Seul ABŞ və KXDR in danışıqlara hazırlaşdığını bildirib

ABŞ və Koreya Xalq Demokratik Respublikası (KXDR) arasında danışıqlar hələ bu ilin əvvəlində baş tuta bilər və hazırlıqlar tam sürətlə gedir.

Bizimyol.info xəbər verir ki, bunu Cənubi Koreyanın müxalif “Toburo” Demokratik Partiyasının deputatı Çunq Donq Yon Vaşinqtonda Amerika siyasi isteblişmentinin, əsasən də Respublikaçılar Partiyasının nümayəndələri ilə bir sıra görüşlərdən sonra deyib.

2004-05-ci illərdə birləşmə naziri vəzifəsində çalışmış və hazırda Cənubi Koreyanın aparıcı müxalifət partiyasının deputatı olan Çunq bu yaxınlarda ikipartiyalı nümayəndə heyətinin tərkibində Vaşinqtona səfər edib.

"Mənə dedilər ki, Şimali Koreya ilə danışıqlara hazırlıq gedir", - deyə Çunq ingilisdilli "The Korea Herald" nəşrinə müsahibəsində deyib. O, bu il ərzində dialoqun bərpası prosesində ciddi irəliləyişlərin olacağını qeyd edib.

"ABŞ prezidenti Trampın müxtəlif növ sövdələşmələr bağlamaqda qətiyyətli olmasını nəzərə alsaq, düşünürəm ki, danışıqlar baxımından artıq bu il konkret nəsə görəcəyik", - deputat qeyd edib.

"İkipartiyalı nümayəndə heyətinin Vaşinqtona səfər etməsinin özü böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu onu göstərir ki, sistem lazım olduğu kimi işləyir və parlamentimiz tam fəaliyyət göstərir", - deyə Çunq vurğulayıb.

Qeyd edək ki, son vaxtlar Cənubi Koreyada Seulun ABŞ və KXDR arasında mümkün dialoqdan kənarda qala biləcəyi ilə bağlı geniş narahatlıqlar var. Hazırda Koreya Respublikasının Prezidenti Yun Seok-yeol Konstitusiya Məhkəməsinin qərarını gözləyir və vaxtından əvvəl vəzifəsindən kənarlaşdırıla bilər. Bu, Seulun xarici siyasətində ciddi boşluq yaradıb və yaxın gələcəkdə ölkəyə kimin rəhbərlik edəcəyi bəlli deyil.

Bu baxımdan, Koreya Respublikası və ABŞ iki ölkə liderləri arasında görüşlər barədə razılığa gələ bilmədilər, digər ölkələr isə Trampın şəxsi ünsiyyətə meylli olduğunu bilə-bilə bunu tam sürətlə edirlər. Bundan əlavə, 2023-cü ilin sonundan Kim Çen In bəyan edib ki, KXDR artıq Koreya Respublikasını birləşməyi planlaşdırılan ölkə kimi qəbul etmir, Seula sadəcə qonşu və üstəlik, düşmən ölkə kimi yanaşır. Pxenyan Cənubi ilə hər hansı dialoq aparmaq niyyətində olmadığını da vurğulayıb. Nəticədə Koreya Respublikası hazırda ABŞ-la dövlət başçıları səviyyəsində ünsiyyət qura bilmir və Koreyalararası məsləhətləşmələr kanalı bağlanıb.

Cənubi Koreyalı ekspertlər Cənubi Koreyanın birbaşa maraqlı tərəf olduğunu və Vaşinqtona təklif edəcəyi bir şeyin olduğunu nəzərə alaraq, Seulun bu istiqamətdə fəal səy göstərməli olduğunu vurğulayırlar. “Əlbəttə, ABŞ-Şimali Koreya potensial dialoqu bizə birbaşa təsir edir.

Birincisi, ABŞ KXDR-də baş verənləri başa düşməlidir və buna görə də Seulla məlumat mübadiləsi kanalı vacib və zəruridir.

İkincisi, Şimali Koreya məsələləri birbaşa Koreya Respublikası ilə ABŞ arasında mövcud olan hərbi-siyasi alyansa təsir edir. Bu baxımdan Güneyin mövqelərinin koordinasiyası və iştirakı da zəruridir.

Üçüncüsü, aydındır ki, ABŞ-ın KXDR ilə hər hansı sövdələşməsi Pxenyanın nüvə silahlarını məhdudlaşdırmaq və ya ondan imtina etmək üçün atdığı addımlar müqabilində müəyyən iqtisadi kompensasiya da nəzərdə tutacaq. ABŞ, Trampın yanaşmasını nəzərə alsaq, bunun əvəzini açıq şəkildə ödəməyəcək. Və onlar bu cür yardım və kompensasiyanın potensial təchizatçısı kimi kimə müraciət edəcəklər? - Cənubi Koreyaya.

Bu baxımdan hesab edirəm ki, Cənubi Koreyanın fəal iştirakı olmadan ABŞ və KXDR arasında dialoq mümkün deyil”, - deyə KXDR üzrə tanınmış cənubi koreyalı ekspert, Kyunqnam Universitetinin Uzaq Şərq Araşdırmaları İnstitutunun professoru İm Eul Çul “Rossiyskaya qazeta”ya bildirib.

Bununla belə, ABŞ-Şimali Koreya dialoqunun tezliklə bərpası perspektivlərinə şübhə ilə yanaşanlar da var. “Donald Tramp və Kim Çen In arasında birbaşa şəxsi dialoq 2019-cu ildə baş tutub. O vaxtdan xeyli vaxt keçib, vəziyyət dəyişib. Onu yeniləmək o qədər də asan olmayacaq. Bu müddət ərzində Pxenyan Rusiya və Çin ilə münasibətləri xeyli gücləndirib, əməkdaşlığı intensivləşdirib. Bu baxımdan Kim Çen Inın Trampın təşəbbüslərinə cavab verməyə tələsmək üçün heç bir əsası yoxdur, baxmayaraq ki, görünür, bu istiqamətdə müvafiq cəhdlər edəcək. Kim həmçinin 2019-cu ildə Hanoy sammitində güzəştə getməyə hazır olduğu zaman aldadıldığını və evə əliboş qayıtdığını düşünür. Ümumiyyətlə, düşünürəm ki, bu dəfə ABŞ-KXDR məsləhətləşmələrini bərpa etmək Trampın birinci dövründə olduğundan daha çətin olacaq”, - deyə ABŞ-ın Şimali Koreya ilə münasibətləri məsələsini uzun müddət araşdıran politoloq Van Son-thaek bildirib.

Qadir, Bizimyol.info