Icma.az
close
up
RU
Süni intellekt insan beyninə qarşı: Hansı qazanacaq?

Süni intellekt insan beyninə qarşı: Hansı qazanacaq?

Icma.az bildirir, Azvision saytına əsaslanaraq.

Tədqiqatçılar bu məsələni aydınlaşdırmaq, insanların və süni intellektin ictimai münasibətlərə şərh vermə qabiliyyətini öyrənmək məqsədilə təcrübə keçirib. Təcrübəyə gələn könüllülərə insanların salamlaşma, küçədə birlikdə gəzmə, həmçinin tək kitab oxuma və s. hərəkətlərini göstərən üç saniyəlik videolar göstərilib. Onlara həmin videolardakı ictimai xüsusiyyətləri: insanların bir-biri ilə ünsiyyətini, bir-birinə qarşı niyyətini, qarşılıqlı əlaqənin kontekstini qiymətləndirmək tapşırığı verilib.
Dil (məsələn, “GPT-4” ), video (“CLIP-ViT”) və qrafika üzrə 350-dən artıq Sİ modeli də videolar üzərində təhlil aparıb. Təəccüblü nəticələr üzə çıxıb.
İnsanlar qiymətləndirmədə, adətən, eyni şərhləri verərək, qarşılıqlı əlaqənin subyektlərini dəqiq müəyyənləşdiriblər. Sİ modelləri isə kadrlara müxtəlif reaksiyalar veriblər: video modellər beynin səhnələrə reaksiyasını qiymətləndirsələr də, hərəkətlərin təsvirində; qrafik modellər isə qarşılıqlı əlaqəni dəqiqləşdirmədə çətinlik çəkiblər. Dil modelləri davranışları proqnozlaşdıraraq ən yaxşı nəticəni göstərsələr də, onların da təhlili insanların qiymətləndirməsinə nəzərən uğursuz alınıb. Məsələn, insanlar videoda adamın əlini yelləməsinin salamlaşma və ya xəbərdarlıq məqsədi daşıdığını başa düşdülər. Sİ isə konteksti anlamayaraq tez-tez səhvə yol verib, insanın təhlilinin dəqiqliyinə yaxınlaşa da bilməyib.

(Cons Hopkins Universitetində koqnitiv elmlər üzrə professor Leyla İşıq)
“Sİ real həyatda nə baş verdiyini hələ başa düşmür”, – tədqiqatın aparıcı müəllifi Leyla İşıq söyləyir.
Bəs süni intellekt özünün sürətli inkişafına baxmayaraq, nə üçün geridə qalır? Alimlər vurğulayırlar ki, problem neyroşəbəkələrin quruluşundadır. “Grok”, “ChatGPT” və digər müasir modellər statik fotoların emalında beynin vizual korteksinin fəaliyyətinə əsaslanır. Bu, Sİ-yə sifətləri, əşyaları, mətni ustalıqla tanımağa imkan versə də, dinamik qarşılıqlı əlaqələrin fərqinə varmaq üçün əvvəlcə vaxtı, niyyəti və konteksti anlamaq lazımdır. İnsan beynində həmin əməliyyatı temporal lob həyata keçirir. Sİ isə bu lobdan hələlik məhrumdur.

(Cons Hopkins Universitetində koqnitiv nevrologiya üzrə aspirantı Keti Qarsiya)
“Real həyat fotokollaj deyil. O, mahiyyət etibarilə, mütəmadi dəyişən hərəkətə, emosiyaya və qarşılıqlı əlaqəyə əsaslanır. Məsələn, Sİ piyadanın yolu keçmək istədiyini, yaxud sadəcə dostu ilə söhbətləşdiyini başa düşmür. Belə bir səhv avtonom avtomobillər və s. texnologiyalarda insan həyatı bahasına başa gələ bilər”, – tədqiqatın həmmüəllifi Keti Qarsiya deyir
Sİ hansı sahələrdə güclüdür?
Sİ ictimai münasibətlərlə əlaqədar məqamlarda geridə qalsa da, bir çox sahədə insanları üstəyir:
– Məlumatların təhlili: məsələn, Çinin Sünyan vilayətində iqlim üzrə terabaytlar həcmində məlumatın emalını həyata keçirib. İqlim dəyişikliyinə dair aparılmış bu tədqiqatın nəticəsi Britaniyada fəaliyyət göstərən “Nature Communications” elmi jurnalında işıq üzü görüb;
– Kreativlik: “Grok Vision” modeli “iPhone” kamerası vasitəsilə fotolar üzərində təhlil aparıb, lazım gəldikdə tərcüməsi ilə birlikdə konkret nəticələr irəli sürür;
– Elm: Sİ kosmosda limon turşusu dövrəsini modelləşdirməyə, Çinin “Çane-6” kosmik missiyasında Ayın torpağını öyrənməyə töhfə verib.
İntuisiyaya, empatiyaya, yaxud nüans fərqini anlamağa əsaslanan işlərdə isə insan öz üstünlüyünü qoruyur.
Sİ insanın səviyyəsinə çata bilərmi?
Tədqiqatçılar bildirirlər ki, Sİ-nin təkmilləşməsi üçün ciddi dəyişikliklər lazımdır:
– Yeni quruluş: modellər təkcə statik görməyi yox, beynin dinamikanı, ictimai siqnalları qavrayan funksiyalarını da yamsılamalıdır;
– Video təlimi: Hazırkı neyroşəbəkələrə çoxsaylı mətn və fotolarla istiqamət verilir. Videoların emalında uğurlu nəticə isə hələ ki çətin mərhələ sayılır;
– Kontekst: Sİ mədəni və emosional nüansları nəzərə almağı öyrənməlidir.
“Süni intellekt sifətləri və əşyaları mükəmməl tanıyır. Növbəti mərhələ ona öyrətmək lazımdır ki, dünya fotoslayd yox, dinamik hekayədir. Sİ insan qığılcımından kənarda sadəcə kalkulyatordur”, – Leyla İşıq vurğulayır:
Beləliklə, süni intellektin xüsusən ictimai həssaslıq istəyən sahələrdə (tibb, psixologiya, idarəçilik və s.) insanı əvəzləməsi qeyri-mümkündür. Hər halda, onun töhfəsi də danılmazdır. İnsanlar yaradıcı problemlərin həlli üzərində çalışarkən Sİ gündəlik işləri avtomatlaşdırmalıdır. Avtonom avtomobillərdə (“Tesla” və s.) təhlükəsizlik naminə insan və Sİ-nin bir-birini tamamladığı hibrid sistem qurulmalıdır. “Grok”un ABŞ Prezidenti Donald Tramp üçün “edam” tələbi qalmaqalı göstərir ki, Sİ insanın nəzarətindən uzaq qalarsa, təhlükəlidir.
Hazırda Con Hopkins Universiteti Sİ-ni daha mürəkkəb ssenarilər, emosiyalarla zəngin irihəcmli videolar üzərində sınaqdan keçirməyi planlaşdırır. Alimlər bildirirlər ki, mətn, video və səs alətlərini birləşdirən multimodal modellərin (məsələn, “Grok 3”) inkişafı sözügedən problemləri aradan qaldıra bilər:
“Süni intellekt 2026-cı ildə daha güclü hala gələcək, ancaq insan beyni öz unikallığını qoruyacaq”.
Firudin Həmidli
AzVision.az
Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:175
embedMənbə:https://azvision.az
archiveBu xəbər 22 May 2025 13:42 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see389

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see361

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see306

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see285

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see281

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see274

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see263

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see256

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see255

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see240

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see230

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see228

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see225

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see222

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see220

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see216

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see215

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see211

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see211

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri