Satılmayan çörəklərin aqibəti necə olur? KONKRET

Azərbaycan mətbəxinin əsas qida məhsullarından biri olan çörək demək olar ki, hər gün süfrələrdə yer alır. Lakin çox vaxt istehlakçılar çörəyin nə qədər müddət satışda qala biləcəyini, onun nə vaxt keyfiyyətini itirdiyini və marketlərdə satılmayan çörəklərin sonradan necə istifadə olunduğunu tam bilmirlər. Bəs Azərbaycanda çörəyin rəf ömrü nə qədərdir və satılmayan çörəklər zavoda qaytarıldıqdan sonra onlardan necə istifadə olunur?

Mövzu ilə bağlı KONKRET.az-a açıqlama verən qida məsələləri üzrə ekspert Asim Vəliyev bildirib ki, çörək Azərbaycan mətbəxinin vazkeçilməz nemətlərindən biridir və həm də bərəkət rəmzi sayılır.

“Çörəyin rəf ömrü onun tərkibindəki nəmlik səviyyəsindən, istifadə olunan unun növündən və maya texnologiyasından asılıdır. Qida təhlükəsizliyi standartlarına əsasən, qablaşdırılmamış ağ buğda çörəklərinin maksimal satış müddəti 24 saat təşkil edir. Əgər çörək xüsusi polimer və ya kağız paketlərdə qablaşdırılıbsa, bu müddət 48 saatdan 72 saata qədər uzadıla bilər.

Asim Vəliyev qeyd edib ki, çörəyin quruması yalnız su itirməsi ilə bağlı deyil.

“Bu proses “nişastanın retroqradasiyası” adlanan elmi hadisə ilə əlaqədardır. Sobadan çıxarıldıqdan sonra nişasta molekulları yenidən kristallaşmağa başlayır və nəticədə çörək tədricən yumşaqlığını itirir.

Satış müddəti bitmiş çörəklər marketlərdən yığılaraq istehsalçı müəssisələrə, yəni çörək zavodlarına qaytarılır. Zavoda daxil olan çörəklər əvvəlcə yoxlanılır. Əgər məhsulda kiflənmə, xoşagəlməz qoxu və ya mikrobioloji pozuntu aşkarlanmazsa, onlar xüsusi qurutma kameralarına göndərilir. Daha sonra bu çörəklər qurudularaq üyüdülür və əsasən heyvan yemi kimi istifadə olunur”.

Onun sözlərinə görə, qısa müddət əvvəl vaxtı keçmiş və keyfiyyətini itirməmiş çörəklər bəzi hallarda qida təhlükəsizliyi nəzarəti altında suxarı qırıntısı istehsalına yönləndirilə bilər. Lakin bu proses ciddi sanitar qaydalar və nəzarət tələb edir.

“Köhnə çörəklərin isladılaraq yeni xəmirə qatılması ilə bağlı yayılan fikirlər müasir standartlara görə qəti şəkildə qadağandır. Çünki köhnə çörəkdə “kartof xəstəliyi” adlanan bakteriyaların sporları ola bilər və bu bakteriyalar yüksək temperaturda belə məhv olmur. Nəticədə yeni bişmiş çörək qısa müddətdə daxildən xarab ola bilər”.

Ekspert istehlakçılara çörək alarkən yalnız tarixə deyil, həm də bişirilmə saatına diqqət yetirməyi tövsiyə edib.

“Tam soyumadan paketlənən çörəyin daxilində kondensasiya yaranır və bu da kiflənmə riskini artırır. Keyfiyyətli ağ çörəyin qabığı qızılı-sarı, çovdar çörəyinin isə tünd qəhvəyi rəngdə olmalıdır. Çörəyi yüngül sıxdıqda isə o dərhal əvvəlki formasını bərpa etməlidir. Əgər çökəklik qalırsa, bu, çörəyin ya yaxşı bişmədiyini, ya da daxilində nəmlik çox olduğunu göstərir”.

Aynurə İsmayıl
KONKRET.az