Şəhidlərdən qalan əmanət: Xudayarla birgə müharibəyə şahidlik edən ÜZÜK

Müharibə insanlardan çox şeyi alır, amma bəzən ən böyük həqiqət kiçik bir əşyanın yaddaşında yaşayır. Modern.az saytının  “Şəhidlərdən qalan əmanət” ribrikasında da biz hər bir qəhrəmanın ailəsinə toxunulmaz miras kimi qalan o əşyanın arxasında gizlənən həyat yolunu, duyğuları və bitməyən həsrəti açmağa çalışırıq. Bu əmanətlər bəzən bir saat, bəzən bir üzük, bəzən də sıradan görünən bir detal olur, amma onların daşıdığı mənalar sahibinin ömür hekayəsini tamamlayır. 
Bu dəfə hekayəsini tamamlamağa çalışdığımız şəxs İkinci Qarabağ müharibəsinin şəhidi Xudayar Yusifzadə olacaq.

Xudayar Yusifzadənin anası Radə Qurbanova söhbətimizə 1990-cı illərdən - Xudayarın uşaq olduğu dövrdən danışmağa başlayır:
"Xudayar balaca olanda, Xocalı işğal edildi. Həmin vaxt bizim qonşularımızın yaxın qohumları Xocalıdan idi. Qonşularımızın da qardaşı, atası, anası, qardaşının uşaqları şəhid olmuşdular. Biz Ağdamın Seyidli kəndindənik. Məcburi köçkün düşənləri, Xocalıdan gələnləri Xudayar öz gözü ilə görürdü. 

Həmişə biz narahatlıqla danışanda, anam ağlayanda Xudayar pis olurdu. O vaxtdan deyirdi ki, nənə, mən böyüyəndə bu qisası onlarda qoymayacam. O əqidə ilə də yaşayırdı. Zori Balayanın azərbaycanlı uşaqlara necə əzab veridiyini oxumuşdu. Dəhşətə gəlmişdi ki, bunlar insanlıqdan necə çıxıblar...

Böyüyəndə əsgərliyə getdi, gəldi. Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin hərbi hissəsində qulluq etdi. Orada da qalmaq istəyirdi. Alınmadı deyə, yoldaşları məsləhət verdi ki, Dövlət Sərhəd Xidmətinə getsint. O da gedib DSX-da gizirlik kursunu oxudu. Kursu bitirəndən sonra Astarada işə başladı".

Radə xanım deyir ki, Xudayar 22 yaşına 1 gün qalmış könüllü olaraq orduya yazılıb:

"Tovuz döyüşləri başlayanda, generalımız Polad Həşimov şəhid olanda könüllü olaraq orduya yazıldı. Yadımdadı, iyulun 15-i ad günü idi, ondan bir gün əvvəl, 14-ü Xudayar gecə könüllü yazılmışdı. Mənə də dedi ki, ana, generalımız şəhid olub. Bir az təsəlli verdim ki, şəhidlik böyük zirvədir. Dedi, “ana, bilirəm elədir, amma əsgərin generalının şəhid olması, elə bil evin içində mən qala-qala atamın ölməyinə bərabərdir”. Ondan sonra könüllü yazıldı, amma bizə deməmişdi. Biz bunu o şəhid olandan sonra bildik. Təlimlərə gedib, sonra döyüşə. 
Mən 26-sı sübh tezdən oyanıb ona zəng etdim. Dedim Xudayar deyirlər ki, müharibə başlayır. O da soyuqqanlılıqla dedi ki, olmalı idi də, nə gözləyirdik ki... Xocalının nə vaxta qədər ağrısını çəkməliydik? 
Ana-bala kimi bir-birimizi heç vaxt incitməmişik, yalan danışmamışıq. Narahat olurdum, soruşurdum sən müharibədəsən? Deyirdi "ay ana, mən sərhədçiyəm, bizi döyüşə buraxmırlar ki, gedək Xocalının qisasını alaq". Buna görə əsəbiləşirdi. Amma sən demə onlar ön cəbhədə olub, mənə demirdi. 

Oktyabrın 8-i Devran adlı şəhidimizin dəfnində bildik ki, Xudayar artıq Kəlbəcər-Murovdağ istiqamətindən Füzuli istiqamətinə keçib. Artıq döyüşdədilər. Amma mən ona təzyiq göstərmirdim, heç vaxt demirdim ki, bala, sən döyüşdəsən, mən bilirəm. Sadəcə deyirdi ki, ana, sərhədləri qoruyuruq, uşaqlar torpaqlarımızı azad edir, biz də sərhəddə qüvvələrimizi möhkəmləndiririk".

Xuayardan ailəsinə yadigar qalan ən əziz əşyanı o, müharibə başlayandan şəhid olduğu günədək üzərində gəzdirib:

"Müharibə başlayan gündən anamın üzüyünü çeçələ barmağına taxırdı. Komandiri, əsgər yoldaşları soruşublar ki, qadın üzüyünü niyə barmağına taxmısan? Deyib ki, “bu üzüyü ona görə götürmüşəm ki, müharibə bitəndən sonra verim nənəmə, taxsın barmağına. Bilsin ki, bu üzüyün şahidi döyüşlərdə Xocalının qisasını alıb". 

Həmin üzük bizim ailəmiz üçün, anam üçün çox dərin, təsirli, iz buraxan əşya oldu. Komandirləri sağ olsunlar “bu, Xudayarın sizə əmanətidir”, - deyib üzüyü ona verdilər. Elə bunları da bizə həmin gün danışdılar".

Həmin üzük indi Qarabağın zəfəri ilə yanaşı, həm də Xudayarın ruhunu, vətən sevgisini özündə daşıyır.