Şaraa Əsədi geri almaq istəyir

Suriya lideri Əhməd əl-Şaraa hakimiyyətə gəldikdən sonra Rusiyaya ikinci səfərini edib. O, Moskvaya Dəməşqlə kürd milislərindən ibarət “Suriya Demokratik Qüvvələri” (SDQ) arasında böhran yaşandığı bir vaxta gəlib. Əl-Şaraa ilə danışıqlar zamanı prezident Vladimir Putin Suriya hakimiyyətini ölkə ərazisi üzərində tam nəzarətə yaxınlaşması münasibətilə təbrik edib və Rusiyanın iqtisadi bərpada iştirak etməyə hazır olduğunu deyib.

Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə “Nezavisimaya qazeta” yazıb.

Əl-Şaraa və onu dəstəkləyən qüvvələr 2024-cü ilin dekabrında hakimiyyətə gəldilər və Rusiyanın illərdir dəstəklədiyi prezident Bəşər Əsədi sürətli hücumla devirdilər. Bütün bunlar Moskvanın yeni Suriya rəhbərliyi ilə münasibətlərinin çətin olacağını göstərirdi. Lakin Əl-Şaraa əlaqə qurmağı bacarıb. O, Rusiyaya ilk səfərini 2025-ci ilin oktyabrında etdi və indi Suriyada böyük dəyişikliklərin baş verdiyi bir vaxta gəlib. Hökumət qüvvələri ölkənin əsasən kürdlərdən ibarət şimal-şərq bölgələrinə doğru irəliləyir. Əl-Şaraa ilə söhbətinin mətbuat üçün əlçatan hissəsində Putin Rusiyanın bu prosesi alqışladığını açıq şəkildə bildirib.

"Suriyanın ərazi bütövlüyünün bərpası üçün səylərinizi yaxından izləmişik və bu prosesin qazandığı impuls münasibətilə sizi təbrik etmək istəyirəm", - deyə Putin əlavə edib.

Putin Rusiyanın həmişə "Suriyanın ərazi bütövlüyünün bərpası"nın tərəfdarı olduğunu vurğulayıb və Əl-Şaraa hökumətinin bu istiqamətdəki səylərini alqışlayıb.

Rusiya prezidenti ölkənin iqtisadi bərpasını da müzakirə edib: "Bilirəm ki, Suriyada çox şey bərpa olunmalıdır və tikinti sektorundakılar da daxil olmaqla, iqtisadi operatorlarımız bu birgə işə hazırdırlar".

Qeyd etmək lazımdır ki, Əl-Şaraa ilə danışıqlarda Rusiya nümayəndə heyətinin tərkibinə tikinti naziri İrek Fayzullin də daxil olub. Nümayəndə heyətinin digər üzvləri arasında Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov, Prezidentin köməkçisi Yuri Uşakov, Prezidentin İcra Aparatı rəhbərinin müavini Maksim Oreşkin, Baş nazirin müavini Aleksandr Novak, müdafiə naziri Andrey Belousov, müdafiə nazirinin müavini Yunus-Bek Yevkurov, Baş Qərargahın Baş İdarəsinin rəisi İqor Kostyukov, maliyyə naziri Anton Siluanov və Hərbi-Texniki Əməkdaşlıq üzrə Federal Xidmətin rəisi Dmitri Şuqayev olub.

Əl-Şaraa öz növbəsində xatırladıb ki, ölkə lideri olandan bəri iki ölkədən nümayəndə heyətlərinin 12 səfəri olub. "Bu gün hava limanından gedərkən çoxlu qar gördüm və tarixən bir çox hərbi əməliyyatların, Moskvaya çatmaq cəhdlərinin olduğunu xatırladım, lakin insanların dözümlülüyü və hətta hava şəraiti bu hücumların dəf edilməsinə kömək etdi", - deyə o bildirib.

Əl-Şaraa bölgədəki vəziyyətin sabitləşməsindəki roluna görə Rusiyaya təşəkkür edib.

SDF nəzarət zonasında yerləşən Qamışlı aerodromu ətrafındakı vəziyyət də müzakirə mövzusu olub. Bu, Rusiyanın 2019-cu ildən bəri istifadə etdiyi Rusiya hərbi obyektidir. “Reuters” agentliyi Rusiyanın Qamışlıdan qoşunlarını çıxarmağa başladığını bildirib. Bu barədə suala cavab olaraq Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov jurnalistləri şərh üçün Müdafiə Nazirliyinə yönləndirib.

Qeyd etmək lazımdır ki, Rusiyanın Suriyadakı əsas hava bazası hələ də Xmeymimdədir. Rusiya qoşunları oradan çəkilmir. Digər mümkün müzakirə mövzusu Suriyanın keçmiş lideri Bəşər Əsədin taleyidir. O, Moskvada yaşayır. Suriyada yeni hakimiyyət sentyabr ayında onun həbsinə order verib. Peskov jurnalistlərə bildirib ki, "Biz Əsədlə bağlı şərh vermirik".

Bu arada, "The New York Times" qəzeti əvvəllər yeni Suriya hakimiyyətinin devrilmiş prezidentin nəzarətini ələ keçirməyə getdikcə daha çox can ata biləcəyini yazmışdı. Qəzetin məlumatına görə, Dəməşq Əsədin rəhbərliyində Suriya rəhbərliyində xidmət etmiş generalların ölkənin ələvilərin yaşadığı ərazilərdə vəziyyəti qeyri-sabitləşdirmək planlarından narahatdır.

Ələvilik, adətən, İslamın şiə qolu kimi təsnif edilən ayrı bir dini təriqətdir. Onlar Suriyanın qərbində yaşayırlar və Əsəd ailəsi də daxil olmaqla ölkənin siyasi elitası ona mənsub idi. Yeni hökumətin dövründə hökumət qüvvələri ilə ələvilər arasında silahlı toqquşmalar olub. Ən əhəmiyyətlisi 2025-ci ilin mart ayında Latakiya əyalətində baş verib. O dövrdə əl-Şaraa bu toqquşmaları əvvəlki rejimin funksionerləri tərəfindən üsyan cəhdi kimi qiymətləndirib.

"The New York Times" qəzeti xəbər verir ki, yeni hakimiyyət ələvilərlə potensial qarşıdurmadan daha çox, bir neçə keçmiş Əsəd hökuməti rəsmisinin lobbiçilik fəaliyyətindən narahatdır. İddialara görə, onlar federallaşdırılmış Suriya üçün ABŞ-nın təsdiqini almağa çalışırlar. Lakin, əl-Şaraa ilə Putin arasındakı söhbətin protokol hissəsində bunların heç biri qeyd edilməyib.

Y. QACAR