Süni intellektin ekoloji mühitdə olması hansı faydaları verir? ŞƏRH EDİLDİ

"Qlobal iqlim dəyişikliyi, sənaye tullantıları, torpaq və su ehtiyatlarının çirklənməsi, biomüxtəlifliyin azalması kimi ekoloji problemlər bu gün dünyanın diqqət mərkəzindədir. Bu problemlərin vaxtında aşkarlanması, qiymətləndirilməsi və idarə olunması üçün dəqiq və sürətli monitorinq sistemlərinə ehtiyac duyulur. Bu çərçivədə süni intellekt (Sİ) texnologiyaları ekoloji monitorinq sahəsində çevik və effektiv həllər təqdim edərək yeni bir mərhələ açır". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında informasiya texnologiyaları üzrə mütəxəssis Fərid Əmirov deyib.

Onun sözlərinə görə, süni intellekt alqoritmləri — xüsusilə maşın öyrənməsi, dərin öyrənmə, kompüter görməsi və böyük məlumatların analizi kimi sahələr — ekoloji məlumatların toplanması, emalı və təhlilində geniş tətbiq olunur. Bu texnologiyalar aşağıdakı istiqamətlərdə mühüm rol oynayır: "Sensorlar və peyk görüntüləri vasitəsilə toplanan böyükhəcmli məlumatlar süni intellekt alqoritmləri ilə təhlil edilərək hava keyfiyyəti, su ehtiyatlarının vəziyyəti, torpaq eroziyası və s. kimi göstəricilər real vaxtda izlənə bilir. Sİ sistemləri əvvəlki məlumatlarla cari vəziyyəti müqayisə edərək meşə yanğınları, qeyri-qanuni ağac kəsimi, sənaye tullantılarının artması kimi ekoloji anomaliyaları vaxtında aşkarlaya bilir.

Vəhşi təbiətdə yaşayan heyvanların səs yazılarının və şəkillərinin avtomatik tanınması, izlənməsi və məlumat bazalarının yaradılması süni intellekt sayəsində daha dəqiq və sistemli şəkildə həyata keçirilir. Tarixi və cari ekoloji məlumatlar əsasında Sİ alqoritmləri gələcək iqlim ssenarilərini modelləşdirə bilir. Bu modellər təbii fəlakətlərin proqnozlaşdırılması və müvafiq qabaqlayıcı tədbirlərin planlaşdırılması üçün istifadə olunur".

Mütəxəssis qeyd edir ki, süni sinir şəbəkələri peyk görüntülərinin analizində, hava proqnozlarının təkmilləşdirilməsində və ekosistemlərin dəyişikliklərinin avtomatik aşkarlanmasında geniş istifadə olunur: "Kompüter görməsi (Computer Vision): Dron və peyk vasitəsilə çəkilmiş görüntülərdən istifadə edərək meşə örtüyünün azalması, göllərin səviyyəsinin dəyişməsi kimi dəyişikliklər vizual şəkildə izlənilir. Bulud texnologiyaları və IoT: Mühit sensorları vasitəsilə toplanan məlumatların bulud platformalarında saxlanması və Sİ sistemləri ilə işlənməsi məlumatların əlçatanlığını və emal sürətini artırır.

Süni intellektin tətbiqi ekoloji monitorinqin daha geniş, dəqiq və çevik həyata keçirilməsini təmin edir. Bu texnologiyalar sayəsində:
Ekoloji risklərə daha tez reaksiya verilir.
İqlim dəyişiklikləri ilə bağlı daha dayanıqlı qərarlar qəbul olunur.
Təbii sərvətlərin daha səmərəli idarə olunması təmin edilir.
İnsan fəaliyyəti nəticəsində yaranan mənfi təsirlərin proqnozlaşdırılması və qarşısının alınması mümkün olur.

Süni intellekt texnologiyalarının ekoloji monitorinq sahəsində tətbiqi müasir dövrün vacib tələblərindəndir. Bu sahədə innovativ yanaşmalar təkcə ətraf mühitin mühafizəsini deyil, həm də dayanıqlı inkişaf məqsədlərinə nail olmağı təmin edə bilər. Gələcəkdə süni intellektin daha da inkişaf etməsi ilə ekoloji monitorinqin daha səmərəli və inklüziv formaları mümkün olacaq".