Tarixi seçimin siyasi məsuliyyəti ŞƏRH

Azərbaycanın müasir tarixində 3 oktyabr 1993-cü il yalnız prezident seçkilərinin keçirildiyi tarix kimi deyil, müstəqil dövlətin gələcək siyasi kursunun müəyyənləşdiyi mühüm mərhələ kimi yadda qalıb. Həmin dövrdə Azərbaycanın qarşısında duran məsələ təkcə hakimiyyətin formalaşdırılması deyildi. Əsas məsələ müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş dövlətin idarəçilik imkanlarını qorumaq, siyasi institutları möhkəmləndirmək və ölkənin gələcək inkişafı üçün dayanıqlı istiqamət müəyyən etmək idi.

Müstəqilliyin ilk illərində ölkənin üzləşdiyi mürəkkəb vəziyyət bu vəzifələri daha da çətinləşdirirdi. Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü, daxili siyasi qarşıdurmalar və iqtisadi tənəzzül dövlətin idarəçilik imkanlarına ciddi təsir göstərirdi. Rəsmi tarixi materiallarda da həmin dövrün mürəkkəb siyasi və sosial-iqtisadi şəraitlə xarakterizə olunduğu qeyd edilir. 1993-cü ildə Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışından sonra isə dövlət idarəçiliyinin və təhlükəsizlik sisteminin möhkəmləndirilməsi istiqamətində yeni mərhələ başladı.

İyunun 15-də Heydər Əliyevin Ali Sovetin sədri seçilməsi və iyunun 23-də prezident səlahiyyətlərinin ona həvalə olunması bu prosesin mühüm siyasi mərhələləri idi. Oktyabrın 3-də keçirilən prezident seçkilərində onun dövlət başçısı seçilməsi isə siyasi hakimiyyətin legitim əsasda formalaşmasını təmin edən növbəti mərhələ oldu.

Bu hadisənin siyasi əhəmiyyətini yalnız seçkinin nəticəsi ilə ölçmək kifayət deyil. Əsl məsələ ondan ibarət idi ki, dövlət qarşısında duran problemlərin həlli üçün idarəçilikdə ardıcıllıq, siyasi iradə və uzunmüddətli strategiya formalaşdırılmalı idi. Dövlətçilik də məhz belə məqamlarda öz real məzmununu göstərir: böhran şəraitində qərar qəbul etmək, institutları işlək vəziyyətə gətirmək və dövlətin gələcək inkişafını təsadüfi proseslərdən asılı vəziyyətdə qoymamaq.

Heydər Əliyevin prezidentliyi dövründə dövlət quruculuğunun hüquqi və institusional əsaslarının möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı. 1995-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının qəbul edilməsi müstəqil dövlətin hüquqi sisteminin əsas çərçivəsini müəyyənləşdirdi. Eyni dövrdə iqtisadi siyasətin yeni əsaslar üzərində qurulması, beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi və ölkənin təhlükəsizlik imkanlarının gücləndirilməsi dövlət strategiyasının mühüm istiqamətlərinə çevrildi.

Burada mühüm bir məqam diqqət çəkir: dövlətçilik yalnız tarixi hadisələrin məcmusu deyil, həm də siyasi qərarların zamanla institusional nəticələrə çevrilməsi prosesidir. 1993-cü ildən sonrakı mərhələyə bu baxımdan yanaşdıqda 3 oktyabrın əhəmiyyəti daha aydın görünür. Həmin tarix dövlət idarəçiliyində sabitlik, hüquqi dövlət quruculuğu və uzunmüddətli inkişaf strategiyasının formalaşdırılması ilə bağlı proseslərin siyasi əsaslarından biri kimi çıxış etdi.

Sonrakı illərdə bu dövlətçilik xəttinin davam etdirilməsi Azərbaycanın siyasi tarixinin ayrıca mərhələsini formalaşdırdı. Prezident İlham Əliyevin çıxışlarında da 1993–2003-cü illər dövlətçiliyin əsaslarının möhkəmləndirildiyi, siyasi sabitliyin təmin olunduğu və inkişaf üçün zəruri zəmin yaradıldığı dövr kimi xarakterizə edilir.

Bu baxımdan 3 oktyabr 1993-cü ilin tarixi mənası keçmişdə qalan bir siyasi hadisə ilə məhdudlaşmır. Onun əhəmiyyəti dövlətin hansı prinsiplər üzərində qurulmasının, siyasi idarəçiliyin hansı istiqamətdə inkişaf etməsinin və müstəqilliyin necə möhkəmləndirilməsinin müəyyənləşdirildiyi tarixi mərhələ ilə bağlıdır.

Tarix göstərir ki, dövlətin taleyində müəyyən tarixlər yalnız təqvimdə yer almır. Onlar siyasi qərarların, institusional dəyişikliklərin və gələcək nəsillərə ötürülən dövlətçilik ənənəsinin başlanğıc nöqtəsinə çevrilir. 3 oktyabr 1993-cü il də Azərbaycan üçün belə tarixlərdən biridir.

Aidə İsgəndərli

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının gənc fəalı