Türkiyə ilə İsrail arasında müharibə başlaya bilər? Generaldan AÇIQLAMA

"İsrailin diaspor işləri və antisemitizmlə mübarizə naziri Amiçay Tsiklinin Türkiyə ilə bağlı sərt açıqlaması son illərdə iki ölkə arasında dərinləşən siyasi gərginliyin və qarşılıqlı etimadsızlığın növbəti təzahürü kimi qiymətləndirilə bilər. Onun səsləndirdiyi "İsrail ilə Türkiyə arasında müharibə sabah başlaya bilər" bəyanatı ilk növbədə diplomatik və informasiya mübarizəsinin tərkib hissəsi kimi dəyərləndirilir. İsrail rəhbərliyi son dövrlərdə Türkiyənin Qəzza, Fələstin, Suriya və regional təhlükəsizlik məsələlərində tutduğu mövqeyi açıq şəkildə tənqid edir. Bu tip açıqlamalar həm İsrail cəmiyyətinə təhlükəsizlik mesajı verməyə, həm də Türkiyəyə qarşı siyasi və psixoloji təzyiq formalaşdırmağa xidmət edir".

Bu fikirləri Redaktor.az-a açıqlamasında Türkiyənin Azərbaycandakı keçmiş hərbi attaşesi, ehtiyatda olan general Yücel Karauz səsləndirdi.

O qeyd etdi ki, Türkiyə ilə İsrail arasında fikir ayrılığı yalnız Fələstin məsələsi ilə məhdudlaşmır:

"Şərqi Aralıq dənizində enerji ehtiyatları, dəniz səlahiyyət zonalarının müəyyənləşdirilməsi, Suriyada hərbi mövcudluq, Cənubi Qafqazdakı proseslər və regional nüfuz uğrunda rəqabət iki ölkə arasında strateji ziddiyyətləri artıran əsas amillər sırasındadır. İsrailin Yunanıstan və Cənubi Kiprlə əməkdaşlığını genişləndirməsi, Türkiyənin isə “Mavi Vətən” doktrinası və Liviya ilə dəniz səlahiyyətləri haqqında razılaşması bölgədə geosiyasi rəqabətin daha da güclənməsinə səbəb olub".

Müsahibimiz bildirdi ki, bütün siyasi gərginliyə baxmayaraq, Türkiyə və İsrail regionun ən güclü hərbi dövlətləri sırasında yer alır:

"Hər iki ölkə yüksək texnologiyalı silah sistemlərinə, güclü hava qüvvələrinə, inkişaf etmiş kəşfiyyat imkanlarına və ciddi çəkindirici potensiala malikdir. Bu səbəbdən tərəflər arasında birbaşa hərbi qarşıdurma hər iki ölkə üçün son dərəcə yüksək siyasi, iqtisadi və hərbi xərclər yarada bilər. Belə bir ssenari təkcə Türkiyə və İsraili deyil, ABŞ başda olmaqla digər regional və qlobal aktorları da prosesə cəlb edərək Aralıq dənizi və Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik balansını ciddi şəkildə poza bilər. Mövcud şəraitdə tərəflər arasında ritorikanın daha da sərtləşməsi mümkündür. Diplomatik gərginlik, qarşılıqlı ittihamlar, kəşfiyyat fəaliyyəti, kibertəhlükəsizlik sahəsində qarşıdurmalar və üçüncü ölkələr üzərindən geosiyasi rəqabətin davam edəcəyi ehtimal olunur. Bununla yanaşı, yaxın perspektivdə Türkiyə ilə İsrail arasında tammiqyaslı birbaşa müharibə ehtimalı aşağı qiymətləndirilir. Daha real ssenari dolayı rəqabətin, diplomatik təzyiqlərin, iqtisadi və informasiya mübarizəsinin, eləcə də regional vasitəçilər üzərindən geosiyasi qarşıdurmanın davam etməsidir".

Generalın sözlərinə görə, Amiçay Tsiklinin açıqlaması iki ölkə arasında etimad böhranının və regional rəqabətin dərinləşdiyini göstərən siyasi mesaj kimi qiymətləndirilə bilər:

"Bununla belə, bu cür bəyanatlar avtomatik olaraq hərbi münaqişənin qaçılmaz olması anlamına gəlmir. Əksinə, onlar tərəflərin qarşılıqlı çəkindirmə siyasətinin, daxili auditoriyaya ünvanlanan siyasi ritorikanın və diplomatik təzyiq strategiyasının tərkib hissəsi kimi dəyərləndirilə bilər. Hazırkı mərhələdə əsas risk birbaşa müharibədən daha çox regional rəqabətin diplomatik, iqtisadi, kəşfiyyat və informasiya müstəvisində davam etməsi ilə bağlıdır".

Xədicə BAXIŞLI