Türkiyədə tələbə amnistiyası qüvvəyə minib

Türkiyədə ali təhsil sahəsində tələbə amnistiyasını və bir sıra digər mühüm dəyişiklikləri nəzərdə tutan qanun qüvvəyə minib. “Yüksəköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Dəyişiklik Edilməsinə Dair Qanun” bu gün Türkiyənin “Rəsmi Qəzet”ində dərc olunub.

Anadolu Agentliyinin yaydığı məlumata görə, yeni tənzimləmə müxtəlif səbəblərdən tələbəlik hüququnu itirmiş şəxslərə müəyyən istisnalar çərçivəsində yenidən ali təhsil almaq imkanı yaradır.

Qanunun əhatə dairəsinə hazırlıq, uyğunlaşdırma, önlisans, bakalavr, bakalavrın tamamlanması və magistratura səviyyələrində təhsil alan şəxslər daxildir. Müəyyən istisnalar nəzərə alınmaqla, universitetlə əlaqəsi kəsilmiş şəxslər, o cümlədən öz istəyi ilə qeydiyyatını dayandıran tələbələr yenidən təhsilə qayıda biləcəklər. Həmçinin ali məktəbə qəbul olmaq hüququ qazandığı halda qeydiyyatdan keçməyən şəxslər də yeni imkandan yararlana biləcəklər.

Yeni qaydalara əsasən, bu hüquqdan yararlanmaq istəyən şəxslər qanunun qüvvəyə mindiyi tarixdən etibarən dörd ay ərzində müraciət etməlidirlər. Müraciət tələbənin əlaqəsinin kəsildiyi və ya qəbul hüququ qazandığı ali təhsil müəssisəsinə təqdim olunmalıdır. Tələblərə cavab verən şəxslərin 2026–2027-ci tədris ilində təhsillərini davam etdirməsinə imkan yaradılacaq. Hərbi xidmətdə olan şəxslər üçün də xüsusi müddəa müəyyənləşdirilib: onlar hərbi xidməti başa vurduqdan sonra iki ay ərzində müraciət edə biləcəklər.

Qanunla təhsilə qayıdan tələbələr üçün müəyyən şərtlərlə başqa ali təhsil proqramlarına köçürülmək, həmçinin açıq təhsil proqramlarına keçid imkanları da nəzərdə tutulub. Bu imkanlar tələbələrin əvvəlki qəbul balları və seçdikləri proqramların tələbləri nəzərə alınmaqla həyata keçiriləcək.

Sənəddə təhsil müddətinin sonuna çatmış tələbələrlə bağlı da yeni imkanlar müəyyən edilir. İnternatura dövrü istisna olmaqla, son kursda oxuyan və məzun olmaq üçün bəzi nəzəri və ya praktiki fənlərdən uğursuz olan, yaxud imtahanlarda iştirak etməyən tələbələrə iki əlavə imtahan və ya təkrar təhsil hüququ verilir. Praktiki və ya internatura mərhələsinə başlamayan və ya həmin mərhələni başa çatdırmayan tələbələr üçün də təhsilin müvafiq hissəsini tamamlamaq imkanı yaradılır.

Yeni qanun akademik fəaliyyətin dürüstlüyünün təmin olunmasına dair daha sərt müddəaları da ehtiva edir. Şəxsi əməyə və elmi fəaliyyətə əsaslanmayan, başqaları tərəfindən hazırlanmış və ya ödəniş müqabilində yazılmış elmi işlərdən istifadə etməklə vəzifə, elmi ad və ya dərəcə əldə edən şəxslərə qarşı intizam tədbirləri görüləcək. Başqasının adından tezis, məqalə və digər elmi işlər hazırlayan və ya bu fəaliyyətə vasitəçilik edən şəxslər üçün də məsuliyyət nəzərdə tutulur.

Beləliklə, 9 avqust 2026-cı ildən qüvvəyə minən yeni qanun Türkiyənin ali təhsil sistemində tələbələrin təhsilə qayıtması üçün geniş imkanlar yaratmaqla yanaşı, məzuniyyət prosedurlarını, akademik fəaliyyətin tənzimlənməsini və elmi dürüstlük prinsiplərini də yenidən müəyyənləşdirir.

N.Adilqızı

XQ