Tornedalinqlər İsveçdə yerli xalq kimi tanınmağa çalışırlar

Stokholm, 19 aprel, Narqiz Cəfərli, AZƏRTAC

İsveçin milli azlıq nümayəndələri olan tornedalinqlər saamlara bərabər şəkildə yerli xalq statusu almaq niyyətində olduqlarını bildiriblər. Bu barədə onilliklər ərzində kvyenlərin, lantalayzetlərin və tornedalinqlərin hüquqları uğrunda mübarizədə iştirak edən bir ailədən olan STR-T İsveç Tornedalinqləri İttifaqının sədri Yeva Kvist məlumat verib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu xalqın tarixi və mədəniyyəti əsrlər boyu susdurulub. Luleo Texnologiya Universitetinin tarixçiləri qeyd edirlər ki, elmi tədqiqatlarda İsveçin, Norveçin və Finlandiyanın şimal hissələrinə yayılan Laplandiya yalnız saamların yaşadığı ərazi kimi təqdim olunub. Findilli qrupların mövcudluğu isə nəzərə alınmayıb. Ocaq yerləri, yaşayış məskənləri və maralçılıq izləri kimi arxeoloji tapıntılar da yalnız saamlara aid edilib.

2021-ci ildə İsveç hökuməti tornedalinqlərə, kvyenlərə və lantalayzetlərə qarşı ayrı-seçkilik və assimilyasiya siyasətini araşdırmaq üçün Həqiqət və Barışıq Komissiyası yaratdı. 2023-cü ilin noyabrında ictimaiyyətə təqdim olunan yekun hesabatda zorla isveçləşdirmə prosesləri, o cümlədən meyankieli dilindən istifadənin qadağan olunması, kəllə sümüklərinin irqi ölçmələri, uşaqların internatlarda zorakılıqla izolyasiya olunmaları və onlara qarşı amansız rəftar ətraflı şəkildə təsvir olunub.

“Dövlət bizi ikinci dərəcəli insanlar hesab edirdi. Niyə bizə qarşı belə münasibət sərgilənib?”, – deyə Yeva Kvist sual edir.

Azlıq nümayəndələri hakimiyyəti onları rəsmi şəkildə yerli xalq kimi tanımaq imkanını nəzərdən keçirməyə çağırır. O cümlədən torpaqların tarixi mənsubiyyətinin, mədəni və dil fərqlərinin tanınması tələb olunur. Bəzi İsveç partiyaları müvafiq araşdırmaya başlamaq ideyasını dəstəkləyib, lakin yekun qərar hökumətə məxsusdur.