Icma.az
close
up
RU
Menu

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

SEPAH Trampın “əlinə oynayır”? ABŞ İranı tükəndirmə strategiyasını seçir

SEPAH Trampın “əlinə oynayır”? ABŞ İranı tükəndirmə strategiyasını seçir

Azpolitika.az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

ABŞ-nin Yaxın Şərqlə bağlı strateji məqsədinin nədən ibarət olmasını təhlil edən zaman sual yaranır ki, Tramp həqiqətənmi İrandan yalnız nüvə layihəsindən imtina etməsini istəyir, yoxsa, müharibədə yaranmış fasilə sadəcə, iranlıların sayıqlığını itirməsi üçün atılan addımdır?

Hadisələrin xronolgiyasına və inkişaf dinamikasına nəzər yetirəndə, SEPAH güclərinin davakar bəyanatlarının və Hörmüz boğazından keçən gəmilərə atəş açmasının şahidi oluruq ki, bu da öz növbəsində İranın sülhə heç də xoş baxmaması barədə təsəvvür yaradır.

Danışıqların nəticəsinə görə, İrana tətbiq olunan sanksiyalar və neft satışına qoyulan məhdudiyyətlər tədricən götürülməliydi. İranın raket istehsalı barəsində isə hər hansı qadağadan söhbət belə getmirdi. İran öz üzərinə nüvə silahı istehsalından imtina etmək öhbəliyi götürməliydi. Bütün bunların fonunda SEPAH-ın İranın indiki ağır iqtisadi durumunda ortalığı sakitləşdirmək və sülh yaratmaq əvəzinə, ABŞ ilə savaşmaq yoluna meyllənməsi müharibənin davam etdirləməsinə maraq kimi dəyərləndirilə bilər.

Bu gün İranda strateji qərarların məhz SEPAH generalları tərəfindən verilməsi artıq sirr deyil. Mülki hakimiyyət sadəcə təsərrüfata cavabdeh olan orqan kimi fəaliyyət göstərir. Reallıq odur ki, Pezeşkian, Qalibaf və Əraqçi dövlət adından çıxış etsələr də, onların iradəsi SEPAH-a bağlıdır. İsveçrədə Pakistanın vasitəçiliyi ilə ABŞ vitse prezidenti Cey Di Venslə keçirilən danışıqlar öncəsi İran nümayəndələrinin qəribə hərəkətlərinin səbəbi onlara Tehrandan gələn təcili göstərişlərdən qaynaqlanırdı. Açıq görünrüdü ki, SEPAH-ın təzyiqi altında qalan mülki hökumət real səlahiyyətlərə malik olmayan iradəsiz quruma çevrilib.

Əslində, SEPAH-ın doğru-düzgün strategiyası da nəzərə çarpmır. Onlar gələcəkdə nələrin yaşanacağını dəqiq bilmirlər və baş verənlərə özünü qoruma refleksi ilə impulsiv reaksiya verirlər. Fikirləşirlər ki, nüvə layihəsindən əl çəkilsə və Qərblə yaxınlaşma prosesi başlasa, əllərində olan hakimiyyət təhlükə altına düşə bilər. Ancaq bir şey var ki, əgər ABŞ İranın iqtisadiyyatını və hərbi gücünü taqətdən salma strategiyası ilə çökdürərsə, onda müvafiq şəkildə SEPAH-ın da imkanları tükənəcək.

Əgər ABŞ İranın həyati vacib infrastrukturlarına dağıdıcı zərbələr endirmək planını işə salarsa, SEPAH hərbi arsenalında olan nə varsa, bölgə ölkələrinə doğru yönəldəcək. İran həmçinin, husiləri müharibəyə qoşub, Bab-əl Məndəb boğazını bağlamağa cəhd edə bilər.

ABŞ-nin İranın enerji təchizatına hücumlar etməsi ölkəni iflic vəziyyətinə sala bilər. Bəlkə də Tramp ən sərt tədbirlərə yox, nisbətən uzun çəkəcək sistemli zərbələrə üstünlük verəcək. Burada məqsəd İranın iqtisadi və hərbi potensialını tədricən məhv etmək ola bilər.

Digər yandan, ABŞ İranın Hörmüz boğazı kartını onun öz əleyhinə çevirməyə yönəlik əməliyyatlara başlayıb. Məlumdur ki, dünyada dəniz yolu ilə daşınan neftin mühüm hissəsi məhz bu dar boğazdan keçir. SEPAH qlobal miqyaslı enerji böhranı yartmaq üçün tankerlərin, yük gəmilərinin keçidinə imkan verməməklə yanaşı, Körfəz ölkələrinin neft infrastrukturuna dron və raket zərbələri endirir. Hazırda ABŞ və eləcə də onun Körfəz ölkələrindəki tərəfdaşları Hörmüzdən yan keçən alternativ marşurutlardan istifadə edirlər. Məsələn, Səudiyyə Ərəbistanı Şərq-Qərb neft kəməri ilə birbaşa Qırmızı dəniz sahilində yerləşən Yanbu limanına neft yollayır. Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Həbşan-Füceyra neft kəməri ilə Oman körfəzinə çıxır. Əlavə olaraq, İraq-Türkiyə neft kəməri bərpa edilir. Bunlar indi fəaliyyətdə olan marşurutlardır və Hörmüz boğazındakı neft daşımasını nisbətən yünüglləşdirir. Gələcək perspektivdə Hörmüz boğazından neft və təbii qaz daşınmasına alternativ olan İsrailin Aralıq dənizi limanları ilə Körfəz ölkələrini birləşdirəcək enerji xətləri və logistika layihəsi əsasında Hindistan-Yaxşın Şərq-Avropa iqtisadi dəhlizinin gerçəkləşdirməsinə çalışılır. Sözügedən layihə reallaşsa, Babül-Məndəb boğazının da əhəmiyyəti azala bilər. Bunu isə Misir, Efiopiya, Yəmən kimi ölkələr qətiyyən arzulamırlar.

