Tiktok və efir məzmunu uşaqların mənəvi sərhədlərini pozur Psixoloq

Aytən Ələkbərzadə: “Uşaqları sosial şəbəkələrin kontent obyektinə çevirmək ən böyük təhlükədir”

“Valideynlərin ən yanlış davranışlarından biri uşaqların mənəvi inkişafına yön vermək əvəzinə, onları cəmiyyətin təsirinə buraxmaqdır”. 

Bu sözləri Sherg.az-a açıqlamasında psixoloq Aytən Ələkbərzadə deyib. Onun sözlərinə görə, uşaqların bu cür yetişməsində, yaşından böyük davranmasında onların izlədikləri efir məzmunlarının, sosial şəbəkə trendlərinin rolu danılmazdır: “Azyaşlı məktəb uşaqları ailələri ilə birlikdə oturub yaşlarına uyğun olmayan verilişlərə baxırlar. Hətta tiktokda və digər platformalarda gördüklərini təqlid edir, lağ-lağı tonunda videolar çəkib paylaşırlar. 

Bu, təkcə sadə bir əyləncə deyil, bu, uşağın düşüncə tərzinin təhrif olunmasına, erkən yaşda mənəvi sərhədlərin pozulmasına gətirib çıxarır. Uşaqların düşüncələrinin vaxtından əvvəl “böyüməsi” onların saf duyğularını zədələyir, kin-küdurət, eqo və aqressiya kimi mənfi emosiyaların formalaşmasına şərait yaradır. Ən təhlükəlisi isə odur ki, sosial şəbəkələr və bəzi verilişlər uşaqları istismar alətinə çevirir. Uşaqlar “kontent” yaratmaq üçün özlərini və başqalarını məsxərəyə qoyur, kiminsə izlənmə və bəyəniş naminə vasitəsinə çevrilirlər. Bizim dövrümüzdə valideynlər “müəllimin nə dedi, odur” prinsipinə sadiq idilər. Müəllimin sözünü kəsmək, ona qarşı çıxmaq qəbahət sayılırdı. Bu gün isə vəziyyət tam fərqlidir. İndiki valideynlər, təəssüf ki, bəzən uşaqlarını “demaqoq” kimi yetişdirirlər. Əgər valideyn özü müəllimi sosial şəbəkələrdə təhqir edir, səs yazılarını paylaşır, televiziyada adını hallandırmaqla təhdid edirsə, həmin mühitdə böyüyən uşaqdan nə cəmiyyətə, nə məktəbə hörmət gözləmək olar”.

Psixoloq qeyd edib ki, bu gün bəzi sosial səhifələr məktəb və müəllimlə bağlı qalmaqalları reytinq mövzusuna çevirib, təhqir və ittihamları “maraqlı kontent” kimi təqdim edirlər: 

“Onları izləyən uşaqlar da həmin davranışları normal sayır. Müəllim bir az tələbkar olan kimi, onu gizlincə çəkib sosial şəbəkəyə yerləşdirir, reytinq üçün milli-mənəvi dəyərləri, hörməti, etik qaydaları ayaqlar altına atırlar. Uşaqların gələcəyini qorumaq üçün onları “məzmun obyekti” deyil, şəxsiyyət kimi yetişdirmək lazımdır. Valideynlər, müəllimlər və cəmiyyət bu məsələdə birgə məsuliyyət daşıyırlar. Əks halda, uşaqların təmiz düşüncələri sosial şəbəkə alətlərinə çevriləcək və biz gələcək nəsli öz əlimizlə dəyərlərdən uzaqlaşdıracağıq”.

Xatırladaq ki, bir müddət əvvəl Ucar rayonunda 5-ci sinif şagirdinin məktəbə qəbul edilməməsi ilə bağlı yayılan video ölkə ictimaiyyətində geniş rezonans doğurmuşdu. Yeni dərs ilində təhsildən kənarda qaldığını bildirən azyaşlı, videomüraciətində məktəb direktorunu rüşvət və korrupsiya hallarında ittiham etmişdi. Uşaq əvvəlcə kənd məktəbində oxuduğunu, lakin artıq rayon mərkəzinə köçdüyü üçün Cümhuriyyət məktəbində təhsilini davam etdirmək istədiyini, buna baxmayaraq, direktorun “sistem bağlanıb” kimi bəhanələrlə onu məktəbə qəbul etmədiyini demişdi. Hadisə ictimai qınağa səbəb olsa da, məsələ təkcə bir şagirdin təhsil hüququ ilə bağlı deyil, uşağın bu formada ictimai müstəviyə çıxarılması da ciddi narahatlıq doğurdu. Sosial şəbəkələrdə və ekspert dairələrində səslənən fikirlərdə bildirilib ki, azyaşlıları bu cür müraciətlərə alət etmək yolverilməzdir.