TƏBİB lə bağlı qərar büdcəyə necə təsir edəcək Qənaət, yoxsa əlavə xərc?

Xəbər verdiyimiz kimi, Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyi (TƏBİB) Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyinə verilib. 

Bu dəyişiklik dövlət qurumlarının idarəetmə strukturunda aparılan islahatların büdcə xərclərinə təsiri məsələsini yenidən gündəmə gətirib.

Mövzu ilə bağlı AZXEBER.COM-a danışan Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib ki, dövlət qurumlarının birləşdirilməsi büdcəyə qənaət baxımından müəyyən üstünlüklər yarada bilər:

"Dövlət qurumlarının birləşdirilməsi büdcəyə ilk növbədə inzibati xərclərin azaldılması, idarəetmənin sadələşdirilməsi və eyni funksiyaları yerinə yetirən strukturların təkrarlanmasının qarşısının alınması baxımından fayda verə bilər. Lakin burada əsas məsələ qurumların sayının azaldılması deyil, dövlət vəsaitinin daha səmərəli xərclənməsidir.

Məsələn, iki qurumun birləşdirilməsi nəticəsində rəhbər vəzifələrin, inzibati aparatın, təsərrüfat xərclərinin və bəzi texniki xidmətlərin optimallaşdırılması mümkündür. Eyni zamanda, satınalmaların mərkəzləşdirilməsi və resurslardan birgə istifadə büdcə vəsaitinə qənaət yarada bilər. Amma birləşmə zamanı yeni idarəetmə strukturlarının yaradılması, işçilərin köçürülməsi, informasiya sistemlərinin uyğunlaşdırılması və digər keçid xərcləri də yarana bilər”.

İqtisadçı qeyd edib ki, TƏBİB-in Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyinə verilməsi avtomatik olaraq büdcəyə qənaət edilməsi demək deyil:

"Bu qərarın özü hələ büdcəyə konkret məbləğdə qənaət ediləcəyi demək deyil. Əsas nəticəni qiymətləndirmək üçün bir neçə göstəriciyə baxmaq lazımdır: inzibati aparatın saxlanma xərcləri nə qədər azalacaq, rəhbər vəzifələrin və funksiyaların təkrarlanması aradan qalxacaqmı, satınalmalarda qənaət əldə ediləcəkmi və tibbi xidmətlərin keyfiyyəti yüksələcəkmi? Əgər bu göstəricilər üzrə ölçülə bilən nəticə yoxdursa, struktur dəyişikliyinin iqtisadi səmərəsini müəyyənləşdirmək çətin olacaq.

Digər tərəfdən, dövlət qurumlarının birləşdirilməsini yalnız xərclərin azaldılması kimi qiymətləndirmək də düzgün deyil. Bəzən məqsəd səlahiyyətləri vahid mərkəzdə toplamaq, qərarların qəbulunu sürətləndirmək və məsuliyyəti dəqiqləşdirmək olur. TƏBİB nümunəsində idarəetmənin daha koordinasiyalı qurulması səhiyyə xidmətlərinin təşkilinə müsbət təsir göstərə bilər”.

Akif Nəsirli vurğulayıb ki, belə dəyişikliklərin iqtisadi səmərəsini müəyyənləşdirmək üçün şəffaf hesabatlılıq təmin edilməlidir:

"Məncə, burada əsas tələb şəffaflıqdır. Hökumət belə birləşmədən əvvəl və sonra qurumların saxlanma xərclərini, ştat vahidlərini və əldə edilən qənaəti müqayisə edən hesabat təqdim etməlidir. Eyni zamanda, keçid xərcləri də nəzərə alınmalıdır.

Yəni dövlət qurumlarının birləşdirilməsi öz-özlüyündə büdcəyə qənaət demək deyil. Qənaət yalnız təkrarlanan funksiyalar və xərclər real olaraq azaldıqda yaranır. Əgər sadəcə tabelik dəyişir, amma ştatlar, xərclər və idarəetmə mexanizmləri olduğu kimi qalırsa, büdcə baxımından ciddi iqtisadi effekt əldə olunmaya bilər. Əsl uğur dövlətin daha az vəsaitlə daha keyfiyyətli xidmət göstərməsidir”.

Fəridə Əsədzadə