Hörmüz boğazı ətrafında meydana gələn hadislər foununda enerji böhranını zəiflətmək üçün ABŞ “LNG”(Sıxılmış Maye Qaz) ixracını genişləndirir. Qayana, Braziliya kimi yeni neft hasilatçıları da bazar paylarını əhəmiyyətli dərəcədə artırıblar.

ABŞ Hörmüz boğazı faktorunu böyük ölçüdə neytrallaşdırarsa, İranın güc nümayişi və müəyyən cavab imkanları ən məhdud səviyyəyə kimi aşağı düşəcək. Yəqin ki, Tramp İrana qarşı dağıdıcı müharibə aparmaq əvəzinə, vaxtaşırı zərbələrlə vəziyyəti tam nəzarət altına götürməyə çalışacaq. Həmin zərbələrin başlıca hədəfi nüvə proqramı ilə bağlı obyektlər, raket istehsalı müəssisələri, dron zavodları, SEPAH-a məxsus infrastrukturlar olacaq. İran dağıdılmış obyektlərini bərpa edəndən sonra ABŞ onları yəqin ki, yenidən vuracaq. Bununla da İranın zərbəyə məruz qalmış obyektlərinin işlək hala gətirilməsinə imkan verilməyəcək...

Rəqibin bu cür tükəndirilməsi metodu yeni deyil və tarixdə bunun tətbiqinə az rast gəlinmir. Ola bilsin ki, bu metod çərçivəsində ABŞ İrana qarşı maliyyə sanksiyalrını daha da sərtləşdirsin, onun beynəlxalq bank sisteminə girişini tam bolklasın, ona texnologiya və avadanlıq satan şirkətlərə qarşı sanksiyalar tətbiq etsin.

İndi ölkənin gələcək müqəddəratı ilə bağlı bütün məsuliyyəti öz üzərinə götürən SEPAH-ın önündə dayanan başlıca məsələ iqtisadiyyatın çökməsinin qarşısının alınmasıdır. Amma İranın iqtisadi resursları ağır zərbə alandan və tükənəndən sonra onun bir daha qamətini dikəltməsi çox müşkül olacaq.

Hazırda İran dərin iqtisadi çətinliklərə qərq olub və bu vəziyyət daha da ağırlaşa bilər. İranda yüksək inflyasiyamilli,  valyutanın sürətlə dəyərsizləşməsi, böyük işsizlik problemi hökm sürür. Üstəlik, ölkənin ərzaq idxalından asılılığı getdikcə artır. İranın ən böyük bəlalarından biri və bəlkə də ən qorxulusu su ehtiyatlarının ildən-ilə azalmasıdır. Elə bu səbəbdən də daxildəki ərzaq istehsalı məhsuldarlığı müvafiq olaraq aşağı düşür. Nəticədə, qida məhsullarının bahalşması prosesi güclənir.

Belə görünür ki, ABŞ təkcə İranın neft-qaz ixracına əngəl törətməklə kifayətlənməyəcək və onu beynəlxalq tranzit xətlərindən məhrum etməyi planlayır. ABŞ-nin İranın Oman körfəzindəki Çabahar limanını və Gülüstan əyalətindəki Ağqala körpülərini hədəf alması buna bariz nümunədir. Həmin obyektlərə zərbələrin davam etdiriləcəyi istisna olunmur.

Bəs ABŞ hərbi təziyiqlə paralel olaraq diplomatik kanalları açıq saxlmaq üsulundan yenəmi istifadə edəcək, yoxsa fərqli metoda baş vuracaq?

Münaqişənin yenidən qızışmasından sonra tərəflərin bir daha masa arxasına keçib uzunmüddətli və dayanıqlı sülhə cəhd edəcəkləri inandırıcı görünmür. Bütün baş verənləri ümumi olaraq belə izah etmək olar: Donald Tramp müharibənin uzanmasından və mürəkkəb xarakter almasından narazılığını ifadə edə bilər, lakin bundan sonra ABŞ böyük ehtimalla İranı dəniz blokadasında saxlmaqla yanaşı, ona qarşı taqətdən salma strategiyasını tətbiq edəcək. Bu isə müharibənin hələ xeyli uzanacağı deməkdir.

Vaqif Nəsibov

“AzPolitika.info”

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:212
embedMənbə:https://azpolitika.info
archiveBu xəbər 17 İyul 2026 10:56 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see342

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see291

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see278

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see271

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see268

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see244

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see240

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see232

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see227

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see222

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see222

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see220

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see211

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see203

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see197

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see182

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see173

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see173

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see173

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see172
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri