Icma.az
close
up
RU
Türk dövlətlərindən Şimali Kiprə zərbə, yoxsa Lefkoşa ilə bağlı plan?

Türk dövlətlərindən Şimali Kiprə zərbə, yoxsa Lefkoşa ilə bağlı plan?

Icma.az, Ayna saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Asif Nərimanlı: “Bu addımların əslində ŞKTC-nin tanınması ilə bağlı TDT-nın planları ilə bağlı olması ehtimalı çoxdur”

Orta Asiyadakı türk dövlətləri Cənubi Kipr ilə diplomatik münasibətlər qurmaqdadırlar. Belə ki, Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) daxil olan Özbəkistan və Qazaxıstandan sonra Türkmənistan da Cənubi Kiprdə səfirlik açıb. TDT-nın üzvlərinin Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinə (ŞKTC) isti münasibətinin olduğu dönəmdə Orta Asiya dövlətlərinin belə addım atması bir çox suallar yaradır. Bu addımların Türkiyəyə və tanınmamış ŞKTC-nə qarşı olduğu fikri üstünlük təşkil edir.

ŞKTC-nin Prezidentinin xüsusi müşaviri Gökhan Gülər məsələ ilə bağlı açıqlamasında deyib ki, Qazaxıstan və Türkmənistanın Yunan Kiprində səfirlik açması bu ölkələrin ŞKTC ilə münasibətləri kəsməsi, ya da TDT-nin vizyonundan kənarlaşması mənasına gəlmir: “Hər ölkə üçün milli maraqları daha önəmlidir. Dünya siyasətində ölkələrin istər ikili, istərsə də təşkilatlar daxilində bir-biri ilə əməkdaşlıq etməsi başadüşüləndir. İqtisadi maraqlar bəzən rəqib ölkələri belə əməkdaşlığa sövq edir. Qazaxıstandan sonra Türkmənistanın da Yunan Kiprində səfirlik açması vətəndaşlarda qıcıq yarada bilər, amma beynəlxalq və dövlətlərarası münasibətlərdə belə qarşılanmır. Bu gün bu iki ölkə ŞKTC ilə çox yaxşı əlaqələrə malikdir. Bunun ən real göstəricisi ŞKTC-nin TDT-yə müşahidəçi statusunda üzv qəbul edilməsidir. Buna nə Qazaxıstan, nə də Türkmənistan etiraz edib. Hətta bu iki ölkənin ŞKTC ilə münasibətləri Yunan Kiprinə nəzərən daha yaxşıdır”.

“Bu iki ölkə gələcəkdə ŞKTC-də də səfirlik və ya konsulluq aça bilər. Aydın məsələdir ki, Yunan Kiprində qazaxlar və türkmənlər yaşayır. Bu baxımdan, həmin ölkələrin orada səfirlik açması təbiidir. Digər tərəfdən, Yunan Kipri Aİ üzvüdür. Kipr adasındakı münaqişə hələlik tam həll edilməyib. Adada türk xalqına qarşı haqsızlıq olub. Yunan Kiprinə tanınan hüquqlar bizim üçün də tanınmalı idi, amma olmadı. Təbii ki, Qazaxıstan, Türkmənistan ŞKTC-də konsulluq, səfirlik ya da buna bənzər bir institut açsaydı, daha məqbul olardı. Lakin yenə də biz məsələyə beynəlxalq münasibətlər kontekstində baxır və diplomatik yanaşma sərgiləyirik. Bizim bu ölkələrlə təmaslarımız, siyasi münasibətlərimiz Yunan Kiprindən daha dərindir”, - deyə qeyd edib.

