Sosioloq: Səbəbi nə olursa olsun, zorakılıq əxlaqın faciəsidir

İnsan özünü güclü, qarşısındakı şəxsi isə zəif gördükdə ona qarşı fiziki güc tətbiq etməyə cəsarət tapır

Zorakılıq cəmiyyətin ən ağrılı və narahatedici problemlərindən biridir. İnsanlararası münasibətlərin pozulması, gücün dialoqun yerinə keçməsi, həm fərdi, həm də ictimai səviyyədə dərin fəsadlara yol açır. Zorakılıq təkcə fiziki travmalarla məhdudlaşmır, o, insanın psixoloji bütövlüyünü də zədələyir. Bu problemin müxtəlif formaları olsa da, statistikalar göstərir ki, ən çox rast gəlinən hallarda zorakılığın qurbanı qadınlar, tətbiq edən isə kişilər olur.

2025-ci ilin ilk 7 ayı ərzində Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinə məişət zorakılığı ilə bağlı 302 müraciət daxil olub. Bu müraciətlərin içərisində 35 halda zorakılığı törədən qadınlar, zorakılığa məruz qalanlar isə kişilər olub. Bu fakt bir daha göstərir ki, zorakılıq yalnız bir cinsin problemi deyil, istənilən şəxs zorakılığın həm qurbanı, həm də səbəbkarı ola bilər.

Odur ki, zorakılığın qarşısını almaq üçün cinsindən asılı olmayaraq hər bir fərdin hüquqları qorunmalı, zorakılığın istənilən forması ilə mübarizə aparılmalıdır. Bu mübarizə isə təkcə hüquqi çərçivədə deyil, eyni zamanda cəmiyyətdə əxlaq, anlayış və qarşılıqlı hörmətin gücləndirilməsi yolu ilə həyata keçirilməlidir.

Məsələ ilə bağlı Sherg.az-a danışan sosioloq Mail Yaqub zorakılığı əxlaqın faciəsi adlandırıb:

"Statistikaya əsasən, təxminən 95% hallarda fiziki zorakılıq törədənlər kişilərdir və bu zorakılığa məruz qalanlar qadınlardır. Lakin bu faktın əksi də mövcuddur, bəzən qadınlar da kişilərə qarşı zorakılıq tətbiq edə bilirlər.

Zorakılığın arxasında əsaslı psixoloji səbəblər dayanır. İnsan özünü güclü, qarşısındakı şəxsi isə zəif gördükdə ona qarşı fiziki güc tətbiq etməyə cəsarət tapır. Əgər əmin olsa ki, qarşısındakı insan ondan daha güclüdür və onu əzə bilər, o zaman zorakılığa əl atmağa cəsarət etməz. Bəzən qadın özünü kişidən güclü hiss edir, yaxud kişi qadını o qədər cana-boğaza yığır ki, qadın da dözməyərək güc tətbiq edir. Lakin səbəbi nə olursa-olsun, zorakılıq əxlaqın faciəsidir. Əgər bir insanın həyatında əxlaq, məntiq və ağıl varsa, o heç vaxt güc tətbiq etməz. Bu, heyvani xislətdir, insana yaraşmır. Biz meşədə deyil, cəmiyyət içində yaşayırıq. Buna görə də hər birimiz təmkinli və anlayışlı davranmağı bacarmalıyıq. Ən gərgin anlarda belə nə təhqirə, nə də fiziki zorakılığa əl atmaq düzgün deyil".

Sosioloq zorakılığın qarşısını almaq üçün əxlaq, təmkin və ağıl kimi dəyərlərin cəmiyyətə aşılamağın vacib olduğunu vurğulayıb: 

"Bu gün bu kimi mövzular radioda və televiziyada təbliğ edilsə də, bu təbliğat kifayət qədər geniş və təsirli deyil. Bu sahədə ciddi işlər görülməlidir".