Sığortanın tədrisi niyə vacibdir?

Sığorta barədə yanlış təsəvvürlər və məlumat azlığı insanları çox zaman ucuz qiymətə aldanmağa və yanlış seçimlər etməyə aparır. Riskləri düzgün anlamaq və onları idarə etməyi bilmək isə həm maliyyə təhlükəsizliyi, həm də gündəlik qərarlar üçün həlledici rol oynayır. Bu müsahibədə İlahə Ümidli ilə sığortanın tədrisinin əhəmiyyətini və bu biliklərin insan həyatında hansı boşluqları doldurduğundan danışırıq.

- İlahə xanım, sığortanın məktəblərdə və universitetlərdə öyrədilməsi niyə vacibdir? Əhali üçün bunun əsas faydası nədir?

- Sığortanın məktəblərdə və universitetlərdə öyrədilməsi çox vacibdir, çünki bu, insanlara riskləri anlamaq və onları idarə etmək bacarığı qazandırır. Müəllim kimi deyə bilərəm ki, tələbələrə bu bilikləri erkən öyrətmək onların maliyyə savadlılığını artırır və gələcəkdə daha düşünülmüş qərarlar vermələrinə imkan yaradır. Həm də nəzərə alaq ki, sığortanı öyrənən sadəcə auditoriyadakı öyrəncilər deyil, həm də həin öyrəncilərin ailəsi və ətrafıdır.

Tədqiqatçı kimi isə bildirə bilərəm ki, elmi araşdırmalar göstərir ki, insanlar sığortanı düzgün anlamadıqlarına görə ucuz qiymətə aldanaraq səhv sığorta şirkəti seçirlər. Tədris bu boşluğu aradan qaldırır və əhalinin risk mədəniyyətini inkişaf etdirir. Tədris sayəsində insanlar risklərin düzgün idarə olunmasını, hansı şirkətin etibarlı olduğunu və zərərin vaxtında ödənilməsini və s. anlayır.

- Sığorta dərsləri gənclərə və ya bu sahəyə marağı olan insanlara hansı bilikləri verir? Günlük həyatda bunun nə kimi xeyri olur?

- Sığorta dərsləri gənclərə elə bir xəritə verir ki, onlar həyatın gözlənilməz dönəmlərində harada nəyə diqqət etməli olduqlarını görə bilirlər. Müəllim kimi deyə bilərəm ki, bu dərslər tələbələrə maliyyə qərarlarını daha ağıllı və planlı verməyi öyrədir, elə bil onlara risklərin “yol işarələrini” göstərir.

Sığorta dərsləri insanların gələcəkdə itkilərini əvvəlcədən qiymətləndirməyə və ona uyğun strategiya qurmağa imkan verir. Dərslər, eyni zamanda hansı məhsulun hansı riski əhatə etdiyini başa düşmək, etibarlı şirkəti seçmək və zərərin vaxtında ödənilməsini təmin etmək üçün biliklər verir. Bu biliklər günlük həyatda çox faydalıdır.

Sığorta dərsləri gənclərə riskləri əvvəlcədən görmək üçün bir xəritə verir. Onlar öyrənirlər ki, hər qərar kimi sığorta da planlı olmalıdır.

- Sizcə, bu biliklər insanın qərarlarına necə təsir edir?

- Sığorta bilikləri insanın qərarlarını elə istiqamətləndirir ki, o, yalnız anlıq seçimlərə aldanmır, gələcəyi də nəzərə alır. Tələbələr bu bilikləri öyrəndikcə sanki “maliyyə bələdçisi” qazanırlar və hər addımı daha planlı atırlar. Sığorta bilikləri onların etibarlı şirkət və məhsul seçməsinə, yaranacaq zərərin vaxtında ödənilməsinə və ümumi maliyyə təhlükəsizliyinə birbaşa təsir göstərir. Sığorta bilikləri insanı daha ağıllı qərar verən, riskləri idarə edən və gələcəyə hazırlıqlı bir şəxslərə çevirir.

- Hal-hazırda ölkəmizin hansı təhsil ocaqlarında sığorta tədris edilir?

- Təəssüf ki, ölkəmizin heç bir ali təhsil ocağında sığorta ixtisas kimi tədris edilmir, yalnız bir neçə orta-ixtisas təhsili müəssisələrində sığorta ixtisas kimi tədris edilir. Universitetlərdə isə yalnız fənn kimi tədris edilir. Fənn kimi tədrisi isə sahənin daha geniş tanıdılmasına, əmək bazarı üçün ixtisaslı kadrların hazırlanmasına tam imkan verə bilmir.

Ölkəmizdə sığorta tədrisi hələ geniş yayılmayıb, amma araşdırmalar göstərir ki, universitetlərin iqtisadiyyat və maliyyə fakültələrində sığorta fənləri tələbələrin risk mədəniyyətini artırmaq və praktiki bacarıqlar qazandırmaq üçün əhəmiyyətli rol oynayır.

- Bu gün Azərbaycanda sığortanın hansı dəyişiklikləri görmək istərdiniz?

- Ölkəmizdə sığorta sahəsində ən çox görmək istədiyim dəyişiklik sığortanın tədrisinin gücləndirilməsidir. Hazırda sığorta ixtisas kimi ali təhsildə mövcud deyil və bu, əmək bazarında peşəkar kadr çatışmazlığına səbəb olur. Mən istərdim ki, sığorta müstəqil ixtisas kimi universitetlərdə tədris olunsun, orta-ixtisas səviyyəsində isə daha sistemli və müasir proqramlar tətbiq edilsin.

Sığorta “seçmə fənn” kimi deyil, əmək bazarının tələblərinə uyğun şəkildə öyrədilsə, tələbələr real riskləri anlamaqda və sahəyə maraq göstərməkdə daha motivasiyalı olacaqlar.

Böyük arzum bazarda elə mütəxəssislərin yetişməsidir ki, onlar riskləri düzgün qiymətləndirə, müştəri ilə sağlam kommunikasiya qura və sığorta məhsullarının keyfiyyətini artırmağa töhfə verə bilsinlər. Bu isə yalnız güclü tədris bazası ilə mümkündür.

Məncə sığorta sahəsində real inkişafın yolu tədrisdən keçir, peşəkar kadr yetişmədən nə bazar güclənər, nə də əhalinin risk mədəniyyəti formalaşar, çünki ən böyük kapital insandır.