Süni işıq insanın ritmlərini silir Xəbərdarlıq

Mərcanlardan tutmuş insanlara qədər əksər canlı orqanizmlərin daxili bioloji 29,5 günlük ay ritminə uyğunlaşıb.

Bu qədim mexanizm yuxunun, reproduktiv proseslərin və heyvan miqrasiyasının tənzimlənməsində iştirak edir.

Lakin, yeni məlumatlar göstərir ki, The Conversation-un məlumatına görə, gecə səmasının süni sistem, ağ işıq, projektorlarla işıqlandırıldığı vaxt təbii ay siqnalları sürətlə zəifləyir.

“Medicina” xəbər verir ki, son illərdə aparılan tədqiqatlar təsdiqləyir ki, ay dövrü hələ də insan yuxusuna təsir göstərir. 2021-ci ildə aparılan bir araşdırmada Argentinanın Toba icmalarının sakinləri bir saat yarım sonra yatıblar və Bədr Aydan bir neçə gecə əvvəl daha az yatıblar. Oxşar, lakin daha zəif dəyişikliklər Sietldəki tələbələrdə də müşahidə olunub.

Alimlər təkcə dolunayın reaksiyasını qeyd etmirlər: yuxu ritmləri yeni ay ətrafında və ayın dörddə bir fazasında da dəyişir.

Tədqiqatçıların fikrincə, bu 15 günlük dalğalanmalar təkcə işıqla deyil, həm də ay ərzində iki dəfə pik həddə çatan cazibə qüvvəsi sahəsindəki dəyişikliklərlə əlaqəli ola bilər.

Dünyanın bir çox yerində müasir gecə səması təbii səmadan on dəfələrlə parlaqdır. Dünya İşıq Çirklənməsi Atlasına görə, planet əhalisinin 80%-dən çoxu işıqla çirklənmiş səma altında yaşayır.

Sinqapur kimi bəzi ölkələrdə əsl gecəni görüb, yaşaya biləcəyiniz yer qalmayıb.

Hətta böyük milli parklar belə yüzlərlə kilometr uzaqlıqdakı şəhərlərin parıltısını hiss edir.

Tədqiqatçılar xəbərdarlıq edirlər ki, ay ritmlərinin zəifləməsi yalnız yuxuya deyil, daha çox şeyə də təsir edə bilər. Neyrologiyada zaman qavrayışı müntəzəm təbii işarələrin tənzimlənməsini tələb edən "daxili xronometr" modeli vasitəsilə təsvir olunur. Aylıq ay ritminin itirilməsi bu sistemi daha az sabit edir.

Alimlər vurğulayırlar ki, insanlarda ay saatı yoxa çıxmayıb.

O, canlıların bioritmlərini müəyyən etməyə davam edir, lakin işıqla çirklənmiş səma fonunda ayın fazalarını ayırd etmək getdikcə çətinləşir.

Texnoloji dünyamızın gecələri nə qədər parlaq olarsa, milyonlarla ildir Yer kürəsindəki həyatı peykinin hərəkəti ilə əlaqələndirən təbii ritm bir o qədər zəif olur.

Aygün Musayeva