Icma.az
close
up
RU
Təhsildə rəqabət keyfiyyəti yaxşılaşdırar, dövlətin maliyyə yükünü azaldar Deputat

Təhsildə rəqabət keyfiyyəti yaxşılaşdırar, dövlətin maliyyə yükünü azaldar Deputat

Icma.az bildirir, Olke.az portalına istinadən.

"Təhsilə ayrılan vəsait dövlət büdcəsinin təxminən 12 faizini təşkil edir və bu göstərici beynəlxalq təcrübə ilə müqayisədə yaxşı göstərici hesab edilir.  Müqayisə üçün qeyd edim ki, dünya üzrə orta göstərici 10 faiz, postsovet ölkələrində isə təxminən 9 faiz civarındadır. ÜDM-in 3,7 faizinin təhsilə yönəldilməsi də dünya ortalamasından artıqdır".

Ölkə.az xəbər verir ki, bunu deputat Mehriban Vəliyeva parlamentdə 2026-cı il büdcə zərfinin müzakirəsi zamanı deyib.

Təhsil sahəsinin strateji istiqamətlər üzrə təkliflərini səsləndirən deputat bildirib ki, müəllimlərin sertifikatlaşdırılması məsələsidir. "Təhsildə ən genişmiqyaslı islahat  olan müəllimlərin sertifikatlaşdırılması prosesinin I mərhələsi 2026-cı ildə tamamlanır. II mərhələ üçün yeni meyarlar daha çox nəticəyə, pedaqoji takta əsaslansa, praktik fəaliyyəti canlandıra və stimullaşdıra bilər.  Əməkhaqqına əlavənin də bölgüsünə bu baxımdan yenidən baxılması da yaxşı olardı.

Təhsilin İnkişafı üzrə Dövlət Strategiyasında  5 əsas strateji istiqamətlərdən ikisini xüsusi qeyd etmək istərdim: Nəticələrə görə cavabdeh, şəffaf və səmərəli tənzimləmə mexanizmlərinə malik, dövlət-ictimai xarakterli və dövlət-biznes partnyorluğuna əsaslanan təhsildə yeni idarəetmə sisteminin formalaşdırılması.

Təhsilin dayanıqlı və müxtəlif mənbələrdən istifadə olunmaqla yeni maliyyələşdirmə mexanizminin yaradılması.

Bu baxımdan ümumtəhsil müəssisələrində yeni  pilot layihə olan adambaşına maliyyələşmə mexanizminə keçid-  hazırda 100 məktəbdə pilot maliyyələşmə modelinin sınaqdan keçirilməsi nəzərdə tutulur ki, bu da  təqdirəlayiqdir. Bu yanaşma resursların şəffaf paylanmasına, məktəblərin muxtariyyətinin və məsuliyyətinin artırılmasına, resursların səmərəli istifadəsinə şərait yaradır və sərfəli qərarverməni təşviq edir",- o qeyd edib. 
 O əlavə edib ki,  bu keçid həm ciddi hazırlıq, həm də yeni idarəetmə yanaşması tələb edən prosesdir:

 "Məsələn: əməkhaqqı, personal xərclərinin payı yüksəkdikcə, yalnız adambaşına vəsaitlə  problemlərin həll olunması mümkün olmaya bilər.  Deməli, əlavə, alternativ  mexanizmlərin də işlənməsi və təklif olunması,  kiçik məktəblərə əlavə kompensasiya mexanizmləri də nəzərdə tutulması məqsədəmüvafiqdir. 

Bu çərçivədə  dövlət–özəl tərəfdaşlığı mexanizmlərinin tətbiqi kimi təklifi diqqətinizə çatdırmaq  istərdim. Məktəbəqədər təhsildə dövlət-özəl tərəfdaşlığı tətbiq olunmağa başlanıb. Bu sahə üçün effektivdir. Həm məktəbəqədər təhsilin əhatə dairəsinin genişlənməsinə, özəl sektorun inkişafına və məşğulluq məsələlərinin həllinə dəstək verir. Özəl ümumtəhsil müəssisələrində də bu mexanizm işlənə bilər.

