Terrorun və çevrilişlərin maliyyələşdirilməsi...

USAID-in xarici ölkələrdəki fəaliyyəti araşdırılır

USAID-in layihələrinin dayandırılmasının ardından başlanan proses davam etməkdədir. Artıq ABŞ hakimiyyəti açıq kontekstdə qurumun qanunsuz əməlləri ilə bağlı çıxışlar edir, açıqlamalar verirlər. ABŞ dövlət katibi Marko Rubio USAID-in fəaliyyətindən narahat olduqlarını, onların müstəqil şəkildə fəaliyyət göstərən qeyri-hökumət təşkilatı olmadıqlarını vurğulayıb. Dövlət katibi sözügedən təşkilatın xalqın vergiləri hesabına əldə etdiyi gəlirlə kimləri maliyyələşdirdiklərini, nə qədər vəsait ayırdıqlarını, podratçılarının kim olduğunu gizlətdiklərini bildirib.

Qeyd edək ki, bir müddət öncə Azərbaycan USAID-in ölkədə fəaliyyət göstərməsi üçün hüquqi əsası olmadığı və fəaliyyətini dayandırması barədə bildirişi ABŞ tərəfinə rəsmən göndərib. Bəzi KİV orqanları USAID-in Azərbaycandakı fəaliyyətini dayandırıb-dayandırmamasını öyrənmək üçün təşkilatın ofisində olublar - bildirilib ki, bir aydır ofisə USAID-in əməkdaşlarından heç kim gəlmir.

Pauerin sərvəti 23,3 milyon dollar artıb

Qurumun baş inspektoru isə dərc olunan tənqidi hesabatın ardından vəzifəsindən azad edilib. CNN-in məlumatına görə, hesabatda Tramp administrasiyasının USAID  işçilərinin sayını kəskin şəkildə azaltmasının mənfi nəticələri ətraflı təsvir olunub. Bununla belə, agentliyin keçmiş baş inspektoru Pol Martinin aldığı işdən çıxarılma məktubunda onun vəzifədən azad edilməsinin səbəbi açıqlanmayıb. Qeyd edək ki, USAID tərəfindən maliyyələşdirilən layihələr açıqlanıb və bəlli olub ki, qurum xüsusilə transgender təbliğatına və terrora yönəlik fəaliyyətə maliyyə istiqamətləndirib.

Bu arada USAID-in sabiq rəhbəri Samanta Pauerin sərvəti açıqlanıb. Bildirilib ki, Pauer öz pullarını son üç ildə 23,3 milyon dollar artırıb. Bunu “X” səhifəsində sahibkar Mario Nafal bildirib - o, həmçinin qurum rəhbərinin maaşının ildə 180 min dollar olduğunu deyib. Qeyd edək ki, 2024-cü maliyyə ilində USAID layihələri üçün 36 milyard dollara yaxın vəsait ayrılıb. Son 9 ildə isə ümumilikdə USAID xətti ilə 335 milyard dollar xərclənib.

USAID-in ardınca...

Qeyd edək ki, USAID ilə başlanan prosesin davamınıın da olacağı gözlənilir. Belə ki, bir müddət əvvəl Tramp komandasının ən fəal üzvü sayılan İlon Mask ABŞ-ın “Azadlıq radiosu” və “Amerikanın səsi” radiostansiyalarını bağlamalı olduğunu demişdi - Mask bu media orqanlarına heç kimin qulaq asmadığını və onların fəaliyyətinə ildə təxminən 1 milyard dollar xərcləndiyini bildirmişdi. “Bəli, onları bağlayın. Boğucu bürokratiya xaric olmaqla Avropa indi azaddır. Artıq heç kim onlara qulaq asmır”, - deyə o qeyd etmişdi.  Xatırladaq ki, “Azadlıq radiosu” və “Amerikanın səsi” bir sıra digər media orqanları kimi ABŞ hökuməti tərəfindən maliyyələşdirilir və ABŞ Qlobal Media Agentliyi tərəfindən idarə olunur.  Bu mənada yeni mərhələdə onların da maliyyəsi dayandırıla bilər. Tramp  administrasiyası “The New York Times”, “NBC News”, “NPR” və “Politico”ya xəbərdarlıq edib - fevralın 14-dək Pentaqondakı ofislər boşaldılmalıdır, onların yerini isə mühafizəkar və ifrat sağçı nəşrlər tutmalıdır: “The Times”, “One America News”, “Breitbart News” və “HuffPost”. Bir müddət öncə ABŞ-ın keçmiş milli kəşfiyyat “şefi” Rik Qrenell də “Amerikanın səsi” və “Azadlıq Radiosu”nun qərəzli olduğunu bildirmiş, bu media platformalarının radikal solçuların meydanına çevrildiyini iddia etmişdi.

Qeyd edək ki, bəzi siyasi ekspertlər USAID-in ardınca bu informasiya vasitələrinin də fəaliyyətinin dayandırılmasını dünyada rəngli inqilablar dövrünün başa çatması kimi dəyərləndirirlər.

