Stresi nə artırır? ARAŞDIRMA

Onlayn alış-veriş bir çox insanlar üçün vaxt qazanmaq və rahatlanmaq vasitəsi hesab olunsa da, aparılan yeni araşdırma bunun əksini göstərib. Finlandiyanın Aalto Universitetinin alimləri müəyyən ediblər ki, internet üzərindən alış-veriş etmək insanlarda stres səviyyəsini xəbər oxumaq, elektron poçtu yoxlamaq və hətta böyüklər üçün nəzərdə tutulmuş kontentə baxmaqdan daha çox artırır.

Redaktor.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri "Journal of Medical Internet Research" jurnalında dərc olunub.

Araşdırmada alimlər müxtəlif onlayn fəaliyyət növlərinin istifadəçilərin psixoloji vəziyyəti ilə necə əlaqəli olduğunu öyrəniblər. Əvvəlki tədqiqatlar internetin həm stresi azalda, həm də artıra bildiyini göstərirdi. Lakin insanların stres səbəbindən internetə üz tutduğu, yoxsa internet vərdişlərinin onları daha da gərginləşdirdiyi sualı açıq qalırdı.

Yeni tədqiqatda alimlər nadir tətbiq olunan metoddan istifadə ediblər. Onlar yalnız sorğularla kifayətlənməyib, iştirakçıların cihazlarına real onlayn davranışı qeydə alan xüsusi proqram təminatı quraşdırıblar. Yeddi ay ərzində təxminən 1500 yetkin şəxsin fəaliyyəti izlənilib. Nəticədə 47 milyona yaxın sayt ziyarəti və 14 milyon tətbiq istifadəsi analiz olunaraq iştirakçıların özlərinin bildirdiyi stres səviyyəsi ilə müqayisə edilib.

Tədqiqatın müəlliflərindən biri, doktorant Məhəmməd Belalın sözlərinə görə, əvvəl hesab edilirdi ki, sosial şəbəkələr və onlayn alış-veriş stresdən yayınmaq üçün istifadə olunur. Lakin nəticələr göstərib ki, sosial şəbəkələrdə və onlayn ticarət saytlarında keçirilən vaxtın artması, yaş, cins və istifadə olunan cihazdan asılı olmayaraq, stres səviyyəsinin yüksəlməsi ilə birbaşa əlaqəlidir.

Maraqlı məqamlardan biri isə odur ki, xəbər saytlarını oxumaq, elektron poçtu yoxlamaq və böyüklər üçün nəzərdə tutulmuş kontentə baxmaq orta hesabla daha aşağı stres səviyyəsi ilə əlaqələndirilib. Alimlər bildiriblər ki, bu halda xəbərlərin məzmunu deyil, yalnız saytlarda keçirilən vaxt nəzərə alınıb. Yüksək stres səviyyəsinə malik insanlar, adətən, xəbərlərə daha az müraciət ediblər ki, bu da əvvəlki tədqiqatların nəticələri ilə üst-üstə düşür.

Dosent Yuha Kulşreştanın fikrincə, bu araşdırma rəqəmsal vərdişlərin insanların psixoloji rifahına təsiri barədə hələ də kifayət qədər məlumata malik olmadığımızı göstərir. Onun sözlərinə görə, müəyyən onlayn xidmətlərə sadəcə qadağa qoymaq və ya sərt limitlər tətbiq etmək problemi həll etməyə bilər və hətta insanları çətin dövrdə mühüm dəstəkdən məhrum edə bilər. Alimlər gələcəkdə siyasi, əyləncə və idman xəbərlərinin streslə necə əlaqəli olduğunu ayrıca araşdırmağı planlaşdırırlar.

Nuriyyə NATİQQIZI