Özəl ümumi təhsil müəssisələrinin illik ödənişi bəzən mübahisə predmeti olur.  Əgər özəl ümumtəhsil müəssisələri üçün keyfiyyət meyarları və ona  uyğun reytinq sistemi formalaşdırılsa,  illik təhsil ödənişlərinin müəyyənləşdirilməsi aydın olar, həm təhsilin keyfiyyətinə nəzarət güclənər, həm də vətəndaşlar üçün daha şəffaf seçim imkanı yaranar. 
Bundan başqa, icbari təhsil üçün hər bir vətəndaşa adambaşına ayrılan büdcə vəsaitinin dövlətin müəyyən etdiyi çərçivədə özəl və ya bələdiyyə təhsil müəssisələrinə yönəldilməsi mexanizmi yaradılsa,  təhsildə rəqabət və keyfiyyət mühitini yaxşılaşdırar, eyni zamanda dövlətin maliyyə yükünü də qismən azalda bilər".

Peşə təhsili ilə bağlı təklifini səsləndirən deputat bildirib ki, bu istiqamətdə yeni peşələr,  yeni qurulmuş müəssisələr, dual proqramın tətbiqi uğurlu nəticələrdir: " Lakin biz bu istiqamətdə daha praktik, dual modelə əsaslanan yanaşmanı genişləndirə bilərik. Yəni dual təhsil sistemi üçün mexanizmlərin işlənməsi və normativ-hüquqi bazanın formalaşdırılması bu sahədə özəl sektorun da iştirakını təşviq edə bilər. Məqsəd peşə təhsilinin həm dövlət, həm də qeyri-dövlət sektorları tərəfindən dəstəklənməsi, müəssisələrin peşə sahəsinə marağının artırılması, tərəfdaşlıq zəminində iş yerlərində praktik təcrübə və təlim imkanlarının yaradılması üçün işlək mexanizmlərin qurulmasıdır. Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda regionun sosial-iqtisadi imkanlarına uyğun peşə təhsili şəbəkəsinin planlaşdırılması təqdirəlayiqdir. 
Peşə təhsilinə ayrılan büdcənin  bu sahədə islahatların dərinləşdirilməsi, gələcəyin əmək bazarı üçün möhkəm baza formalaşdırması imkanları ilə yanaşı, sahəyə qeyri dövlət sektorlarının da cəlbi dövlətin maliyyə yükünü yüngülləşdirə bilər, həm də sahənin inkişafına dəstək ola bilər. Bu kontekstdə Sumqayıtın peşə təhsili infrastrukturu və məzmununu xüsusi diqqətə çatdırmaq istərdim. Sənaye şəhəri olan Sumqayıtda iki böyük sənaye parkı fəaliyyət göstərir və bu baxımdan orada peşə təhsilinin inkişafı strateji əhəmiyyət daşıyır".
 O əlavə edib ki,  bu mexanizmlərin tətbiqi həm dövlət vəsaitlərinin səmərəli istifadəsini, həm də əmək bazarının real tələblərinə cavab verən kadr hazırlığını təmin edəcək:

 "Bunun üçün sənaye parkları ilə əməkdaşlıq müqavilələri, praktik təlim kvotaları, müəssisələr üçün vergi güzəştləri və təlim subsidiyalarından istifadə mexanizmləri işlənə bilər.
 Elm–təhsil–sənaye tərəfdaşlığı modeli artıq ölkə Prezidenti tərəfindən müəyyənləşdirilmiş strateji istiqamətdir. Bu modelin uğurlu tətbiqi üçün biz qanunvericilik səviyyəsində normativ-hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsinə və sahənin uğurlu inkişafına nail ola biləcəyik. 
Ümumiyyətlə, təhsilin pillə və səviyyələrinə yenidən baxılması, peşə və ixtisaslara uyğun  yenilənməsi məsələsi də  müzakirə obyekti ola bilər. 

Sonda demək istəyirəm ki, 2026-cı il təhsil büdcəsi təkcə bir xərclər smetası deyil, bu, Azərbaycanın gələcəyinə, elmə, bilik və insan kapitalına yönəlmiş strateji investisiyadır. Bu investisiyanın düzgün idarə olunması ölkəmizin sabahını müəyyənləşdirəcək".

Mürtəza

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:212
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 13 Noyabr 2025 16:20 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see300

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see297

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see292

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see275

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see274

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see268

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see266

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see247

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see232

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see216

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see215

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see213

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see209

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see203

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see199

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see192

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see188

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see187

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri