Sülh tələbləri: Biri var, biri yox...

Azərbaycan və Ermənistan tərəfinin birgə müraciəti əsasında ATƏT-in Minsk qrupu sentyabrın 1-dən buraxılsa da, sülh sazişinin mətninə dair bir təklif hələ yerinə yetirilməmiş qalır. 

Avropa İttifaqının Ermənistandakı müşahidə missiyası fəaliyyətini davam etdirəcək.

Qeyd edək ki, Azərbaycanın Ermənistan qarşısında əsas tələblərindən biri şərti sərhəddən Avropa İttifaqının müşahidə missiyasının çıxarılmasından ibarətdir.

Lakin Avropa İttifaqı mövcud mandat çərçivəsində Ermənistandakı müşahidə missiyasının işini davam etdirəcəyini bəyan edib.

“Hazırda dəyişikliyə ehtiyac yoxdur”, - deyə Aİ-nin Ermənistandakı səfiri Vasilis Maraqos Bakı ilə İrəvan arasında sülh sazişinin paraflanmasından sonra missiyanın mümkün geri çəkilməsi ilə bağlı sualı cavablandırarkən deyib.

“Ermənistan xalqı və hakimiyyəti Aİ missiyasını alqışlayır. O, fəaliyyətini davam etdirir. Dəyişikliklər tələb olunarsa, bu, üzv dövlətlər və Ermənistan hakimiyyəti ilə müzakirə olunacaq. Amma indi sizi əmin etmək istəyirəm ki, missiya öz mandatı çərçivəsində fəaliyyətini davam etdirəcək”, - deyə diplomat bildirib.

Xatırladaq ki, Avropa İttifaqının xarici siyasət üzrə rəsmi nümayəndəsi Anita Hipper avqustun 15-də Azərbaycan mətbuatına açıqlamasında missiyanın mandatında mümkün dəyişikliklərin İrəvan və Brüssel arasında müzakirə olunacağını deyib.

“Missiyanın səlahiyyətlərinə Ermənistan-Azərbaycan sərhədinin Ermənistan tərəfindən yerlərdəki vəziyyəti müşahidə edərək məlumat vermək daxildir”, - Aİ nümayəndəsi bildirib.

O, Avropa İttifaqının Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişinin paraflanmasını alqışladığını əlavə edib. Hipper tərəfləri sülh müqaviləsini tezliklə imzalamağa və ratifikasiya etməyə çağırıb.

Qeyd edək ki, avqustun 8-də ABŞ Prezidenti Donald Trampın iştirakı ilə Azərbaycan və Ermənistan arasında paraflanmış sülh sazişində Avropa İttifaqı missiyasının şərti sərhəddən çıxarılmasını nəzərdə tutan razılaşma var. Həmin sənədin 7-ci bəndində qeyd edilir ki, tərəflər qarşılıqlı sərhədə hər hansı üçüncü tərəfin qüvvələrini yerləşdirməyəcəklər.

Həmçinin, Azərbaycan və Ermənistan qarşılıqlı sərhədin delimitasiyası və sonrakı demarkasiyasının başa çatmasına qədər sərhəd bölgələrində təhlükəsizlik və sabitliyin təmin olunması məqsədilə, hərbi sahə də daxil olmaqla, qarşılıqlı razılaşdırılmış təhlükəsizlik və etimad-quruculuğu tədbirlərinin həyata keçirəcəklərini bəyan ediblər.

Yəni şərti sərhəddə qarşılıqlı təhlükəsizliyin təmin olunması tədbirləri Azərbaycanın və Ermənistanın müvafiq orqanları arasında razılaşdırılmış qaydada təmin oluna bilər. Burada üçüncü tərfin iştirakına ehtiyac qalmır.

Ona görə də Avropa İttifaqının müşahidə missiyasının Ermənistanda saxlanılması sülh sazişinin mətninə və sənədin ruhuna ziddir. Məlum olduğu kimi, rəsmi Bakı avropalı müşahidəçiləri Azərbaycana qarşı kəşfiyyat fəaliyyəti göstərməkdə ittiham edir.

Montorinq missiyasının Azərbaycan silahlı qüvvələrinin mövqelərini binoklla izləyərək topladığı məlumatları Ermənistan tərəfinə ötürməsi narahatlıq doğurur.

Ona görə də Azərbaycan tərəfi Avropa İttifaqının müşahidəçilərinin “binokl diplomatiyası” ilə məşğul olduğunu əsas gətirərək Ermənistandan buna son qoyulmasını tələb edir. 

Paraflanmış sülh sazişinin 4-cü maddəsində tərəflər bir-birinin daxili işlərinə müdaxilədən çəkinəcəklərinə dair razılaşma əldə ediblər.

Buna baxmayaraq, Avropa İttifaqı missiyasının hələ fəaliyyətini davam etdirməsi Azərbaycanın daxili işlərinə müdaxilə üçün şəriat yaradır.

Bu kontekstdə Vasilis Maraqosun Vaşinqton razılaşmasından sonra aparılan danışıqlarla bağlı suala belə cavabı narahatlıq doğrurur:

“Aİ missiyası Ermənistan hakimiyyətinin tələbi ilə hərəkət edir və lazım olduğu qədər burada qalacaq...”, - deyə avropalı diplomat bildirib. 

Maraqosun açıqlaması Avropa İttifaqının Cənubi Qafqazdakı geosiyasi maraqlarını təmin etmək üçün Ermənistandan çəkilmək fikrində olmadığını göstərir.

Bu da öz növbəsində sülhə əngəl yaradır. Ona görə də missiyanın fəaliyyətinə xitam verilməsi məsələsi Ermənistanın Aİ ilə aparacağı danışıqlardam asılıdır.

Müşfiq Abdulla  
“Cebheinfo.az”
 

Açar sözlər: Avropa İttifaqı Azərbaycan Ermənistan