Saqqızın gözlənilməz təhlükəsi açıqlandı

Saqqız insan orqanizminə daxil olan mikroplastiklərin əhəmiyyətli mənbəyi ola bilər. Los-Ancelesdəki Kaliforniya Universitetinin alimləri müəyyən ediblər ki, bir ədəd saqqız çeynədiyiniz zaman tüpürcəyinizə yüzlərlə, bəzən də minlərlə mikroskopik plastik hissəciklər buraxılır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə Amerika Kimya Cəmiyyəti (ACS) məlumat yayıb.

Tədqiqatçılar on məşhur saqqız markasını sınaqdan keçiriblər – beşi sintetik əsaslı, beşi isə təbii əsaslı. Təcrübədə tək bir üsuldan istifadə edilib: bir nəfər hər nümunəni dörd dəqiqə çeynədi və sonra hər 30 saniyədən bir tüpürcək nümunələrini toplayıb. Ayrı bir təcrübədə, ayrılan hissəciklərin miqdarının zamanla necə dəyişdiyini görmək üçün tüpürcək 20 dəqiqə ərzində toplanıb.

Mikroplastik hissəciklər mikroskopiya və infraqırmızı spektroskopiyadan istifadə edərək təhlil edilib. Məlum olub ki, hər bir saqqız orta hesabla 1 qramda 100-ə yaxın, bəzi hallarda isə 600-ə qədər plastik hissəciklər buraxır. Tipik bir saqqız parçasının çəkisi 2 ilə 6 qram arasında olduğundan, bir böyük saqqız üç minə qədər mikroplastik hissəcik buraxa bilər.

Tədqiqatın müəllifləri sintetik saqqızların daha çox plastik buraxacağını gözləyirmiş, lakin təhlillər göstərib ki, həm sintetik, həm də təbii nümunələrdə təxminən eyni miqdarda mikroplastik var. Üstəlik, sınaqdan keçirilmiş bütün saqqızlarda eyni polimerlər olub: poliolefinlər (o cümlədən polietilen və polipropilen), polietilen tereftalat (PET), poliakrilamidlər və polistirol.

Ən böyük hissəciklər çeynəmənin ilk iki dəqiqəsində ayrılıb – bütün buraxılan hissəciklərin 94%-i səkkiz dəqiqədən sonra qeydə alınıb. Bu, tüpürcəyin təsiri ilə deyil, çeynəmə əsasının mexaniki aşınması ilə əlaqədardır.

Alimlər eyni saqqızı daha uzun çeynəməyi və daha az tez-tez yenisi ilə dəyişməyi təklif edirlər. Bu, insanın saqqız vasitəsilə qəbul etdiyi mikroplastiklərin miqdarını azaltmağa kömək edəcək. Tədqiqatçılar onu da xatırladırlar ki, atılan saqqızın özü ətraf mühitin plastik çirklənməsi mənbəyidir, çünki onun tərkibinin çox hissəsi plastikdir.

İndiyə qədər müəlliflər yalnız 20 mikrometr ölçülü hissəcikləri tədqiq ediblər. Bununla belə, onlar çeynəmə prosesinin aşkarlanması çətin olan nanoplastika adlanan daha kiçik hissəciklər də yarada biləcəyini təklif edirlər. Gələcəkdə alimlər mikroplastiklərin insan orqanizmini nə qədər çirkləndirə biləcəyini başa düşmək üçün bu məsələni daha ətraflı öyrənməyi planlaşdırırlar.

AzPost.az

Paylaş