Trampın sülh planı Putinin əsas tələblərini təmin edir “Bloomberg”

Donald Trampın komandasının Moskva və Kiyevə təqdim etdiyi sülh təklifində Kremlin hərbi məqsədləri ilə əsasən uyğun gələn tələblər var.
Modern.az xəbər verir ki, bu barədə “Bloomberg”in məqaləsində bildirilib.
“Planın qəbul edilmə perspektivləri az görünür, lakin sənəd Tramp komandasının Rusiya ilə diplomatiyaya yanaşmasını və müharibəyə son qoymaq vizyonunu nümayiş etdirir”.

Qeyd edilib ki, sənəddə Ukraynanın aşağıdakıları etməli olduğu qeyd olunur:

Krımı, Luqanskı və Donetski "de-fakto Rusiya" kimi tanıması;

Donetskin hələ Rusiya tərəfindən işğal edilməmiş hissələrindən qoşunları çıxarması;

Rəsmi olaraq Rusiya ərazisi kimi tanınan silahsızlaşdırılmış bufer zonasının yaradılmasına razılıq verməsi;

100 gün ərzində seçkilər keçirməsi;

NATO üzvlüyündən imtina etməsi və bunu Konstitusiyaya daxil etməsi.

Öz növbəsində, plana əsasən, Rusiya silahsızlaşdırılmış zonaya qoşun yeritməməli və "Avropa ölkələrinə hücum etməməyi öhdəsinə götürməlidir", baxmayaraq ki, bu müddəaya nəzarət mexanizmi göstərilməyib.
Plan Vaşinqtona kompensasiya müqabilində Ukrayna üçün ABŞ-ın təhlükəsizlik zəmanətlərini nəzərdə tutur.

Əvəzində Rusiya G8-də bərpa olunacaq və sanksiyalar ləğv ediləcək. Bundan əlavə, ABŞ və Rusiya iqtisadi tərəfdaşlıqlarını daha da genişləndirəcək və birgə investisiya fondu yaradacaqlar.

Bu plan, ABŞ-ın rəhbərliyi altında Ukraynanın yenidən qurulması üçün dondurulmuş Rusiya aktivlərinin 100 milyard dollarlıq hissəsinin istifadəsini nəzərdə tutur.

Bloomberg-in məlumatına görə, mətn Trampın nümayəndəsi Stiv Uitkov və Rusiya nümayəndəsi Kirill Dmitriyev tərəfindən razılaşdırılıb. Bu, Uitkov-un Kiyevdə şübhə və Avropada müqavimət yaratmaq üçün təklif etdiyi ilk təşəbbüs deyil.
Mənbələr bildirilər ki, Ağ Evin planın Trampın dəstəyini aldığı barədə verdiyi açıqlamalara baxmayaraq, danışıqlar "qeyri-müəyyən" olaraq qalır.

Prezident Volodimir Zelenski sənədi nəzərdən keçirdiyini açıq şəkildə bildirib, lakin onda bu şərtlərlə razılaşmaq istəyinin əlaməti yoxdur.
ABŞ-ın NATO-dakı keçmiş səfiri Julianne Smith isə planı tənqid edib:

"Buna nə qədər az səy göstərildiyindən narahatam. Zelenski hazırda ehtiyatlı davranaraq planı öyrəndiyini deyir, amma onun planı qəbul etməyə hazır olacağı heç bir şərait görmürəm".

NATO ölkələri də buna qarşıdır, çünki təklif Alyansın genişlənmə hüququnu məhdudlaşdırır və bu, bütün 32 üzvün yekdil razılığını tələb edir.

Böyük Britaniya və Yunanıstanın baş nazirləri Keir Starmer və Kiriakos Mitsotakis Rusiya ilə hər hansı bir razılaşmanın yalnız Ukraynanın razılığı ilə mümkün olduğunu bildiriblər.

Aİ-nin baş diplomatı Kaya Kallas vurğulayıb: "Ukraynada sülh Kiyevin iştirakı olmadan mümkün deyil".

Planda Kremlin demək olar ki, bütün əsas tələbləri yer alsa da, ABŞ Kiyevlə məsləhətləşmələri davam etdirir. Bu həftə ABŞ Ordu katibi Den Driskolun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti müharibəyə son qoymağın alternativ yollarını, o cümlədən hərbi yardımın artırılması imkanlarını müzakirə etmək üçün Ukraynaya gəlib.
Ukraynanın BMT-dəki daimi nümayəndəsinin müavini Xristina Qayovişin bildirib ki, Ukrayna Amerika tərəfindən aldığı "sülh planı" üzərində konstruktiv işləməyə hazırdır, lakin dövlət ölkənin ərazi bütövlüyü və suverenliyi ilə bağlı aydın və sarsılmaz "qırmızı xətlər" müəyyən edib.

Qayovişin əlavə edib ki, sülhə nail olmaq istəyi tammiqyaslı müharibənin ilk günlərindən bəri Ukraynanın mövqeyi olub, lakin Rusiyanın hər bir raketi Moskvanın dialoqdan daha çox gərginliyi seçdiyinin sübutudur.
A.Qorxmaz