Icma.az
close
up
RU
SOS! Ölkədə şiş xəstəlikləri artır onkoloqdan tövsiyə

SOS! Ölkədə şiş xəstəlikləri artır onkoloqdan tövsiyə

Icma.az, Turkstan.az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Xərçəng xəstələri üçün çarpayıların sayının çoxaldılması təsadüfi deyil - həkim səbəbləri açıqladı

Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, son illər Azərbaycanda qan dövranı xəstəliklərindən tutmuş, tənəffüs orqanlarının patologiyalarına qədər əksər xəstəlik qruplarında artım müşahidə olunur. Onkoloji (şiş) xəstəliklərə tutulma hallarının sayında artım xüsusilə nəzərə çarpır.

“Belə ki, yenitörəmələr qrupu üzrə göstərici 2010-cu ildəki 8979-dan 2025-ci ildə 20302-yə yüksəlib. Bu baxımdan, ölkədə onkoloji xəstələrin müalicəsi üçün ixtisaslaşdırılmış çarpayıların sayının artırılması təsadüfi deyil”, - məlumatda qeyd olunur.

Bəs səbəb(lər) nədir? Qida faktoru şişlərin yaranmasında nə dərəcədə mühüm rol oynayır? İnsanlar daha çox nələrə diqqət etməlidir? Ən həssas yaş qrupu, əhali təbəqəsi hansıdır? Eyni artım tendensiyası dünya üzrə də qeydə alınıbmı?

Fuad Mahmudov

Fitoteropevt Fuad Mahmudov mövzu ilə bağlı “Yeni Müsavat”a fikirlərini bölüşüb: “Bizdə bu sahədə işlərə çox reaksiya verilmir. Demək olar ki, ölkəmizdə heç bir xəstəlik axıra qədər müalicə olunmur. Dünyada da belə hallar mövcuddur, amma bizim ölkədə xüsusilə qabarıqdır, ona görə də xəstəliklər günü-gündən çoxalır. Ard-arda yeni kimyəvi dərmanlar, preparatlar çıxır, satışa buraxılır və apteklərə göndərilir. Amma bu o demək deyil ki, həmin dərmanların keyfiyyəti də yaxşıdır. Çox hallarda keyfiyyət çox aşağıdır, qiymət isə yüksəkdir. Bu dərmanların çoxu xəstəliklərə heç təsir etmir. Hətta bir çox hallarda əks- təsirlər o qədər güclüdür ki, müalicə olunmaq əvəzinə digər orqanlarda daha böyük problemlər yaranır. Bu isə böyük bir təhlükədən xəbər verir. Səhiyyə qurumları buna görə ciddi qınaq obyektinə çevrilməlidir.

Daha sonra, qida vasitələrimizdən danışaq. Günbəgün görürük ki, onların keyfiyyəti aşağı düşür, çeşidləri isə artır. Müxtəlif şokoladlar, konfetlər, biskvitlər, tortlar... Bunların hazırlanmasında əslində kərə yağı, keyfiyyətli yağlar istifadə olunmalıdır. Amma bunların heç birinə kərə yağı vurulmur, əvəzində marqarin işlədilir. Üstəlik, hər dəfə marqarinlər ziyanlı maddələrlə zənginləşdirilir. Nəticədə insanlar bundan əziyyət çəkir. İndi bütün dünya palma yağını müzakirə edir. Amma Afrikada, təqribən 1 milyard əhalisi olan ölkədə palma yağından istifadə edilir və oradakı insanlar sağlamdır. Onkoloji xəstəliklərin sayı çox aşağıdır. Hətta həyətlərində özləri palma yağı çıxarırlar, il boyu istifadə edirlər və heç biri bizim qədər xəstələnmir. Amma dünyada kampaniya aparılır ki, palma yağı zərərlidir. Marqarin isə kölgədə qalır. Bilərəkdən bu cür təbliğat aparılır ki, marqarin yağının nə dərəcə təhlükəli olması məsələsi diqqətdən uzaqda qalsın.

Cənubi Amerikada da milyonlarla insan palma yağından istifadə edir, amma onlar bizim qədər xəstə deyillər. Günah palma yağında deyil, marqarin yağındadır. Marqarin demək olar ki, texniki yağa oxşayır və insan orqanizmi üçün deyil - əsl zəhərdir. İnsanlar ondan istifadə edir, çoxu isə bilməyərəkdən. Bəzi hallarda hətta üstünə “kərə yağı” da yazırlar. Tərkibində nə qədər kərə yağı var, bilinmir. Bu böyük və dəhşətli bir şəbəkədir. Onlar yalnız pul qazanmaq fikri ilə yaşayırlar, insanlar isə nəticədə məhv olurlar".

