Trampın tarifləri dünyaya nə vəd edir: ABŞ ın keçmişdə uduzduğu 4 ticarət savaşı...

ABŞ prezidenti Donald Trampın indi başlatdığı tarif savaşının analoqları tarixdə də var. Və hər dəfə bu siyasət uğursuzluğa gətirib çıxarıb. Amma nədənsə, yenə də zaman-zaman bu siyasətə əl atılır. ABŞ-ın başlatdığı tarif savaşlarının tarixinə və nəticələrinə baxaq:1. Smut-Holi (Smoot-Hawley) Tarif Qanunu (1930-cu il)

Trampın tariflərinə çox bənzəyirdi və məqsədi yerli istehsalçıları xarici rəqabətdən qorumaq idi. Məzmunu 20 000-dən çox idxal məhsuluna yüksək gömrük rüsumlarının tətbiqindən ibarət idi. Hədəfi Böyük Depressiya dövründə Amerika iqtisadiyyatını qorumaq idi. Və nəticələri ağır oldu. Digər ölkələr cavab olaraq öz tariflərini artırdılar və ticarət müharibəsi başladı. Qlobal ticarətin həcmi azaldı və bu vəziyyət ABŞ-da Böyük Depressiyanın dərinləşməsinə, yoxsulluq və səfalətin ağırlaşmasına səbəb oldu. ABŞ-ın beynəlxalq ticarət tərəfdaşı kimi imicinə uzun illər üçün zərər dəydi.

2. Reqan dövründə Yaponiyaya qarşı tariflər (1980-ci illər)

Prezident Ronald Reqan Yaponiya istehsalı olan mallara, xüsusən də avtomobil və elektronika məhsullarına qarşı tariflər və kvotalar tətbiq etdi. Çünki ABŞ istehsalçıları Yaponiya ilə rəqabət apararaq bilmirdilər. Nəticədə ABŞ-da bəzi sənaye sahələri müvəqqəti olaraq nəfəs ala bildi. Amma Yaponiya şirkətləri tariflərdən yan keçmək üçün ABŞ-da zavodlar tikməyə başladı. Məsələn, Toyota Kentukkidə öz zavodunu tikdi. Gərginlik qarşılıqlı güzəştlərlə azaldıldı və genişmiqyaslı ticarət müharibəsinə keçmədi.

3. Corc Buşun polad tarifləri  (2002-ci il)

Buşun tarifləri Trampın polad və alüminiuma tətbiq etdiyi tariflərə çox bənzəyirdi. Məqsəd Amerikalı polad istehsalçılarını qorumaq idi. Amma Ümumdünya Ticarət Təşkilatı bu tarifləri qanunsuz hesab etdi. Avropa Birliyi cavab tədbirləri ilə hədələdi. Beynəlxalq və daxili təzyiqlər səbəbindən Buş bu tarifləri az sonra ləğv etdi.

4. Trampın 1918-ci il tarifləri

2018-ci ildən başlayaraq Tramp polad, alüminium və Çindən idxal edilən yüz milyardlarla dollar dəyərində mallara tariflər tətbiq etdi. Məqsəd ticarət kəsirini azaltmaq və Çin hökumətini iqtisadi siyasətini dəyişməyə məcbur etmək idi. Amma yenə də tarix təkrarlandı. Çin də cavab olaraq tarifləri işə saldı. Amerika fermerləri böyük Çin bazarını itirdi və ağır ziyana məruz qaldı. ABŞ hökuməti məcburən fermerlərə subsidiyalarla dəstək oldu. Bəzi sahələr müvəqqəti fayda gördü. Amma qlobal ticarət zəiflədi, təchizat zəncirləri pozuldu.

5. Trampın son tarifləri

Nəhayət, bir neçə gün əvvəl Tramp tarixdə heç vaxt uğur gətirməmiş bir siyasətə yenidən əl atdı. Üstəlik, 1918-ci ildə elə özünün imzası ilə fəsadlar törətmiş bir tarif siyasətini yenə dirçəltdi. Amma bu dəfə daha böyük miqyasda. ABŞ-ın bütün öndə gələn iqtisadçı analitikləri bu siyasətin də uğursuz olacağını deyir, hətta yaxın dostu Elon Mask da bu mövzuda ona qarşı çıxdı, amma nə fayda... Cavab zərbələri də gəlməyə başlayıb – Çin artıq ABŞ mallarına 34 faizlik cavab tarifləri tətbiq edib.

P.S. Tarix göstərir ki, proteksionist tariflər ticarət savaşlarına, qiymət artımına və ixracın azalmasına səbəb olur. Qısamüddətli müsbət effektlər ola bilər, amma uzunmüddətli perspektivdə ümumi iqtisadiyyat mənfi nəticələr görür.

Emin, Bizimyol.info