Syeranevada : Bir mənzilə sığan həyat Kinoseans

Tanınmış rumın rejissoru Kristi Puyunun 2016-cı ildə ekranlaşdırdığı "Syeranevada" ("Sieranevada") filmi həm tənqidçilər, həm də kino mütəxəssisləri tərəfindən son illərin ən diqqətəlayiq ekran əsərlərindən biri kimi qiymətləndirilib. Film təkcə bir ailənin hekayəsini danışmır, həm də müasir Rumıniya cəmiyyətinin mənəvi, sosial və psixoloji mənzərəsini yaradan dərin bədii əsər kimi çıxış edir.

"Syeranevada" filminin dünya premyerası 2016-cı il mayın 12-də Kann Beynəlxalq Film Festivalının əsas müsabiqə proqramında keçirilib. Ekran əsəri festivalın ən nüfuzlu mükafatı olan "Qızıl Palma budağı" uğrunda mübarizə aparıb və beynəlxalq kino ictimaiyyətinin diqqətini cəlb edib. Sonradan film Rumıniya tərəfindən "Ən yaxşı xarici dildə film" nominasiyası üzrə Amerika Kino Akademiyasının "Oskar" mükafatına namizəd göstərilib.

"Syeranevada"nın süjeti ailə başçısının ölümündən qırx gün sonra keçirilən anım mərasimi ətrafında qurulub. Baş qəhrəman Lari atasının xatirəsinə həsr olunmuş mərasimdə iştirak etmək üçün qohumlarının yaşadığı mənzilə gəlir. Ənənəvi dini mərasim üçün toplaşan ailə üzvləri əvvəlcə adi məişət söhbətləri aparsalar da, zaman keçdikcə gizli qalmış problemlər üzə çıxmağa başlayır. Bir-birinə yaxın görünən insanlar arasında illərlə yığılıb qalmış narazılıqlar, qarşılıqlı ittihamlar və fikir ayrılıqları özünü göstərir.

Filmdə diqqəti cəlb edən əsas məqamlardan biri hadisələrin demək olar ki, hamısının bir mənzildə baş verməsidir. Rejissor məhdud məkan daxilində böyük sosial tablo yaratmağa nail olur. Kamera otaqlar arasında hərəkət etdikcə tamaşaçı ailənin müxtəlif üzvlərinin söhbətlərini dinləyir, onların xarakterlərini və dünyagörüşlərini daha yaxından tanıyır. Bu üsul ekran əsərinə sənədli filmə xas təbiilik qazandırır.

"Syeranevada"nın əsas mövzusu ailə olsa da, film əslində daha geniş problemlərə toxunur. Burada keçmişlə hesablaşma, kollektiv yaddaş, dini inanclar, siyasi baxışlar, ailədaxili münasibətlər, sevgi, xəyanət və insanın öz həqiqətini axtarması kimi məsələlər ön plana çıxır. Personajlar arasında gedən söhbətlərdə kommunizm dövrünün mirası, müasir siyasət, qloballaşma və hətta 11 sentyabr hadisələri ilə bağlı müxtəlif nəzəriyyələr müzakirə olunur. Bu dialoqlar vasitəsilə rejissor göstərir ki, müasir insanın dünyanı qavraması getdikcə daha mürəkkəb xarakter alır.

Filmdə əsas rolu canlandıran Mimi Brınesku obrazın daxili gərginliyini və emosional vəziyyətini böyük ustalıqla təqdim edir. Onun yaratdığı Lari obrazı ailə daxilində baş verən münaqişələrə neytral yanaşmağa çalışan, lakin öz daxili sualları ilə üz-üzə qalan bir insan təsiri bağışlayır. Dana Doqaru, Boqdan Dumitrake, Ana Çontea, Sorin Medeleni və Yudit State kimi aktyorlar da filmin uğurunda mühüm rol oynayıblar. Tənqidçilərin fikrincə, filmin əsas üstünlüklərindən biri məhz kollektiv aktyor oyununun yüksək səviyyədə qurulmasıdır.

"Syeranevada" nümayiş olunduqdan sonra bir sıra nüfuzlu mükafatlara layiq görülüb. Film Rumıniyanın Qopo Kino Mükafatlarında "Ən yaxşı film", "Ən yaxşı rejissor", "Ən yaxşı ssenari" və digər mühüm nominasiyalar üzrə qalib olub. Bundan əlavə, Çikaqo Beynəlxalq Film Festivalında "Qızıl Hüqo" mükafatı qazanmış və müxtəlif beynəlxalq festivallarda mükafatlar əldə edib.

Britaniyalı kino tənqidçisi Piter Bredşou "Syeranevada"nı insan münasibətlərinin mürəkkəbliyini və ailə institutunun ziddiyyətlərini ustalıqla araşdıran ekran əsəri adlandırıb. Fransanın nüfuzlu "Le Mond" qəzeti isə filmi gündəlik həyatın poetikasını yaradan və insan xarakterlərini son dərəcə dəqiq təsvir edən sənət nümunəsi kimi xarakterizə edib. Bir çox beynəlxalq kino nəşrləri "Syeranevada"nı XXI əsr Avropa kinosunun ən mühüm ailə dramlarından biri hesab edirlər.

"Syeranevada" həm də ölüm və yaddaş haqqında düşüncələr filmidir. Mərhum ailə başçısı ekran əsərində görünməsə də, onun varlığı bütün hadisələrin mərkəzində hiss olunur. Ailə üzvlərinin hər biri onu fərqli şəkildə xatırlayır və bu fərqli xatirələr bir daha göstərir ki, insanın həyatı və şəxsiyyəti haqqında vahid həqiqət mövcud deyil. Hər kəs öz yaddaşının yaratdığı həqiqətlə yaşayır.

https://youtu.be/HLe3iFN9XGo?si=Xz7gM-hzgb_M7hIk

https://webteizle.info/izle/altyazi/sieranevada

https://youtu.be/-7QovUCdWpE?si=bY49TCEecnoZdNnz

"525"