Trampın qərarı ticarət müharibəsi ilə nəticələnəcək

ABŞ prezidenti Donald Trampın Kanada və Meksikaya tətbiq etdiyi tariflər çərşənbə axşamı, martın 4-dən qüvvəyə minib. Bu, qlobal bazarlarda gərginliklə yanaşı ABŞ-nın Şimali Amerika müttəfiqlərinin bahalı cavab tədbirləri görməsinə səbəb olub.
Reyting.az xəbər verir ki, gecə yarısından etibarən Kanada və Meksikadan idxala 25 faiz, Kanada enerji məhsullarına isə 10 faiz rüsum tətbiq ediləcək.
Çin idxalına tətbiq edilən 10 faizlik rüsum iki dəfə artırılaraq 20 faizə çatdırılıb. Pekin martın 4-də Amerikanın geniş çeşiddə kənd təsərrüfatı məhsullarına 15 faizə qədər cavab rüsumları tətbiq edib. Çin həmçinin ixrac nəzarətinə və digər məhdudiyyətlərə məruz qalan ABŞ şirkətlərinin siyahısına daha iyirmisini əlavə etməli olub.
Kanadanın baş naziri Castin Trüdo ölkəsinin 21 gün ərzində 100 milyard dollardan çox Amerika malına tariflər tətbiq edəcəyini bildirib. Meksika heç bir cavab tədbiri elan etməyib.
Amerika ictimaiyyətinə idxal vergilərinin milli rifahın ən asan yolu olduğunu vəd etdiyi halda, ABŞ prezidentinin hərəkətləri inflyasiyanın artması və dağıdıcı ticarət müharibəsi perspektivi qorxusunu artırıb. Tramp aparıcı iqtisadçıların xəbərdarlıqlarına məhəl qoymamağa və tariflərin yanlış olanı düzəldə biləcəyinə dair ictimaiyyətin razılığını almağa hazır olduğunu nümayiş etdirir. Tramp, tariflərin yalnız ABŞ-nın ticarət balanssızlığının həll ediləcəyi təqdirdə azalacağını söyləyib, bu prosesin tez bir zamanda həll edilmə ehtimalı isə azdır.
ABŞ iqtisadiyyatı zərər görsə, tariflər qısamüddətli ola bilər. Lakin Tramp Avropa İttifaqı, Hindistan, kompüter çipləri, avtomobillər və əczaçılıq məhsullarına da əlavə tariflər tətbiq edə bilər. Demokrat qanunvericilər isə tarifləri tənqid etməyə tələsir və hətta bəzi respublikaçı senatorlar həyəcan təbili çalırlar.
Senator Susan Kollins tariflərdən “çox narahat olduğunu” deyib, çünki onun əyaləti Kanadaya yaxındır və mallarının çoxu ABŞ bazarına qaytarılmadan əvvəl qonşu ölkədə emal olunur.
Vergi və məsləhət firması BDO-da gömrük və ticarət xidmətləri üzrə texniki təcrübənin rəhbəri Damon Pike hesab edir ki, digər ölkələrin reaksiyası ticarət müharibəsinə səbəb ola bilər.
Tramp administrasiyası inflyasiyanın iqtisadçıların dediyi kimi pis olmayacağına inanır və tariflərin xarici şirkətləri ABŞ-da fabriklər qurmağa təşviq edə biləcəyini söyləyir. Bununla belə, dünyanın müxtəlif yerlərindəki fabrikləri köçürmək və işçiləri yetişdirmək vaxt tələb edə bilər.
Oyuncaq Sənayesi Assosiasiyasının prezidenti Qreg Ahearn, Çin mallarına 20 faiz tarifin oyuncaq sənayesini “şikəst edəcəyini” deyib. Çünki ABŞ-da satılan oyuncaqların təxminən 80 faizi Çin istehsalıdır.
“New York Times” yazıb ki, Kanada, Meksika və Çinə tətbiq edilən tariflər ABŞ-nın ən böyük ticarət tərəfdaşlarını narkotik və miqrant axınını dayandırmağa məcbur etmək üçün hazırlanmış bir dayaqdır.
ELÇİN