Strateji tərəfdaşlıq və qlobal inkişafın prioritetləri

İlqar İlyasov

YAP Laçın rayon təşkilatının sədri

Azərbaycanın xarici siyasətində yeni bir eranın başlandığını göstərən ən mühüm hadisələrdən biri, ABŞ-ın Vitse-prezidenti Cey. Di. Vensin Bakıya rəsmi səfəri və bu səfər çərçivəsində aparılan yüksək səviyyəli müzakirələrdir. Bu tarixi görüş, həm regionun təhlükəsizlik arxitekturasını, həm də qlobal iqtisadi marşrutların gələcəyini müəyyən edən strateji bir mərhələ kimi qiymətləndirilməlidir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev mətbuata bəyanatında qeyd etdiyi kimi, Tramp-Vens administrasiyasının regionumuzdakı səylərinin mühüm nəticələrindən biri Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu – TRIPP layihəsidir. Bu layihə sadəcə bir nəqliyyat dəhlizi deyil, eyni zamanda Xəzər hövzəsi ilə Qərb dünyasını birləşdirən, sülhün iqtisadi təməllərini möhkəmləndirən qlobal bir təşəbbüsdür. TRIPP vasitəsilə Azərbaycan özünün tranzit potensialını ən yüksək səviyyəyə çatdıraraq, Şərqlə Qərb arasında əvəzedilməz körpü rolunu daha da gücləndirir. Bu səfərin ən mühüm hüquqi və siyasi nəticəsi kimi Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Amerika Birləşmiş Ştatları Hökuməti arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Xartiyanın imzalanmasını xüsusi vurğulamaq lazımdır. Bu sənəd iki ölkə arasındakı münasibətləri keyfiyyətcə yeni müstəviyə daşıyır və gələcək əməkdaşlığın yol xəritəsini müəyyən edir. Prezident İlham Əliyev bəyanatında açıq şəkildə ifadə etmişdir ki, Azərbaycana çox müsbət münasibətə görə Tramp-Vens administrasiyasına olduqca minnətdarıq. Bu minnətdarlıq qarşılıqlı hörmətə, suverenliyin tanınmasına və ortaq maraqlara söykənən bir dostluğun təzahürüdür. Azərbaycan dövləti üçün dünyanın ən qüdrətli ölkəsi – Amerika Birləşmiş Ştatları ilə strateji tərəfdaş olmaq böyük şərəfdir və bu tərəfdaşlıq hər iki xalqın rifahına xidmət edir. Vitse-prezident Vensin səfəri imzalanmış Strateji Xartiya, danışıqların mahiyyəti baxımından tarixidir. Bu tarixilik həm də xartiyanın daxilində əks olunan konkret fəaliyyət istiqamətləri ilə möhkəmlənir. Sənədin I bölməsi olan  "Regional Bağlantılar, o cümlədən Enerji, Ticarət və Tranzit" hissəsi Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyindəki rolunu təsdiqləyir və yeni infrastruktur layihələrinin dəstəklənməsini nəzərdə tutur. Enerji resurslarının şaxələndirilməsi və ticarət həcminin artırılması bu əməkdaşlığın ana xəttini təşkil edir. II bölmə olan "İqtisadi Sərmayələr, o cümlədən Süni İntellekt (AI) və Rəqəmsal İnfrastruktur" isə tərəfdaşlığın müasir çağırışlara uyğunlaşdığını göstərir. ABŞ-ın texnoloji nəhənglərinin Azərbaycana investisiya qoyması, AI texnologiyalarının tətbiqi və rəqəmsal iqtisadiyyatın qurulması ölkəmizin innovativ inkişafına böyük təkan verəcəkdir. Təhlükəsizlik məsələləri də diqqətdən kənarda qalmamışdır. III bölmədə: "Təhlükəsizlik Əməkdaşlığı" çərçivəsində terrorizmə qarşı mübarizə, kibertəhlükəsizlik və regional sabitliyin qorunması istiqamətində birgə addımların atılması razılaşdırılıb. Bu, Cənubi Qafqazda davamlı sülhün təmin edilməsi üçün mühüm zəmanətdir. Bütün bu proseslərin şəffaf və effektiv idarə olunması isə IV bölmədə əks olunub: "İnstitusional Çərçivə və Tətbiq" hissəsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu bölmə razılaşmaların kağız üzərində qalmaması, konkret icra mexanizmləri vasitəsilə həyata keçirilməsini təmin edir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan və ABŞ arasındakı bu yeni ittifaq, həm iki ölkə, həm də bütün region üçün daha parlaq, stabil və firavan gələcəyin təməlini qoyur. Əminliklə söyləmək olar ki, bu Xartiya Azərbaycanın gələcək inkişaf perspektivləri üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edən yeni bir yol xəritəsinə çevriləcək, müstəqil və suveren ölkəmizin inkişafında xüsusi rol oynayacaqdır.