Sürücülər piyada keçidində bunu BİLMƏLİDİR AÇIQLAMA

Yol hərəkətində sürücülərin tez-tez qarşılaşdığı məsələlərdən biri də piyada keçidində dayanarkən qəza işıqlarından istifadə ilə bağlıdır. Bəzi sürücülər piyadaya yol vermək üçün avtomobili saxladıqda mütləq avariya işıqlarını yandırmalı olduqlarını düşünür, digərləri isə bunun qanunvericilikdə nəzərdə tutulmadığını bildirirlər. Hətta sürücülər arasında qəza işıqlarını yandırmadan piyada keçidində dayanmağın cəriməyə səbəb ola biləcəyi ilə bağlı mübahisələr də yaranır. Bəs qanunvericilik bu məsələni necə tənzimləyir? Piyadaya yol vermək üçün avtomobili saxlayan sürücü qəza işıqlarını yandırmağa borcludurmu? Əyləc işıqları arxadan gələn nəqliyyat vasitələrini xəbərdar etmək üçün kifayət edirmi?

Avtosfer.az xəbər verir ki, hüquqşünas Şamil Paşayev Oxu24.com-a açıqlamasında bildirib ki, piyada keçidində piyadaya yol vermək məqsədilə avtomobili saxlayan sürücünün qəza işıqlarını yandırması qanunvericiliklə məcburi tələb kimi müəyyən edilməyib. Onun sözlərinə görə, belə vəziyyətdə qəza işıqlarından istifadə edilməməsinə görə ayrıca cərimə nəzərdə tutulmur.

Hüquqşünas  qeyd edib ki, sürücülər yol hərəkəti zamanı nəqliyyat vasitəsinin sürətini azaltması və ya dayanması barədə arxadan gələn sürücülərə məlumat vermək üçün avtomobilin konstruksiyasında nəzərdə tutulmuş işıq siqnallarından istifadə edirlər. Avtomobilin əyləc pedalına basıldıqda arxa əyləc işıqları, yəni stop siqnalları yanır. Bu işıqlar digər sürücülərə qarşıdakı avtomobilin sürətini azaltdığını və ya tam dayandığını bildirmək üçün nəzərdə tutulub.

Şamil Paşayevin sözlərinə görə, piyada keçidində dayanma zamanı qəza işıqlarının yandırılması ilə bağlı ayrıca məcburiyyətin olmaması sürücünün istənilən formada dayanmaq hüququna malik olması demək deyil. Əsas məsələ piyadaların təhlükəsizliyini təmin etmək və yol hərəkəti qaydalarına əməl etməkdir. Sürücü piyada keçidinə yaxınlaşarkən diqqətli olmalı, sürəti vaxtında azaltmalı, keçiddən istifadə edən və ya keçmək niyyətində olan piyadaya yol vermək üçün avtomobili dayandırmalıdır.

Hüquqşünasın diqqət çəkdiyi əsas məqamlardan biri də əyləc işıqlarının funksiyasıdır. Belə ki, sürücü piyada keçidində dayanmaq üçün əyləc pedalına basdıqda avtomobilin arxa hissəsindəki stop işıqları yanır. Bu, arxadan gələn nəqliyyat vasitəsinin sürücüsünə qarşıdakı avtomobilin hərəkətini dayandırdığı barədə məlumat verir. Buna görə də piyadaya yol vermək məqsədilə edilən adi dayanma zamanı əlavə olaraq qəza işıqlarının yandırılması məcburi hesab edilmir.

Bununla belə, sürücülər qəza işıqları ilə əyləc işıqlarının təyinatını bir-birindən fərqləndirməlidirlər. Əyləc işıqları avtomobilin sürətini azaltması və dayanması zamanı avtomatik olaraq işə düşür. Qəza işıqları isə nəqliyyat vasitəsinin digər hərəkət iştirakçılarına təhlükə və ya xüsusi vəziyyət barədə xəbərdarlıq etməsi üçün nəzərdə tutulub. Bu siqnalların istifadə qaydaları fərqli olduğundan, onları hər dayanma halında eyni qaydada tətbiq etmək düzgün deyil.