USAID hansı ölkələrdə inqilablar planlaşdırıb?

Ortadakı iddialar isə öz təsdiqini tapmaqdadır - belə ki, USAID-in xarici ölkələrdə rəngli inqilabları, çevrilişləri maliyyələşdirməsi ilə bağlı xəbərlər ard-arda yayılmaqdadır. Məsələn, Serbiya Prezidenti Aleksandar Vuçiç xarici ölkələrin onu vəzifəsindən uzaqlaşdırmaq üçün təxminən 3 milyard avro ayırdığını bildirib. “Mənim devrilməyimə nə qədər pul qoyulduğunu öyrənəndə, həqiqətən heyrətləndim. Son 10 ildə xaricdən 1,5 milyard qoyulduğunu düşünürdüm. Hesablamağa başlayanda isə 3 milyard avro alındı”.

Vuçiç əlavə edib ki, Serbiyada “sülh aksiyaları”nı maliyyələşdirən təşkilatlar arasında USAID-in qrant ayırdığı fond da olub. “Məsələn, “Trag” adlı fond 28 milyon avro alıb, siz heç onun haqqında eşitmisiniz?”, - deyə Vuçiç bildirib.

Slovakiyanın baş naziri Robert Fitso isə İlon Maska məktub göndərərək, USAID-in “ləğv edilməsi”nə görə təşəkkürünü bildirib. Slovakiya hökumətinin başçısı bu addımın vacibliyini qeyd edib və milyarderdən “faydalı” təşəbbüsləri, onun fikrincə, ölkənin daxili proseslərinə kobud müdaxilə təşkil edən təşəbbüslərdən ayırmağa kömək etməsini istəyib.

USAID-in “qara” fəaliyyəti ilə bağlı Venesualadan da mühüm xəbərlər yayılmaqdadır. Belə ki, sağçı müxalifət USAID-dən aldığı maliyyə vəsaitlərindən Venesuela hökumətinə qarşı çevriliş cəhdi üçün istifadə edib. Bu barədə Bolivar Respublikasının baş prokuroru Tarek Vilyam Saab “Cable a Tierra” radiosuna müsahibəsində bildirib. “Venesuelanın USAID-dən pul alan sağçı ekstremistləri qanuni hökuməti devirmək məqsədilə bu vəsaitlərdən istifadə etdiklərinə görə istintaq altındadırlar”, - deyə Saab qeyd edib.

O bildirib ki, hazırda özünü prezident elan etmiş Xuan Quaydonun qondarma müvəqqəti hökumətinin USAID vəsaitlərindən qanunsuz istifadəyə imkan verən korrupsiya əməlləri ilə bağlı araşdırmalar aparılır. Saab həmçinin qeyd edib ki, 2023-cü ildə “Interpol”a Quaydo və onun əlaltılarının “aktivlərin oğurlanması, hakimiyyətin qəsb edilməsi, sui-qəsd, terror aktlarına yardım, xəyanət” ittihamları ilə həbs edilməsi və Venesuela ədalət mühakiməsinə təhvil verilməsi üçün sorğu göndərilib.

Terrorun maliyyələşdirilməsi

Əsas məsələlərdən biri isə USAID-in terror qrupları ilə sıx əlaqələridir.  Qeyd edək ki, Ağ Evin dərc olunan USAID tərəfindən maliyyələşdirilən bəzi layihələrinin siyahısında məhz terrorçulara istiqamətlənən “xərclər” yer alıb. Məsələn, Əfqanıstanda suvarma kanallarının yaradılması və gübrə alınması məsələsinə ayrılan pulların daha çox narkotik istehsalına yardım etməsi heç kimdə şübhə oyatmır. Eləcə də “Əl-Qaidə” üzvləri üçün 100 min porsiya yemək təmin edilməsinə ayrılan pullar birmənalı qarşılana bilməz.

Son məlumata görə isə, USAID tərəfindən göndərilən humanitar yardım Livanda “Hizbullah”ın silah anbarında tapılıb. “The New York Post” İsrail ordusunun ehtiyatda olan hərbi qulluqçusuna istinadən məlumat verib. Bundan başqa, USAID “Əl-Qaidə”nin gələcək liderini maliyyələşdirməkdə şübhəli bilinir.

Kanadalı jurnalist Ketrin Herric “X” sosial şəbəkəsində ABŞ Beynəlxalq İnkişaf Agentliyinin “Əl-Qaidə”nin gələcək lideri Ənvər əl-Avlakinin kollec təhsili üçün tam şəkildə ödədiyi ödəniş qaiməsinin fotoşəklini yayıb. Qeyd olunur ki, həmin şəxs ABŞ kəşfiyyat orqanları tərəfindən 2001-ci il sentyabrın 11-də törədilən terror aktlarında, eləcə də 2000-ci illərin ikinci yarısında bir sıra hücumlarda iştirakda şübhəli bilinirdi. Terrorçu 2011-ci il sentyabrın 30-da Yəməndə ABŞ-ın pilotsuz uçuş aparatının endirdiyi zərbə nəticəsində öldürülüb.

P.İSMAYILOV