Toqquşma kursunda nəhəng aysberq: Pinqvinlər və suitilər təhlükədədir

Aysberq Antarktidadan şimala doğru gedir və vəhşi təbiətin sığınacağı olan Britaniyanın sərt Cənubi Corciya adasına doğru gedir. Burada aysberqin parçalanması və quruya düşməsi mümkündür. Hazırda adadan cəmi 280 kilometr məsafədədir.

Bizimyol.info “trthaber”ə istinadən xəbər verir ki, əvvəllər nəhəng aysberqlərin bölgəyə gəlməsi Cənubi Corciya sahillərində buzlaqlarla örtülmüş körfəzlərdə və çimərliklərdə çoxlu sayda quş və suitilərin aclıqdan ölməsinə səbəb olmuşdu.

“Aysberqlər təbii olaraq təhlükəlidir. Bu yalnız bizim üçün gəlsəydi, çox xoşbəxt olardım”, - deyə Cənubi Corciya hökumət gəmisi “Pharos”un kapitanı Saymon Uolles “BBC News”a bildirib. Alimlər, dənizçilər və balıqçılar peyk görüntüləri ilə bu nəhəng aysberqin hərəkətlərini yaxından izləyirlər.

"A23a" kimi tanınan bu aysberq dünyanın ən qədim aysberqlərindən biridir. O, 1986-cı ildə Antarktidadakı Filçner Buz Şelfindən qopub, lakin dənizin dibində ilişib qalıb və illər boyu okean burulğanında qalıb.

O, nəhayət dekabrda azad edilib və indi son səfərinə çıxıb. Antarktidanın şimalındakı isti sular 400 metrə (1300 fut) çatan nəhəng buz qayalarını əridir və zəiflədir.

Bir vaxtlar eni 3900 kvadrat kilometr olan "A23a", peyk görüntülərinə görə indi 3500 kvadrat kilometrə qədər kiçildiyi görünür. Bu, İngiltərədəki Kornuol qraflığının ölçüsünə bərabərdir. Böyük buz parçaları kənarlardan qoparaq suya düşür və buzlaq yavaş-yavaş parçalanır.

"A23a"nın nəhəng parçalara ayrılması an məsələsidir. Bu baş verərsə, nəhəng aysberqlər illərlə Cənubi Corciya ətrafına sürüklənə bilər.

Bu, Cənubi Corciya və Sandviç adalarını təhdid edən ilk nəhəng aysberq deyil. 2004-cü ildə "A38" adlı aysberq bölgəyə çatdı, quruya düşdü və pinqvin balalarının və suitilərin acından ölməsinə səbəb oldu.

Bu ərazi nadir kral pinqvinlərinin və milyonlarla suitilərin koloniyasının evidir. “Cənubi Corciya aysberqlərin tez-tez keçdiyi ərazidir. Buna görə də, həm balıqçılıq sənayesi, həm də vəhşi təbiət üçün təsirlər gözlənilməlidir. Lakin hər ikisi dəyişikliklərə uyğunlaşmaq qabiliyyətinə malikdir”, - deyə Cənubi Corciya hökumətinə məsləhət verən dəniz ekoloqu Mark Belçier bildirib.

Balıqçılar və dənizçilər deyirlər ki, aysberqlər artan təhlükədir. 2023-cü ildə "A76" adlı aysberq bölgəyə yaxınlaşaraq böyük təhlükə yaratmışdı. "Parçalar üfüqdə nəhəng buz qüllələrinə bənzəyərək yuxarı qalxırdıA76 aysberqinin qalıqları hələ də ərazidədir və dənizçilər üçün böyük maneə yaradır. Bəzi parçaların ölçüsü Uembli stadionunun ölçüsündə, bəziləri isə masa qədər kiçikdir. O, adanın ətrafını tamamilə əhatə edib", - deyə "Argos Froyanes" balıqçılıq firmasından Endryu Nyuman qeyd edib.

Cənubi Gürcüstandan üzən gəmilər gecə boyu axtarış işıqlarını daim yandıraraq aysberqlə toqquşmamağa çalışırlar. Okean və havanın temperaturu yüksəldikcə Antarktika buz təbəqələri daha kövrək olur. Bu, yeni nəhəng aysberqlərin əmələ gəlməsini sürətləndirə bilər.

Lakin A23a alimlərə unikal tədqiqat imkanı təqdim etdi. Keçən il Britaniya Antarktika Tədqiqatının alimləri Sir David Attenborough tədqiqat gəmisində aysberqə yaxınlaşaraq nəhəng buz divarında çat taparaq içəri daxil oldular.

Fürsətdən istifadə edərək, PhD tədqiqatçısı Laura Taylor aysberqin ətrafındakı suları araşdırmaq üçün nümunələr toplayıb. “Gözün görə biləcəyi qədər uzanan nəhəng bir aysberq divarı gördüm. Fərqli yerlərdə müxtəlif rənglərdə idi və parçalar qopub tökülürdü. Həqiqətən də möhtəşəm mənzərə idi”, - deyən Teylor, hazırda Kembricdəki laboratoriyasında nümunələri analiz edir.

Tədqiqat əriyən aysberqlərin okeandakı kimyəvi tarazlıqları və onun karbon dövrünə təsirlərini necə dəyişdirdiyini araşdırır.

Əriyən aysberq okeana qida maddələrini və kiçik canlıları buraxır. Bu, okeanın fiziki və kimyəvi strukturunu dəyişdirərək daha çox karbonun daha dərinə enməsinə imkan verə bilər. Bu proses atmosferdəki karbon emissiyalarının bir hissəsini təbii yolla tutmağa kömək edə bilər.

Aysberqlər gözlənilməzdir, heç kim "A23a"nın nə edəcəyini dəqiq bilmir.

Lakin çox keçmədən bu nəhəng Cənubi Corciyanın üfüqündə peyda olacaq və adanın özü qədər böyük bir kütlə olaraq regionun ekosisteminə əhəmiyyətli təsir göstərəcək.

Qadir, Bizimyol.info