Türk ölkələrinin hərbi təlimlərinin keçirilməsi çox ciddi geosiyasi iddianı ortaya qoyur

"Təkliflər Türk Dövlətləri Birliyinin birlikdə olmasına xidmət edir. Verilən təkliflər, qəbul edilən qərarlar, atılan addımlar hamısı tədricən bu təşkilatın bütün sahələr üzrə institutlaşdırılmasına xidmət edir. Çünki vahid siyasi, iqtisadi, canlı bir mexanizm olaraq bu təşkilat təşəkkül tapmalıdır ki, vahid bir subyekt, güc mərkəzi olaraq fəaliyyət göstərə bilsin".

Bu fikirləri Redaktor.az-a politoloq Natiq Miri ötən gün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Dövlət Başçıları Şurasının 12-ci Zirvə Görüşündə çıxışında TDT-yə üzv ölkələr arasında hərbi, müdafiə və təhlükəsizlik sahələrində geniş əməkdaşlığı nəzərə alaraq, 2026-cı ildə Azərbaycanda Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin birgə hərbi təliminin keçirilməsi ilə bağlı təklif irəli sürməsindən danışarkən bildirdi.

"Doğrudur, bu məsələ o qədər də rahat getmir. Müəyyən türk dövlətləri var ki, hələ də onların çəkinəcəkləri məqamlar var. Ən azından Rusiya, Çin kimi dövlətlərdən iqtisadi və maliyyə asılılığı kimi problemləri mövcuddur. O baxımdan prosesin tədricən irəliləməsi bilavasitə həm də bununla əlaqəlidir. Ona görə bu buxovları tədricən qırıb aradan qaldırmaqla bütün sahələr üzrə bu təşkilatın institutlaşdırılmasına rəvac verilir. Əlbəttə ki, bütün bunların fonunda bir də əsas strateji xətt təhlükəsizliklə bağlıdır".

Onun sözlərinə görə, məhz Orta Asiya türk cümhuriyyətlərinin bəzilərinin hələ də təhlükəsizliklə bağlı problemləri var:

"Məsələn, Qazaxıstan hər zaman Rusiyanın bəzi siyasətçiləri tərəfindən təhdid olunur. Əlbəttə ki, bu, həmin şəxslərin dili ilə dolayısı yolla Kremlin fikrini ifadə edir. Hərbi təlimlərin keçirilməsi orduların bir-birinə inteqrasiyası deməkdir. İnteqrasiya isə dərhal baş verə biləcək bir hadisə deyil. Təchizatdan tutmuş, ordunun peşəkarlığına qədər bütün məsələlər tədrici prosesdir. Ona görə hərbi təlimlərin keçirilməsi bir tərəfdən şüurlarda qorxu sindromunu aradan qaldırır və göstərir ki, biz birlikdə həqiqətən güclüyük. Hər hansı bir təhdid və təzyiq olduğu təqdirdə biz bir olaraq, vahid güc kimi istənilən gücün qarşısına çıxa bilmək qabiliyyətinə malikik. Ona görə də tədricən orduların bir-birinə inteqrasiyası üçün hərbi təlimlərə də ehtiyac var və qarşılıqlı yardım kontekstində bütün türk dövlətlərinin ordularının güclənməsinə ehtiyac duyulur. Buna görə də bu məsələ tədricən artıq intensivləşməlidir. Çünki hələ də hərbi inteqrasiya və hərbi birlik yaratmaq qayəsi ortalığa çıxanda bəzi çəkingənliklər hiss olunur. Nədənsə bunu açıq şəkildə dilə gətirməkdən qorxurlar. Ona görə də hərbi təlimlərin keçirilməsi həm də dolayısı ilə perspektivdə çox ciddi bir geosiyasi iddianı ortaya qoyur. Çünki böyük bir coğrafiyanı - Avrasiyanı əhatə edən bir güc mərkəzindən söhbət gedir".

Aytəkin TOFİQQIZI