Suriyadakı kürd yaraqlılarının vəziyyəti necə olacaq

Trampın hakimiyyəti dövründə ABŞ-ın kürd qruplaşmalarına münasibəti dəyişəcəkmi?

Amerikanın yüksək çinli rəsmilərinin fikrincə, Suriyada Əsəd rejiminin süqutu ABŞ-ın İŞİD ilə mübarizədə müttəfiqlərindən olan kürd qruplaşmalarına dəstəyinə təsir etməyəcək. Bu barədə “Amerikanın Səsi” məlumat yayıb.

Suriyanın keçmiş lideri Bəşər Əsədin Moskvaya sığınmaq üçün Dəməşqi tərk etməsi və üsyançı qüvvələrin Suriya paytaxtına daxil olmasından bir gün sonra açıqlama verən ABŞ rəsmiləri Vaşinqtonun Suriyadakı 900-ə yaxın hərbi qulluqçusunu dəyişmək planlarının olmadığını bildiriblər. ABŞ ordusunun əksəriyyəti ölkənin şimal-şərqində, kürdlərin rəhbərlik etdiyi Suriya Demokratik Qüvvələrinin (SDQ) yaxınlığında yerləşir.

Onda belə çıxır ki, amerikalılar Suriyanın şimalında kürd terror təşkilatlarına dəstəyi davam etdirmək niyyətindədirlər? Hər halda, “Amerikanın Səsi” bunu yazır. Bəs, Prezident Tramp vəzifəyə gəldikdən sonra Vaşinqtonun bu mövqeyi dəyişə bilərmi? Başqa sözlə, ABŞ Türkiyə ilə münasibətləri kökündən yaxşılaşdırmaq üçün yaxın gələcəkdə şübhəli yaraqlılara dəstəyindən əl çəkə bilərmi?

AYNA-nın suallarını bölgənin tanınmış ekspertləri cavablandırıblar.

Yaxın Şərq üzrə türkiyəli ekspert, tarix elmləri namizədi, Moskva Dövlət Linqvistika Universitetinin Xarici regionşünaslıq kafedrasının dosenti Mehmet İkbal Dürre:

“Trampın dövründə Suriyadakı kürd təşkilatlarına qarşı əvvəlki Amerika siyasətinin əhəmiyyətli dərəcədə dəyişəcəyini düşünmək üçün hələ heç bir ilkin şərt yoxdur. Onun israilyönlü yeni kabinetini nəzərə alsaq, çox güman ki, amerikalılar kürdləri dəstəkləməyə davam edəcəklər.

Baxmayaraq ki, Trampın xarakterini nəzərə alsaq, təkcə bununla bağlı deyil, həm də onun gələcək bütün addımları haqqında birmənalı fərziyyələr irəli sürmək də çətindir. Və yəqin ki, buna dəyməz”.

Azərbaycanlı politoloq, siyasi elmlər doktoru, Qafqaz Beynəlxalq Münasibətlər və Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin (QAFSAM) sədr müavini Nazim Cəfərsoy:

“Amerikalılar, xüsusən də indiki Bayden administrasiyası PKK/YPG-yə (Suriya qanadı) dəstəyini davam etdirir. Onlar hətta Türkiyə və Suriya Milli Ordusunun Suriyanın şimalında hərbi əməliyyatlarının qarşısını almağa çalışırlar. Məhz bu kontekstdə ABŞ dövlət katibi Blinken Türkiyənin xarici işlər naziri Fidan, müdafiə naziri Ostin türkiyəli həmkarı Yaşar Gülər, MKİ direktoru isə Türkiyə Milli Kəşfiyyat Təşkilatının (MİT) rəhbəri İbrahim Kalınla telefon danışığı aparıb. Amerika rəsmiləri İŞİD-ə qarşı mübarizədə müttəfiqlərini dəstəkləyəcəklərini deyirlər.

Bayden administrasiyasından fərqli olaraq Tramp komandası Suriyada daha çox qalmaq məsələsində çox soyuqdur. Xatırlatmaq istəyirəm ki, Trampın ilk prezidentliyi dövründə ABŞ Suriyanı tərk etmək istəyirdi, lakin Pentaqon bu prosesi dayandıra bildi. İndi prezident seçkilərində ikinci qələbəsindən sonra Tramp da Suriyanı tərk etmək arzusunu müxtəlif formalarda ifadə edib. Hətta Suriyadakı son hadisələrdən sonra Tramp bu istiqamətdə bir sıra açıqlamalar verib.

Lakin Əsədin hakimiyyətdən getməsi yeni geosiyasi vəziyyət yaratdı. Bu kontekstdə Tramp administrasiyası Suriyadan çəkilmə zərurəti ilə bağlı mövqeyini dəyişə bilər. Onlar regiondakı müttəfiqləri ilə müzakirələrdən sonra bu məsələyə baxa bilərlər.

Üstəlik, düşünürəm ki, İsrail ABŞ-ın bölgədən hərbi hissəsinin çıxarılması ideyasına soyuq yanaşır. Və onu da nəzərə almalıyıq ki, Tramp administrasiyasının PKK/YPG-yə münasibəti o qədər də mənfi deyil. Məsələn, hətta terrorçu PYD/YPG-nin lideri Mazlum Abdi də Trampın andiçmə mərasiminə dəvət olunub.

Hələlik Tramp administrasiyasının Türkiyə ilə əməkdaşlıqda maraqlı olduğu, lakin eyni zamanda Suriyadakı müttəfiqlərindən əl çəkmək niyyətində olmadığı qənaətinə gələ bilərik. Məncə, bu kontekstdə ABŞ PYD/YPG-nin Suriyadakı mövqelərini qorumağa və gücləndirməyə çalışacaq”.