Təkzib təhrifə aydınlıq gətirir

“The Guardian” ölkəmizin mövqeyini dərc etməklə yanlışlığı etiraf etdi

“The Guardian” qəzeti mübahisəli mövzu üzrə Azərbaycanın mövqeyini dərc edib. “The Black Garden” sənədli filminə həsr etdiyi resenziyada yol verdiyi yanlışları, qismən aradan qaldırıb. Azərbaycanın Londondakı səfirliyinin müşaviri Günel Səlimovanın bu resenziya barədə tənqidi qeydləri qəzetin auditoriyasına çatdırılıb. Bu, Azərbaycanla bağlı məsələlərdə “The Guardian”ın indiyədək nümayiş etdirdiyi yanaşma fonunda diqqətçəkən hadisədir.

Məlumat üçün qeyd edək ki, Böyük Britaniyada mənzillənən “The Guardian” qəzeti avqustun 31-də “The Black Garden” sənədli filminə həsr olunmuş resenziya dərc edib. Ermənistan əsilli rejissor Aleksis Pazumyanın çəkdiyi filmdən bəhs edən yazıda keçmiş Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin tarixi və mahiyyəti təhrif olunub. Qarabağda baş vermiş hadisələr əsasən erməni narrativi əsasında təqdim edilib. Xüsusilə diqqətçəkən məqam ondan ibarətdir ki, müəllif film haqqında resenziya ilə kifayətlənməyib. Münaqişənin tarixi ilə bağlı mübahisəli və birtərəfli fikirləri fakt kimi təqdim edib. Yazıda Azərbaycanın yaşadığı humanitar faciələrə, işğal nəticəsində yüz minlərlə insanın doğma yurdlarından didərgin salınmasına isə yer verilməyib.

Bu yanaşma Azərbaycan ictimaiyyətində geniş etiraz doğurdu. Məsələyə dövlət qurumları, ictimaiyyət nümayəndələri, ekspertlər və tədqiqatçılar münasibət bildirdilər. Etirazların əsas motivi bu idi ki, beynəlxalq nüfuza malik media orqanı keçmiş Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi kimi mürəkkəb bir mövzunu yalnız bir tərəfin narrativi əsasında təqdim edə bilməz. Belə bir resenziyanın Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh gündəliyinin aktuallaşdığı, qarşılıqlı etimadın formalaşdığı bir dövrdə dərc olunması isə əlavə suallar doğurur.

Azərbaycanın Londondakı səfirliyinin müşaviri Günel Səlimova bu kontekstdə “The Guardian”a müraciət edib. Müraciətdə filmin və onun haqqında yazılmış resenziyanın keçmiş münaqişəni birtərəfli prizmadan təqdim etdiyi bildirilib. Münaqişə nəticəsində, təxminən, 4 min azərbaycanlının itkin düşməsi, bir milyona yaxın azərbaycanlının qaçqın və məcburi köçkünə çevrilməsi, habelə mina təhlükəsinin bu gün də davam etməsi diqqətə çatdırılıb.

“The Guardian”ın Azərbaycan tərəfinin müraciətini öz səhifələrində dərc etməsi ilk baxışdan jurnalistika proseduru kimi görünə bilər. Əslində, peşəkar jurnalistikanın prinsiplərindən biri də budur. Media orqanı hər hansı faktı yanlış təqdim etdikdə və ya dərc etdiyi materialla bağlı əsaslandırılmış etiraz yarandıqda, qarşı tərəfin mövqeyinin dərcinə imkan yaratmalıdır. Zəruri hallarda səhv düzəldilməli, oxucu daha dəqiq məlumatla təmin olunmalıdır. Bu, sadəcə etik norma deyil, həm də media subyektinin öz auditoriyası qarşısında peşəkar məsuliyyətidir.

Lakin Azərbaycanla bağlı məsələlərdə “The Guardian”ın heç də həmişə bu prinsipə əməl etmədiyi görünür. Qəzetdə uzun illər ərzində Azərbaycanla bağlı birtərəfli, mübahisəli materiallar dərc olunub. Azərbaycan tərəfindən bu materiallara qarşı sistemli etirazlar və təkidli müraciətlər edilsə də, qəzet çox vaxt öz mövqeyini dəyişməyib. Bu baxımdan indiki hadisəyə sıradan redaksiya proseduru kimi yanaşmaq doğru olmaz.

G.Səlimovanın “The Guardian”a ünvanladığı müraciətin qəzet tərəfindən dərc edilməsi təqdirəlayiq hadisədir. Qəzet Azərbaycan tərəfinin əsaslandırılmış mövqeyini birbaşa öz auditoriyasına çatdırmaq üçün şərait yaradıb. Beləliklə, oxucu yalnız sənədli filmin və onun resenziyasının yaratdığı birtərəfli təsəvvürlə kifayətlənməyib, Azərbaycan tərəfinin mövqeyini də öyrənmək imkanı qazanıb. Müraciətdə Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazilərinin işğalı ilə bağlı tarixi həqiqətlər, Azərbaycanın üzləşdiyi humanitar itkilər və hazırkı sülh prosesinin əhəmiyyəti diqqətə çatdırılıb.

Beynəlxalq media ilə münasibətlərdə məqsəd tənqidi fikri susdurmaq deyil. Məqsəd birtərəfli yanaşmanın qarşısında faktlara əsaslanan mövqenin də eşidilməsinə nail olmaqdır. “The Guardian”ın Azərbaycan tərəfinin müraciətini dərc etməsi bu baxımdan mühüm və müsbət addımdır.

Bu hadisə Azərbaycana qarşı qərəzli informasiya kampaniyalarına cavab strategiyası baxımından da vacib nümunədir. Mübarizə yalnız etiraz bəyanatları ilə məhdudlaşmamalıdır. Həmin narrativlərin yayıldığı informasiya məkanında faktlara əsaslanan mövqenin səsləndirilməsi təmin edilməlidir. Azərbaycan dövlət qurumlarının, vətəndaş cəmiyyəti institutlarının etirazları Londondakı diplomatik nümayəndəliyin addımları ilə bütövləşdi və nəticə verdi. “The Guardian”ın Azərbaycan tərəfinin mövqeyini öz səhifələrində dərc etməsi göstərdi ki, sistemli və əsaslandırılmış fəaliyyət ciddi uğur gətirir.

Müşfiq ƏLƏSGƏRLİ,
XQ-nin media eksperti