SON DƏQİQƏ: Sülh masası quruldu Danışıqlar başladı

Bu gün Rusiya və Ukrayna arasında yeni bir diplomatik təmas reallaşır. Nümayəndə heyətləri İstanbulda keçiriləcək görüş çərçivəsində bir araya gələcək. Görüşün məqsədi iki ölkə arasında gərginliyi azaltmaq və mümkün əməkdaşlıq yollarını müzakirə etməkdir. Danışıqların nəticələri regional təhlükəsizlik baxımından da xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Məsələ ilə bağlı tanınmış politoloq, Kahramanmaraş Sütçü İmam Universitetinin professoru Toğrul İsmayıl Yenisabah.az-a danışaraq mühüm məqamlara toxunub.

“Bu, sülhə doğru ilk addım sayıla bilər” pizza sifarişi

Politoloq bildirib ki, İstanbulda baş tutacaq görüşü sülhə aparan yolda ilkin addım kimi qiymətləndirmək mümkündür:

“Lakin bu, dərhal atəşkəs və ya barış sazişi anlamına gəlmir. Rusiya-Ukrayna müharibəsi təkcə iki ölkənin deyil, bir çox beynəlxalq güc mərkəzlərinin maraqlarının kəsişdiyi mürəkkəb bir böhrandır. Hazırkı danışıqların əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, tərəflər hələ də bir-biri ilə ünsiyyət kanallarını açıq saxlayırlar. Əgər bu görüşdə humanitar məsələlər, məsələn, əsir mübadiləsi və ya dinc əhalinin təxliyəsi ilə bağlı razılıq əldə olunarsa, bu gələcəkdə daha ciddi müzakirələr üçün etimad mühiti yarada bilər”.

İstanbulun seçimi təsadüfi deyil

Toğrul İsmayıl görüşün İstanbulda keçirilməsinin xüsusi məna daşıdığını bildirib:

“İstanbul həm geosivilizasion, həm də geostrateji baxımdan əhəmiyyətli məkandır. Türkiyə bu şəhər vasitəsilə dünyaya üç əsas mesaj verir: birincisi, neytral platforma təqdim etmək bacarığını; ikincisi, Qara dəniz regionunda söz sahibi olduğunu; üçüncüsü isə Qərblə Şərq arasında körpü rolunu oynadığını. Bu, Türkiyənin özünü beynəlxalq arenada ‘tərəfsiz vasitəçi’ kimi tanıtmaq strategiyasının bir hissəsidir”.

Qərbsiz danışıqlar nəyə qadirdir?

Politoloqun sözlərinə görə, Qərb ölkələrinin iştirakı olmadan münaqişənin strateji həllinə nail olmaq çətindir:

“ABŞ, Böyük Britaniya, Almaniya və Fransa kimi güclər Ukraynaya əsas dəstək verən aktorlardır. Onların prosesdən kənar qalması yekun razılaşmanın legitimliyi baxımından problem yarada bilər. Amma bu, danışıqları tamamilə əhəmiyyətsiz etmir. Əksinə, belə görüşlər ilkin etimadın formalaşması və texniki-humanitar məsələlərin həlli üçün vacibdir”.

Türkiyənin fəallığı Azərbaycana nə vəd edir?

Ekspertin fikrincə, Türkiyənin bu prosesdə fəal rolu Azərbaycanın da regional mövqeyini möhkəmləndirə bilər:

“Əgər Türkiyə uğurlu vasitəçilik nümayiş etdirə bilsə, bu, onun Cənubi Qafqazda da etibarlı oyunçu kimi mövqeyini gücləndirəcək. Bakı-Ankara tandemi yeni diplomatik və iqtisadi imkanlar qazana bilər. Bundan başqa, Türkiyənin Qərb və Rusiya ilə paralel münasibətləri balanslaşdırması, Azərbaycanın da oxşar strategiyasına dəstək ola bilər. Bu dinamika Zəngəzur dəhlizi və Orta Dəhliz kimi layihələrin reallaşmasına da müsbət təsir göstərə bilər”.

Nəticə etibarilə, İstanbul görüşü hələ ki yekun razılaşma anlamına gəlməsə də, diplomatik atmosferin dirçəldilməsi baxımından əhəmiyyətli mərhələ hesab olunur. Bu isə bölgədə sabitliyə doğru atılmış mühüm addım kimi dəyərləndirilə bilər.

Rəvan Rzazadə