Mövzu ilə bağlı AYNA.AZ-a danışan siyasi icmalçı Asif Nərimanlı qeyd edib ki,  Orta Asiya dövlətlərinin belə bir qərarı verməsi sualların sayını artırır, amma hər bir dövlətin maraqlarını da başa düşmək lazımdır:

- Məsələ burasındadır ki, Cənubi Kipr BMT üzvüdür və müstəqil dövlət kimi tanınır. Türk dövlətləri də ada dövlətlə diplomatik münasibətlər qurmaq istiqamətində addımlarda görünür ki, maraqlıdırlar. Orta Asiya ölkələrinin bu addımı Avropa İttifaqı ilə siyasi-iqtisadi əlaqələrin perspektivləri fonunda atdığını güman etmək olar. Başqa bir ehtimal isə TDT-nın Cənubi Kiprdən sonra ŞKTC-nin də müstəqilliyini tanımasıdır. Düzdür, TDT-ı Şimali Kiprin müstəqilliyini hüquqi baxımdan tanımırlar, amma rəsmi Lefkoşanın TDT-a müşahidəçi üzv olması bu dövlətin faktiki olaraq tanınmasıdır. Ötən il TDT-nin Şuşada keçirilən TDT-nın Zirvə görüşünə ŞKTC-nin qatılması ilə bu istiqamətdə praktiki addım da atıldı. Güman edirəm ki, Orta Asiya ölkələri xarici siyasətində belə bir addımla TDT-na zərbə vurulmamasını hesablayıblar.

- Demək olarmı ki, TDT-na daxil olan dövlətlər növbəti addım kimi ŞKTC-nin müstəqilliyini tanımaq qərarı verəcəklər?

- Bunu proqnozlaşdırmaq asan deyil. Dediyim kimi, Orta Asiya ölkələri Cənubi Kiprdə səfirlik açmaqla Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlıq xəttinin inkişaf etdirilməsinə çalışırlar. Eyni zamanda, Cənubi Kipr dünyada tanınan bir dövlətdir və BMT üzvüdür. Bu mənada, onun tanınması istiqamətində addımlar normal qarşılanır. ŞKTC-ni isə TDT-na üzv dövlətlər de-fakto tanıyırlar. Əlbəttə, ola bilər ki, ŞKTC-nin tanınması ilə bağlı da addımlar atılsın. Amma mübahisələr var və bu mübahisələrin tam həlli lazımdır. Hər halda, Orta Asiya dövlətləri bu addımları TDT-na üzv digər ölkələrlə müzakirə etməmiş deyillər.

- Bu, Türkiyəyə qarşı atılmış addım deyilmi?

- Lefkoşanı tanımadan adıçəkilən türk dövlətlərinin Yunan Kipri ilə diplomatik münasibətlər qurması Ankaraya qarşı atılmış addım kimi görünə bilər. Amma biz pərdəarxasi məqamlardan xəbərsizik. Ola bilsin ki, bu addımlar ŞKTC ilə bağlı planlardan qaynaqlanır. Mümkündür ki, TDT ölkələri ŞKTC-nin müstəqilliyini tanıyacaq. Rəsmi Ankaranın Lefkoşanı təşkilatın tamhüquqlu üzvü etmək istəkləri də bunu şərtləndirir. Belə görünür ki, TDT ölkələri ŞKTC-ni tanımamışdan öncə Cənubi Kiprdə səfirlik açmaqla balans yaratmağa çalışır. Eyni zamanda, ŞKTC-nin müstəqilliyini tanımaqla bağlı gələcək addımlardan sonra Avropa İttifaqı ilə münasibətlərin pozulmamasına çalışılır. Yəni demək istədiyim odur ki, bu addımların əslində ŞKTC-nin tanınması ilə bağlı TDT-nın planları ilə bağlı olması ehtimalı çoxdur.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:204
embedMənbə:https://ayna.az
archiveBu xəbər 09 Aprel 2025 15:34 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see313

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see302

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see289

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see283

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see279

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see269

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see251

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see248

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see245

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see241

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see240

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see238

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see234

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see227

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see226

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see221

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see202

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see197

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see193

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri