“Tramp güclü liderdir? Amma Putin və Netanyahu qarşısında acizdir...“

"ABŞ prezidentinin iddiaları reallıqla toqquşanda Ukrayna və Qəzzadakı müharibələr daha da alovlanır..."

"Donald Tramp Ağ Evə prezident kimi qayıtmağa hazırlaşarkən tez-tez lovğalanırdı ki, o, "sələfinin başladığı bütün müharibələri" bitirəcək".

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə İsrailin "detaly.co" nəşrində dərc edilən müəllif məqaləsində deyilir.

Müəllif yazır: "Lakin səkkiz ay keçib və aydın görünür ki, bu müharibələrin ikisini - Ukraynadakı və Qəzza zolağındakı savaşı Tramp dayandıra bilməyib. Əksinə, o, "güclü lider" obrazını daha çox asılı müttəfiqlərə təzyiq göstərərək, miqrantlara, məhkəmələrə və daxildə siyasi rəqiblərinə qarşı mübarizə apararaq nümayiş etdirir. Amma qarşısında güclü və hiyləgər rəqib -Vladimir Putin, yaxud idarəolunmaz müttəfiq  Benyamin Netanyahunun olduğu məqamlarda Tramp açıq şəkildə aciz qalır.

Qəzza və Ukrayna: alovlanan münaqişələr

Tramp dövründə həm Ukraynada, həm də Qəzzada münaqişələr daha da genişlənib. Ötən həftə Rusiyanın Polşa ərazisinə - NATO ölkəsinə çoxsaylı dron hücumları Varşavanın haqlı olaraq "qəsdən təxribat" adlandırdığı bir vəziyyət yaradıb və bu, Ukrayna müharibəsini ümumi Avropa yanğınuna çevirmək riski daşıyır.

İsrailin Qətərə endirdiyi məsuliyyətsiz hava zərbəsi isə sülh prosesini dağıdaraq Yaxın Şərqdə gərginliyi kəskinləşdirib. Hər iki halda ortaq cəhət ABŞ-ın, yəni Trampın zəifliyidir. O, "güclü lider" obrazını nümayiş etdirmək üçün çalışır, amma həqiqətən lider kimi davranmaq lazım olanda geri çəkilir.

Putin və Netanyahunun oyunu

Putin də, Netanyahu da çoxdan Trampın zəif tərəflərini anlayıblar. Onlar ona yalan danışır, yaltaqlanır, "sülh istəyirik" deyirlər, sonra isə öz müharibələrini davam etdirirlər. Alyaskadakı görüşdən sonra belə olub -Tramp danışıqların başlanmasını tələb edib, amma heç bir nəticə əldə olunmayıb. Netanyahu ilə münasibətlərdə də belə olub: Tramp yalnız Qətər qarşısında şikayətlənir və izahat verir, amma nəticədə Netanyahuya heç bir cəza verilmir.

İndi İsrail Qəzza şəhərinə yeni hücuma hazırlaşır. Netanyahunun sözlərinə görə, məqsəd HƏMAS-ın "sonuncu istehkamını" ələ keçirməkdir. Daha əvvəl, 2024-cü ildə Rafaha hücumu ərəfəsində də eyni sözləri deyib: "qələbə yaxındır". Rusiya isə Polşa üzərində dronlarla NATO-nun dözümlülüyünü sınağa çəkir. 

Avropalı müttəfiqlər xəbərdarlıq etsələr də, Tramp yalnız "bu, səhv ola bilərdi" deməklə kifayətlənib. NATO ölkələri şərq cinahını gücləndirmək üçün təyyarələr göndərdiklərini açıqlayıb, amma ABŞ-ın hər hansı real iştirakı barədə heç bir bəyanat olmayıb. Bu, Kreml üçün faktiki olaraq tam azadlıq deməkdir. Sual yaranır: sabah Putin Finlandiyanı, yaxud Almaniyanı hədəfə alanda da Tramp susacaqmı?

ABŞ-ın əlində imkanlar var idi...

Vaşinqtonun əslində kifayət qədər təsir rıçaqları var. Tramp əlavə hərbi yardım elan edə, Ukraynaya Rusiya ərazisinə zərbə endirmək icazəsini verə, yaxud Konqresin çoxdan tələb etdiyi kimi Moskvaya qarşı sərt sanksiyalar tətbiq edə bilərdi. Amma əksinə, o, yeni şərtlər irəli sürüb: Avropa tam şəkildə Rusiyanın enerji daşıyıcılarından imtina etməlidir, bu isə praktiki olaraq mümkünsüz bir tələbdir.

İsrail məsələsində isə təzyiq imkanları daha da açıqdır. ABŞ hər il İsrail ordusuna 3 milyard dollarlıq silah verir. Təchizatın yavaşıdılması və ya müəyyən silahların istifadəsinə məhdudiyyət qoyulması Netanyahunu atəşkəs yollarını axtarmağa məcbur edə bilərdi. ABŞ Avropa ilə birlikdə israilli ifratçı nazirlərə və ya fələstinlilərə qarşı zorakılıqda iştirak edən məskunlaşanlara qarşı sanksiyalar da tətbiq edə bilərdi. Lakin Tramp bunun əksini edib: radikallara "yaşıl işıq" yandırıb, fələstinliləri isə viza qadağaları ilə cəzalandırıb.

Zəifliyin nəticələri

Trampın zəifliyi müharibələri dayandırmadığı kimi, ABŞ-ın dünyadakı nüfuzunu da ciddi zədələyir. Avropa ölkələri artıq Vaşinqtona güvənməyin mümkünsüz olduğunu anlayır və yeni reallığa uyğun strategiyalar qururlar. Yaxın Şərqdəki tərəfdaşlar isə Trampın siyasətinin Netanyahunun ambisiyalarına qurban verilməsindən narazıdır və Çinə, Rusiyaya yaxınlaşırlar. Bu dəyişikliklər sürətlə baş verməyəcək, amma proses artıq başlayıb.

Əslində, dünyanın bütün münaqişələri bir şəxsin - hətta ABŞ prezidentinin iradəsi ilə dayandırılacağını gözləmək sadəlövhlük olardı. Amma Tramp özü dünyanı belə yüksək gözləntilərə hazırlayıb. Ona görə də onun uğursuzluqları daha da aydın görünür. Tramp yalnız Ukrayna və Qəzzadakı müharibələri bitirməyib. Onun tələskən müdaxilələri, ictimaiyyət qarşısında oynadığı şou və qərəzli yanaşması həmin müharibələrin davam etməsinin səbəblərindən birinə çevrilib".

Müəllif: Aleksandra Appelberq