Həkim xəstəliyə səbəb olan digər məsələyə də toxunub: “İçdiyimiz su nə qədər keyfiyyətlidir? Marketlərdə suları baha qiymətə satırlar üzərində də yazırlar ki, çox keyfiyyətlidir. Amma su niyə plastik qabda buraxılır? Plastik qab, ümumiyyətlə, axmaq bir ixtiradır. Keçmişdə, sovet dövründə hər şey şüşə qablarda idi və insanlar bunun fərqində idilər. Amma indi hər şey plastikdədir. Dünya səhiyyə təşkilatları deyir ki, insan gündə 2-3 litr su içməlidir. Normal insan niyə bu qədər su içməlidir ki?! Yayda içmək olar. Amma qışda ehtiyac yaranmadıqca bu qədər su içməyə nə ehtiyac var? Baxırsan, gənc oğlanlar, qızlar hərəsinin əlində plastik qab, kimə baxırsan su içir. Heç olmasa su təmiz qablarda, təmiz mənbələrdən götürülməlidir. Məsələn, İsveçrədə dağlıq ərazilər, gözəl bulaqlar və təmiz sular var. İsveçrə dünyanın ən təmiz sularına malik ölkələrdən biridir. Həmin bulaqlardan gələn su şəhərin müəyyən hissəsində müəyyən xətlə əhaliyə təqdim olunur, kim istəyir içir. Hamı əmindir ki, su tam təmiz mənbədən gəlir.

Bizdə isə məlum deyil, hansı mənbədən gəlir. Üstünə yazırlar ki, filan bulağın suyudur, amma dəfələrlə aşkar olunub ki, bu, yalan məlumatdır. İnsanlara yalan etiketlərlə doldurulmuş sular satılır".

Qeyd edək ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) və digər tədqiqatlar göstərir ki, xərçəng halları əsasən genetik yox, 95?%-ə yaxın dərəcədə həyat tərzi və ətraf mühit faktorları nəticəsində baş verir. Bu faktorlar arasında qida 30-35%-lik risk payına sahibdir. Qlobal tədqiqatlar göstərir ki, 2019-cu ildə xərçəngdən ölüm və xəstəlik yükünün təxminən 6%-i diet riski faktorlarına bağlı olub.

Xərçəng riskini artıran qida amillərinə “Western” (Qərb) tipli pəhriz - qırmızı və emal edilmiş ətlər, şəkərli və yüksək yağlı məhsullar, eləcə də refined karbohidratlar daxildir. Xüsusilə kolorektal və prostat xərçəngi (kişilərdə), məmə xərçəngi (qadınlarda) üzrə risk artır. Emal edilmiş ət məhsulları (kolbasa, sosis və s.) ÜST tərəfindən insan üçün onkolgogen olaraq qrup 1-də təsnif olunub. Meyvə və tərəvəz çatışmazlığı, az lifli qidalanma isə mədə-bağırsaq sistemində xərçəng riskini yüksəldir.

Metabolik faktorlar da önəmli rol oynayır. Yüksək bədən çəkisi, insulin rezistentliyi və qanda şəkərin qalxması xərçəng nəticələrinin sürətlə artmasına səbəb olur. Gənclərdə isə paketlərdə satılan market məhsulları, piylənmə və ətraf mühit toksinləri ciddi risk faktorlarıdır. Dünya miqyasında da onkoloji xəstəliklərin artımı davam edir. ÜST-nin proqnozuna görə, 2022-ci ildə 20 milyon yeni xərçəng faktı qeydə alınıb və bu rəqəmin 2050-ci ilədək 35 milyona çatacağı gözlənilir - yəni 75%-dən artıq artım. Artım daha çox yaşlı əhali, xərçəngə həssas aşağı gəlirli regionlar və metabolik xəstəliklərin artdığı yerlərdə müşahidə olunur.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:264
embedMənbə:https://www.turkustan.az
archiveBu xəbər 19 Avqust 2025 10:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see348

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see346

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see337

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see336

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see320

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see315

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see303

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see301

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see300

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see297

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see287

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see286

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see279

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see269

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see267

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see259

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see254

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see239

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see234

Nəhəng gəmidə NAMƏLUM XƏSTƏLİK yayıldı 150 yə yaxın insanda QORXULU ƏLAMƏTLƏR

20 Noyabr 2026 15:17see210
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri