Türkiyə İsrail gərginliyi: Azərbaycan vasitəçilik edə bilərmi?

İsrail ilə Türkiyə arasında uzun müddətdir davam edən siyasi-diplomatik gərginlik son dövrlərdə daha ciddi mərhələyə qədəm qoyub.

Xüsusilə İsrail Hərbi Hava Qüvvələrinin Suriyanın İdlib əyalətinin şərqində yerləşən “Əbu əl-Duhur” hərbi aviabazasına zərbə endirməsindən sonra Ankara ilə Təl-Əviv arasında hərbi eskalasiya riski gündəmə gəlib.

Gununsesi.info-nun xəbərinə görə, politoloq Turan Rzayev hesab edir ki, İsrail–Türkiyə münasibətlərindəki gərginliyin əsas səbəblərindən biri tərəflərin Suriyadakı təhlükəsizlik maraqlarının toqquşmasıdır.

Onun sözlərinə görə, İsrail-Türkiyə münasibətlərində ciddi problemlər 2010-cu ildə baş verən “Mavi Mərmərə” hadisəsindən sonra daha da dərinləşib.

Son 16 il ərzində münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində müəyyən cəhdlər olsa da, tərəflər arasında fundamental fikir ayrılıqları tam aradan qalxmayıb.

“Hazırda həm Türkiyə, həm də İsrail Suriyada öz təhlükəsizlik maraqlarını qorumağa çalışır. Ankara Suriya hökuməti ilə hərbi əməkdaşlığını və bölgədəki təsirini artırmaq istəyir. İsrail isə Türkiyənin Suriyadakı hərbi mövcudluğunun genişlənməsindən və bunun uzunmüddətli xarakter almasından narahatdır. Təl-Əviv hesab edir ki, bu vəziyyət gələcəkdə onun təhlükəsizliyi üçün risk yarada bilər”, – politoloq bildirib.

Turan Rzayevin fikrincə, İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahunun Türkiyənin Suriyadakı hərbi mövcudluğuna qarşı olduqlarını açıq şəkildə bəyan etməsi də tərəflər arasında gərginliyin səviyyəsini göstərir.

“Əslində Türkiyə İsrail üçün birbaşa hərbi təhdid deyil. Ankaranın İsrailə qarşı əsas narazılığı Təl-Əvivin regiondakı siyasəti, xüsusilə işğal və hərbi əməliyyatlarla bağlı mövqeyi ilə əlaqədardır. Mülki əhalinin ölümü və beynəlxalq hüquqla bağlı mübahisəli addımlar da Türkiyənin sərt reaksiyasına səbəb olur”, – deyə Rzayev vurğulayıb.

Politoloq İsrail Hərbi Hava Qüvvələrinin Suriyanın İdlib əyalətində yerləşən “Əbu əl-Duhur” aviabazasına zərbəsini də Ankara ilə Təl-Əviv arasındakı qarşıdurma riskini artıran addımlardan biri kimi qiymətləndirib.

“Bu zərbə Ankaraya siyasi və hərbi mesaj kimi də qəbul edilə bilər. Lakin hesab edirəm ki, nə Türkiyə, nə də İsrail birbaşa müharibədə maraqlıdır. Belə bir qarşıdurma təkcə iki ölkə üçün deyil, bütövlükdə Yaxın Şərq üçün son dərəcə ağır nəticələr doğura bilər. Bu baxımdan hazırda ən məntiqli yol tərəflər arasında birbaşa və ya vasitəçilər üzərindən danışıqların aparılması, həmçinin hərbi toqquşmanın qarşısını alacaq əlaqə kanallarının yaradılmasıdır”, – Rzayev qeyd edib.

Politoloqun sözlərinə görə, Türkiyə-İsrail qarşıdurmasının dərinləşməsini bəlkə də ən çox istəməyən ölkələrdən biri Azərbaycandır.

“Azərbaycan üçün məsələ xüsusilə həssasdır. Çünki İsrail Azərbaycanın strateji tərəfdaşlarından, Türkiyə isə ən yaxın müttəfiqlərindən biridir. Bakı illərdir məhz belə bir seçim qarşısında qalmamaq üçün balanslaşdırılmış siyasət yürüdür və tərəflərlə münasibətlərini qoruyur”, – deyə politoloq bildirib.

Rzayev hesab edir ki, Azərbaycan gələcəkdə Türkiyə ilə İsrail arasında mümkün dialoqun bərpasında müəyyən rol oynaya bilər.

“İstisna deyil ki, Azərbaycan əvvəlki dövrlərdə olduğu kimi, Türkiyə və İsrail arasında pərdəarxası diplomatik təmasların qurulmasına dəstək verib. Eyni zamanda Suriya–İsrail istiqamətində danışıqlarda Bakının rolunun olması Azərbaycanın regionda etimad platforması kimi əhəmiyyətini artırır. Bu baxımdan vəziyyətin daha da pisləşməsi halında Bakı tərəfləri yenidən bir araya gətirməyə və müəyyən məsələlər üzrə uzlaşma yaratmağa cəhd göstərə bilər”, – Rzayev deyib.

Orxan

Gununsesi.info