Hüquqşünas  bildirib ki, qəza işıqlarının yandırılması tələb olunan hallar qanunvericilikdə ayrıca müəyyən edilir. Məsələn, nəqliyyat vasitəsi qəza və ya texniki nasazlıq səbəbindən yolun hərəkət hissəsində dayanarsa, sürücü təhlükəsizlik tədbirləri görməli, müvafiq xəbərdarlıq siqnallarından istifadə etməli və zəruri hallarda qəza dayanma nişanı qoymalıdır. Bu cür vəziyyətlərdə avtomobilin digər hərəkət iştirakçıları üçün yaratdığı təhlükənin qarşısının alınması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Lakin piyada keçidində piyadaya yol vermək üçün avtomobilin qaydalara uyğun şəkildə saxlanılması qəza və ya texniki nasazlıq səbəbindən məcburi dayanma ilə eyniləşdirilə bilməz. Birinci halda sürücü yol hərəkəti qaydalarının tələbini yerinə yetirir və piyadanın təhlükəsiz keçidini təmin edir. İkinci halda isə avtomobilin hərəkətinə mane olan və ya təhlükə yaradan xüsusi vəziyyət mövcud olur. Məhz bu fərq qəza işıqlarından istifadə məsələsində də nəzərə alınmalıdır.

Piyada keçidində dayanma zamanı sürücünün əsas vəzifəsi nədir?

Şamil Paşayevin açıqlamasından irəli gələn digər mühüm məqam sürücülərin piyada keçidinə münasibəti ilə bağlıdır. Belə ki, bəzi sürücülər diqqəti qəza işıqlarının yandırılıb-yandırılmamasına yönəltsələr də, əslində burada əsas məsələ piyadaya yol verilməsi öhdəliyidir. Sürücü piyada keçidinə yaxınlaşarkən ətrafı müşahidə etməli, yolun hər iki tərəfinə diqqət yetirməli və piyadanın keçmək niyyətini nəzərə almalıdır.

Xüsusilə çoxzolaqlı yollarda bu məsələyə daha həssas yanaşılmalıdır. Bir zolaqda hərəkət edən avtomobilin dayanması digər zolaqda gələn sürücülər üçün də xəbərdarlıq rolunu oynaya bilər. Buna görə də digər nəqliyyat vasitələrinin sürücüləri də piyada keçidinə yaxınlaşarkən sürəti azaltmalı və qarşıdakı avtomobilin dayanmasının səbəbini nəzərə almalıdırlar. Dayanmış avtomobilin yanından sürətlə keçmək piyadalar üçün ciddi təhlükə yarada bilər.

Digər tərəfdən, piyada keçidində avtomobili saxlayan sürücü də qəfil və təhlükəli manevrlərdən çəkinməlidir. Dayanma zamanı arxadan gələn nəqliyyat vasitələri üçün təhlükəli vəziyyət yaranmaması məqsədilə sürət əvvəlcədən və tədricən azaldılmalıdır. Bu, həm qəza riskini aşağı salır, həm də digər sürücülərə düzgün reaksiya vermək imkanı yaradır.

Qəza işıqlarını yandırmayan sürücü cərimələnə bilərmi?

Hüquqşünasın açıqlamasına əsasən, yalnız piyada keçidində piyadaya yol vermək üçün avtomobili saxladığı və qəza işıqlarını yandırmadığı üçün sürücüyə ayrıca cərimə tətbiq edilməsi nəzərdə tutulmur. Çünki bu hal qəza işıqlarının məcburi yandırılmasını tələb edən vəziyyət kimi qiymətləndirilmir. Avtomobilin əyləc işıqları isə dayanma barədə arxadan gələn sürücüləri məlumatlandırır.

Ancaq bu məqam sürücülərin digər yol hərəkəti qaydalarını pozmasına haqq qazandırmır. Əgər avtomobil piyada keçidində və ya onun yaxınlığında qaydalara zidd şəkildə saxlanılıbsa, yaxud sürücü piyadaya yol vermək öhdəliyini yerinə yetirməyibsə, həmin hərəkətlər ayrıca hüquqi qiymətləndirilə bilər. Yəni qəza işıqlarının yandırılmamasına görə cəzanın olmaması piyada keçidində dayanma qaydalarının pozulmasına görə məsuliyyətin də olmadığı anlamına gəlmir.

Beləliklə, piyada keçidində piyadaya yol vermək məqsədilə avtomobili saxlayan sürücünün qəza işıqlarını yandırması məcburi deyil. Bu zaman əyləc işıqları avtomobilin dayandığını arxadan gələn sürücülərə bildirmək üçün nəzərdə tutulub. Sürücülər isə əsas diqqəti əlavə işıq siqnallarına deyil, piyadaların təhlükəsizliyinə, düzgün dayanma qaydalarına və digər hərəkət iştirakçılarının xəbərdar edilməsinə yönəltməlidirlər. Unutmaq olmaz ki, yollarda təhlükəsizliyin təmin olunması yalnız qanunun tələblərinə əməl etməklə deyil, həm də sürücülərin məsuliyyətli və diqqətli davranışı ilə mümkündür.