərmək olar.

- SİBO nədir?

- Bildiyimiz kimi, nazik bağırsaq və mədə yoğun bağırsağa nisbətdə steril hesab olunur, hər hansi obstruktiv xəstəliklər zamanı kron, radiasion enteritlər, törəmələr, digər hallar və ya durğunluğa səbəb ola biləcək vəziyyətlərdə normada mövcud olan bakteriyaların sayı artır. Əlavə olaraq, koprofagiya, koloenterik fistula zamanı da yoğun bağırsaq bakteriyalarının nazik bağırsağın mühitini pozmasını göstərmək olar. Bəzi mənbələrə görə, bu vəziyyət uzunmüddətli turşuluq azaldan preparatların qəbulu zamanı da baş verə bilər. Eyni zamanda, bu sindroma daha yüngül hesab etdiyimiz bağırsağın hərəki funksiyasının pozulması ilə müşayiət olunan funksional xəstəliklər də gətirib çıxara bilər. Bu zaman da, bağırsağın həzm olunmayan artıq qidalardan təmizlənməsi prosesi ləngidiyinə görə nəticə olaraq yenə də bakteriyaların sayı artır və özünü diskomfort, köp, ürəkbulanma, ağır hallarda ishal, malabsorbsiya və çəki azalması ilə göstərə bilər. Yaşlı və orqanik xəstəliyi olmayan insanlarda da köpün bu mexanizmlə yarandığı düşünülməkdədir.


- Həzm sistemində qazın hərəkətinin ləngiməsinə görə köp hissinin əmələ gəlməsi hansı xəstəliklərdə özünü büruzə verir?

- Hərəki funsiyasının pozulması ilə gedən hər hansı bir xəstəlik - qastroparez, fundoplikasiyadan sonrakı və bir çox postoperativ vəziyyət, nazik bağırsağın psevdoobstruksiyası, kəskin ileus, xroniki qəbizlik köpə gətirib çıxara bilər. Qastroparez və psevdoobstruksiya bir çox tanıdığımız xəstəliklərdə müşahidə oluna bilər, o cümlədən şəkərli diabet, sklerodermiya, amiloidoz, genetik xəstəliklər, paraneoplastik sindrom və digər endokrinoloji xəstəliklər. Kəskin ileus isə metabolik pozuntular, kardiovaskulyar xəstəliklər, sistem xəstəliklərdə rast gəlinir. Köpdən danışılırsa bağırsaqların qıcıqlanma sindromunu unutmaq olmaz. Həm bağırsaqda qazın tranziti, hərəkətlilik dəyişir, həm də xəstənin bəzən normal miqdarda qaza belə aşırı həssaslığı, ağrı, köp hissi yaranır. Digər səbəblər, misal üçün hipotireoidizm, miokardın aşağı divarının infarktı və bir çox preparatlar bağırsağın hərəki funksiyasına təsir edərək köp şikayəti yarada bilər.

- Aerofagiya nədir ?

- Aerofagiya normadan artıq havanı udmaqla başlayır. Saqqız çeynəmək, siqaret çəkmə kimi adi vərdişlər belə səbəb ola bilir. Psixoloji xüsusi durumlar - depressiya, hiperventilyasion sindrom, yuxu apneası olan adamların yuxu zamanı ağızla havanı çox udması da təkan verə bilir. Eyni zamanda, larinqoektomiyadan sonra və digər xroniki ciddi səbəblərdən də qaynaqlana bilər. Özünü köp hissindən əlavə gəyirmə ilə göstərir. Döş qəfəsində olan mənfi təzyiq udulan havanı yenidən qida borusuna doğru itələyir, oradan da ağız vasitəsilə hava xaric olur.

- Diaqnoz qoyulduqdan sonra müalicə taktikası necə olur?

- İlk növbədə hərtərəfli anamnez toplayırıq, hər xırdalıq vacibdir, nədən sonra başladığı, yanaşı hansı şikayətlərinin olması, psixoloji vəziyyəti, yuxu və oyaq vəziyyətdə simptomların olması və ya itməsi, defekasiyadan sonra itməsi və ya qalması, hansı dərmanları qəbul etməsi və bir çox detallar. Əsas işimiz orqanik ciddi səbəbləri istisna etməkdir. Baxış keçirdirik, xəstənin dərisinə, oynaqlarına, çəkisinə diqqət yetiririk. Laborator müayinələr edirik. Ümumi qan, sidik, nəcis analizləri, elektrolitlər, şəkər, albumin, ümumi zülal, koaluqramma, böyrək, qaraciyər sınaqlarına, bəzən də kortizola, seroloji markerlərə diqqət yetiririk. Ehtiyac olduqda diaqnostika üçün rentgen, qastroskopiya, kolonoskopiya, mədə-bağırsaq manometriası və ssintiqrafiya, nəfəs testləri tətbiq oluna bilər. Orqanik bir səbəb varsa mütləq spesifik müalicə aparılır, bəzən cərrahi müdaxilə belə oluna bilər. Digər vəziyyətlərdə fərdi yanaşma tətbiq edilərək pəhriz, bəzi vərdişlərdə dəyişiklik, medikamentoz terapiya aparılır. Funksional xəstəliklərdə psixoterapiya da yaxşı effekt verir.

Profilaktika və reabilitasiyaya gəldikdə isə ilk növbədə sağlam həyat tərzi, düzgün qidalanma, vaxtında diaqnostika və müalicə tədbiləri tövsiyədir. Reabilitasiya üçün isə sanator-kurort müalicəsi məsləhət görülür.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:575
embedMənbə:https://bakivaxti.az
archiveBu xəbər 13 Aprel 2026 11:09 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see327

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see319

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see315

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see306

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see287

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see267

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see254

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see249

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see248

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see247

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see242

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see219

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see219

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see213

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see204

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see198

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see195

Əliyevlə deyil, kimlə imzalayım? Lula da Silva ilə?

18 Noyabr 2026 21:19see183

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see183

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri