Türkiyəli analitiklərdən ŞOK: “İkitərəfli yox, üçtərəfli sülh sazişi imzalanmalıdır, əks halda Azərbaycan hərbi təhdidlərlə üzləşəcək” KONKRET

“Nikol Paşinyan son dövrlərdəki Ermənistan rəhbərləri arasında ən optimal siyasətçi kimi qiymətləndirilir. Çünki II Qarabağ Müharibəsində o, artıq Azərbaycanla hərbi baxımdan rəqabət apara bilməyəcəklərini başa düşdü və bunu dərk edən baş nazir obrazını ortaya qoydu”.

Bu fikirləri Beynəlxalq siyasət üzrə türkiyəli ekspert İsmail Cingöz KONKRET.az-a açıqlamasında səsləndirib:

“Paşinyan Ermənistanın baş naziri kimi Azərbaycanla sülh əldə etməyə çalışır, lakin onun siyasi mövqeyi kifayət qədər güclü deyil. II Qarabağ Müharibəsindən sonra istefa versə də, növbəti seçkilərdə qalib gəlməyi bacardı. Bu, tarixdə ilk dəfə olaraq müharibəni uduzan baş nazirin yenidən hakimiyyətə gəlməsi kimi yadda qaldı. Buna baxmayaraq, Paşinyan zəif bir lider mövqeyindədir. Həm iqtisadi, həm də siyasi baxımdan zəifləyən Ermənistan artıq əvvəlki nüfuzunu itirib. Buna baxmayaraq Ermənistanın güclü diasporası mövcuddur. Onlar Ermənistanla Azərbaycanın sülhə imza atmasını istəmir. İran, Hindistan, Yunanıstan, Fransa, ABŞ kimi ölkələrdə bu diasporun təsiri hiss edilir. Eyni zamanda, Rusiyada və Avropada da erməni diasporu aktiv fəaliyyət göstərir. Xüsusilə. Fransadakı erməni diasporu digərlərindən daha güclü və fərqli xarakter daşıyır. Odur ki, Ermənistan rəsmi səviyyədə sülh istəyən mövqe sərgiləsə də, İran, Hindistan, Fransa və ABŞ-dan böyük məbləğlər qarşılığında silahlar almağa və silahlanmağa davam edir”.Türkiyəli politoloq qeyd edib ki, Ermənistan etibarlı tərəf kimi görünmür. Bir tərəfdən sülh istəyir, digər tərəfdən isə silahlanma siyasəti yürüdür:

“Bu, onların ikili siyasət apardıqlarını göstərir. Ermənistan çox yaxşı anlayır ki, Azərbaycan qarşısında bir daha uğur qazanmaq ehtimalı demək olar ki, yoxdur. Bu baxımdan Paşinyanın işi olduqca çətindir. Azərbaycan Ermənistanın konstitusiyasında dəyişiklik etməsini tələb edir. Bu isə Ermənistanla sülhə qarşı olan qüvvələrin bölgədə gərginlik yaratmaq cəhdlərini artırır. İran da bu sülh prosesinin baş tutmasını istəmir, çünki Ermənistan-Azərbaycan sülhü İranın maraqlarına ziddir. Yaxın zamanda tam sülhə nail olunması real görünmür. Ancaq Paşinyan daxilindəki çıxılmaz vəziyyətdən xilas ola bilsə, həm Ermənistan cəmiyyətini, həm də diasporanı razı salsa, o zaman sülhün əldə olunması mümkündür”.

Türkiyəli siyasi analitik, Qafqaz Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin sədri Hasan Oktay saytımıza açıqlamasında bildirib ki, 44 günlük müharibədən sonra imzalanan 10 noyabr atəşkəs razılaşmasının üzərindən 5 il keçməsinə baxmayaraq, hələ də sülh sazişi imzalanmayıb.

“Bu istiqamətdə əvvəlcə Türkiyənin irəli sürdüyü “altılı platforma” təklifi, daha sonra Türkiyə və Ermənistan arasında ikitərəfli danışıqlar, indi isə gündəmdə olan “3+3 formatı” müzakirə mövzusudur. Lakin təşəbbüslərdən nəticə əldə olunmadığı üçün burada atılmalı olan əsas addım, Azərbaycan, Türkiyə və Ermənistan arasında üçtərəfli sülh sazişinin bir an öncə imzalanmasıdır. Bu məsələdə Ermənistan davamlı olaraq sülhə hazır olduğunu bəyan etsə də, Azərbaycan qazandığı qələbəni daha möhkəm əsaslara söykəmək üçün bəzi vacib tələblər irəli sürür. Bu ideyalardan biri də Ermənistan Konstitusiyasının dəyişdirilməsidir. Azərbaycan bu məsələdə sürətli davranmalıdır. Əgər bu dəyişiklik baş verməsə, yeni şəraitdə Azərbaycan hərbi təhdidlərlə üz-üzə qala bilər. Bu səbəbdən də, Türkiyənin dəfələrlə vurğuladığı kimi, heç bir ön şərt olmadan Azərbaycan, Ermənistan və Türkiyə arasında üçtərəfli sülhün imzalanması, sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi və kommunikasiyaların açılaraq münasibətləri normallaşdırması vacibdir. Bu, bütövlükdə Türk dövlətləri üçün də son dərəcə əhəmiyyətlidir. Ermənistan isə sülh məsələsində tələsir. Çünki bu ölkədə qarşıdan gələn seçkilər var. Bu seçkilərdə revanşist və terrorçu qrupların hakimiyyətə gəlmək ehtimalını nəzərə alaraq, Paşinyana dəstək vermək və sülhü bir an öncə təmin etmək zəruridir”.

Müşviq Tofiqoğlu

KONKRET.az